Braziliaanse waternavel (Hydrocotyle leucocephala)

De Braziliaanse waternavel is een snelgroeiende stengelplant met ronde, gekartelde blaadjes op dunne, kruipende of rechtopgaande stelen. Hij is erg makkelijk, groeit zowel onder als boven water en geeft in korte tijd een luchtig, bosachtig beeld.

Braziliaanse waternavel (Hydrocotyle leucocephala)
Eigen foto van Alessandro

Over deze plant

Hydrocotyle leucocephala werd beschreven door de botanici Chamisso en Schlechtendal. De soortnaam betekent letterlijk ‘witte kop’ en verwijst naar de bolvormige, witte bloemschermpjes. In het Nederlands heet de plant Braziliaanse waternavel, en in het Engels Brazilian pennywort. Hij hoort bij de schermbloemenfamilie (Apiaceae), en dus niet bij de waterweegbreefamilie van de zwaardplanten. Hij is verwant aan andere waternavels, zoals de Europese gewone waternavel en de soort Hydrocotyle verticillata, die ook in de hobby wordt gebruikt.

Het blad is rond tot niervormig, met een gekarteld of golvend randje, en groeit op een lange, dunne steel die rechtstreeks uit de kruipende hoofdstengel komt. Zo ontstaat een soort bladerdek, dat in het aquarium als een losse, speelