De hartbladige zwaardplant is een forse moerasplant met brede, hartvormige bladeren die ook onder water goed groeit. Ze is bekend om haar lange bloemstengels met jonge plantjes en om de gemarmerde variant ‘Marble Queen’, en ze is een mooie solitair voor grotere aquaria.

Over deze plant
Echinodorus cordifolius werd door Carl Linnaeus in 1753 beschreven als Alisma cordifolium. De Duitse botanicus August Grisebach bracht haar in 1857 onder bij het geslacht Echinodorus. De geslachtsnaam verwijst naar de stekelige vruchtjes (echinos is Grieks voor egel), de soortnaam cordifolius naar de hartvormige bladvoet. Ze hoort bij de waterweegbreefamilie (Alismataceae), samen met Sagittaria en de vele andere zwaardplanten.
De plant vormt een rozet met lange bladstelen en brede, ovale tot hartvormige bladeren met een duidelijke nervatuur. Onder water zijn de bladeren zachter en lichter groen dan boven water, waar ze stevig en donkergroen worden. Uit het midden van de rozet groeien lange, overhangende bloemstengels. Op de knopen daarvan ontstaan kleine plantjes, die wortel schieten zodra de stengel het water of de bodem raakt.
In de handel is vooral de variant ‘Marble Queen’ bekend, met onregelmatig wit gemarmerde bladeren. Ook zie je soms de kleinere vorm die onder andere namen wordt verkocht. In de literatuur is de naamgeving rond Echinodorus cordifolius en verwante soorten niet altijd eenduidig, onder meer omdat sommige verwante soorten er sterk op lijken.
In het wild groeit de plant in moerassen, sloten en natte graslanden, vaak met de voeten in het water en de bladeren erboven. Ze kan dus emers groeien, maar overleeft ook helemaal onder water, al blijft ze dan kleiner. In de aquariumhobby wordt ze al lang gebruikt, vooral in grotere aquaria waar haar formaat tot z’n recht komt.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Echinodorus cordifolius |
|---|---|
| Familie | Alismataceae (waterweegbreefamilie) |
| Herkomst | Zuiden van de Verenigde Staten, Mexico en Midden-Amerika |
| Vindplaats | Noord- en Midden-Amerika – Zuidelijke en zuidoostelijke Verenigde Staten, Mexico, delen van Midden-Amerika en het Caribisch gebied – Moerassen, sloten en natte oevers, vaak in ondiep water |
| Hoogte | 30 – 60 cm |
| Groeisnelheid | Gemiddeld |
| Licht | Gemiddeld |
| CO2 | Niet nodig |
| Temperatuur | 18 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 3 – 15 °dGH |
| Plaats in het aquarium | Achtergrond / Middengrond |
| Vermeerdering | Adventiefplantjes aan de bloemstengel |
| Moeilijkheid | Makkelijk |
Natuurlijke leefomgeving
Echinodorus cordifolius groeit van nature in moerassen, sloten en langs oevers in het zuiden van de Verenigde Staten, Mexico en delen van Midden-Amerika. Het water is er vaak ondiep en de bodem modderig en rijk aan organisch materiaal.
In het natte seizoen staat de plant helemaal of gedeeltelijk onder water, in het droge seizoen groeit ze emers. Dat verklaart waarom ze zowel boven als onder water goed kan leven.
Verzorging in het aquarium
Zwaardplanten zijn zware eters die veel voeding uit de bodem halen. Een voedingsrijke bodem is dan ook de basis. Ze groeit prima zonder CO2 en kan jarenlang op dezelfde plek blijven staan.
- Licht: gemiddeld; veel licht geeft compactere planten, weinig licht langere bladstelen.
- Voeding en bemesting: wortelstimulerende tabletten onder de plant, plus een vloeibare meststof met ijzer.
- Bodem: voedingsrijke bodem met een laag fijn grind of zand erop.
- Snoeien: knip oude of beschadigde bladeren dicht bij de bodem af.
Planten en vermeerderen
Plant de wortels in de bodem en zorg dat het hart van de plant, waar de bladeren uit groeien, boven de grond blijft. Wordt het hart begraven, dan rot de plant weg. Geef haar ruimte: een volgroeide plant kan zich breed maken.
Vermeerderen gaat via de bloemstengel. Laat de stengel in het water zakken of buig hem naar de bodem; op de knopen ontstaan plantjes met eigen bladeren en wortels. Zodra ze enkele bladeren hebben, knip je ze af en plant je ze apart. Zo kun je vanuit één moederplant meerdere nieuwe planten kweken.
Geschikt voor
Door haar formaat past de hartbladige zwaardplant goed in aquaria met grotere vissen. Denk aan Amerikaanse cichliden zoals de chocoladecichlide, de cupidocichlide en de draadvinacara. De stevige bladeren en wortels houden stand tegen vissen die in de bodem wroeten.
Tips uit de praktijk
Zwaardplanten zijn geen planten voor ongeduldigen. In de eerste weken verliest een nieuwe plant meestal een aantal bladeren. Dat is normaal: de plant komt uit een kas, waar ze emers is gekweekt, en moet nieuwe bladeren onder water vormen. Laat haar dan met rust en knip de afgestorven bladeren weg. Na enkele weken komen er gezonde, lichter groene bladeren op.
Als ze eenmaal gewend is, groeit ze gestaag. De bladeren worden groot, en de plant kan binnen enkele maanden een flinke plek opeisen. Andere houders merken vaak dat het formaat tegenvalt als ze het onderschatten: in een klein aquarium wordt ze al snel te groot, en dan neemt ze het licht weg van de planten eronder.
Algen op de brede bladeren zijn een bekend probleem, zeker bij te veel licht of onevenwichtige voeding. Snoeien helpt: knip aangetaste bladeren af en de plant loopt weer uit. Slakken knagen soms aan oude bladeren, maar meestal blijven gezonde bladeren heel. Gele bladeren wijzen vaak op ijzergebrek of op te weinig voeding bij de wortels.
Met vissen gaat het meestal goed. Door de stevige wortels is ze goed bestand tegen graven, ook bij cichliden. Mijn advies: geef haar een eigen plek in de achtergrond, gebruik een voedingsrijke bodem en wees geduldig. De hartbladige zwaardplant is geen snelgroeier, maar eenmaal gevestigd is het een kei van een plant die jarenlang mee kan.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Stevige, grote plant die goed als solitair werkt.
- Bestand tegen vissen die graven.
- Vermeerdert via plantjes aan de bloemstengel.
- De gemarmerde variant ‘Marble Queen’ is een leuk blikvangertje.
Nadelen
- Wordt groot en past niet in kleine aquaria.
- Verliest in het begin vaak bladeren.
- Vraagt een voedingsrijke bodem en is gevoelig voor algen op de bladeren.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
