Zwarte fantoomzalm (Megalamphodus megalopterus)

De zwarte fantoomzalm is een rustige, hoogruggige tetra met een zwarte schoudervlek en rookgrijze vinnen. Mannetjes voeren onderling onschuldige schijngevechten waarbij ze hun grote rugvin opzetten.

Zwarte fantoomzalm (Megalamphodus megalopterus)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De zwarte fantoomzalm werd in 1915 door Carl H. Eigenmann beschreven als Megalamphodus megalopterus, en die geslachtsnaam duikt in recente literatuur weer op naast de gangbare handelsnaam Megalamphodus megalopterus. De geslachtsnaam betekent ruwweg ‘met ruime gangen’ en verwijst naar grote openingen in de schedel. De soortnaam betekent ‘grootvinnig’ en slaat op de opvallend grote rugvin. Internationaal heet de vis black phantom tetra.

Het geslachtsverschil is duidelijk. Mannetjes hebben vrijwel geheel zwarte vinnen, terwijl bij de vrouwtjes de buikvinnen, aarsvin en vetvin rood zijn. De rugvin van het vrouwtje is bovendien intenser zwart. In de kweektijd worden beide seksen duidelijk feller gekleurd. Het lichaam is zilvergrijs, hoogrugger dan bij veel andere tetra’s, met een zwarte schoudervlek. In de mannetjes zit het leukste gedrag: ze zetten de rugvin op en draaien om elkaar heen zonder elkaar echt te beschadigen.

In het wild komt de soort voor in het bovenstroomse deel van de stroomgebieden van de Río Guaporé en de Río Paraguay, in Bolivia en Brazilië. Hij leeft in schoolvorm, vaak in gemengde scholen met andere kleine vissen, in langzaam stromend water in overstromingsvlakten met veel waterplanten. Interessant is dat de zwarte vorm die de hobby kent afkomstig is uit het Guaporé-bekken, terwijl in het zuidelijke Pantanal, zo’n zevenhonderd kilometer verderop, van nature een rode vorm voorkomt. De IUCN beoordeelt de soort als niet bedreigd (Least Concern).

In de handel is bijna alles wat je ziet nakweek. Dat maakt hem robuust en betaalbaar, en verklaart waarom hij al tientallen jaren een vaste plek heeft in gezelschapsaquaria. Hij is populair als rustige, elegante schoolvis, en is ook een goed alternatief voor de neon voor wie een wat donkerder, ingetogen kleurenpalet wil.

In het kort

Wetenschappelijke naamMegalamphodus megalopterus (voorheen Hyphessobrycon megalopterus)
FamilieCharacidae (echte zalmen)
HerkomstRio Guaporé en Rio Paraguay (Brazilië, Bolivia)
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Bolivia – Rio Guaporé en Rio Paraguay
Maximale grootte4 – 4,5 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 60 liter
Temperatuur22 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 15 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 8
GedragVreedzaam, rustig
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur4 – 6 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte8 of meer

Welke vissen passen bij de Zwarte fantoomzalm?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Megalamphodus komt van het Griekse megalamphodos (‘met ruime wegen’). De beschrijver legde dat niet uit; mogelijk slaat het op de zeer grote openingen (fontanellen) in de schedel. Het geslacht werd in 1915 beschreven door Eigenmann.

megalopterus komt van het Griekse megas (‘groot’) en pteron (‘vin’), waarschijnlijk naar de hoge rugvin.

De soort werd in 1915 beschreven door Eigenmann. Vroeger stond hij bekend als Hyphessobrycon megalopterus.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Deze fantoomzalm leeft in rustige, plantenrijke moerassen, meertjes en zijarmen in het Pantanal-gebied.

Waterwaarden in de natuur: zacht water.

Waterwaarden in het aquarium

  • Weinig stroming

Aquarium en inrichting

Een goed beplant aquarium vanaf 60 cm met schuilplaatsen tussen hout en planten en gedempt licht.

Biotoop nabootsen: donker zand, kienhout, bladeren en dichte beplanting met drijfplanten.

Voeding

In de natuur: kleine insecten, larven en zoöplankton.

In het aquarium: vlokken, korrels en diepvriesvoer zoals muggenlarven en artemia.

Voortplanting

Eierstrooier zonder broedzorg. In zacht, licht zuur water met fijnbladige planten goed te kweken.

Tips uit de praktijk

Houders vinden de zwarte fantoomzalm een rustige, elegante tetra die mooi contrasteert met groene planten. Het ‘dansen’ van de mannetjes wordt als leuk schouwspel ervaren.

Uit eigen ervaring: de zwarte fantoomzalm is een makkelijke soort waarbij weinig misgaat. Ze komen meestal fit en tamelijk rustig uit de verkoopzak, eten na een dag of twee alles wat je geeft en wennen snel. In de verkoopbak zien ze er grijs en onopvallend uit, maar in een donkere bak met veel planten komt het contrast van zwart, zilver en de rode vinnen van de vrouwtjes veel beter uit. Andere houders merken vaak hetzelfde: koop niet op de eerste indruk.

Eten is zelden een probleem. Vlokken, korrels en diepvriesvoer worden allemaal gegeten. Een paar keer per week muggenlarven of artemia laat de vrouwtjes duidelijk feller worden. De typische fout is een te kleine groep, zodat de mannetjes elkaar voortdurend najagen, en een te kale of te felle bak, waardoor ze weinig laten zien. Witte stip zie je alleen na een aankoop zonder quarantaine.

Wat je pas na maanden merkt, is hoe vast de rangorde in de groep is. Er zijn meestal een paar dominante mannetjes die de open ruimte houden en de anderen laten links liggen. Het imponeren blijft leuk om naar te kijken. Combinaties met andere vreedzame tetra’s, pantsermeervallen en dwergcichliden gingen goed. Vermijd vinnenbijters, en ook heel drukke of snelle soorten zorgen ervoor dat deze rustige vis achterblijft.

Kweken lukt met wat geduld in een apart bakje met zacht, licht zuur water en fijnbladige planten. Haal de ouders na het afzetten weg. Onderhoud is weinig werk: wekelijks water verversen en de bak niet te fel verlichten. Geschikt voor beginners en voor iedereen die een rustige, elegante tetra wil; minder voor wie veel kleur zoekt. Eindadvies: houd een groep van minstens acht dieren, met meer vrouwtjes dan mannetjes.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Sterk en vreedzaam
  • Interessant gedrag
  • Mooi contrast met planten

Nadelen

  • Minder opvallend in een kaal aquarium
  • Heeft een groep nodig

Veelgestelde vragen over de zwarte fantoomzalm

Hoe groot wordt de zwarte fantoomzalm?

De zwarte fantoomzalm (Megalamphodus megalopterus) wordt 4 tot 4,5 cm lang.

Hoe oud wordt de zwarte fantoomzalm?

Je kunt rekenen op 4 tot 6 jaar.

Met hoeveel zwarte fantoomzalmen houd je ze samen?

Houd er minimaal acht bij elkaar. De mannetjes voeren schijngevechten, en in een grotere groep verdeelt zich dat gedrag mooi.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de zwarte fantoomzalm?

Een aquarium van 60 cm en 60 liter is het minimum voor een groep.

Is de zwarte fantoomzalm geschikt voor beginners?

Ja, hij is makkelijk te houden, vreedzaam en rustig. Daardoor is hij een goede keuze voor een eerste gezelschapsaquarium.

Met welke vissen kun je de zwarte fantoomzalm combineren?

Combineer hem met andere rustige vissen van vergelijkbaar formaat, zoals de glowlighttetra, het koplampje of de dwergpantsermeerval.

Welke planten passen bij de zwarte fantoomzalm?

Een goed beplant aquarium past prima, bijvoorbeeld met de Amazonezwaardplant en Braziliaanse waternavel.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.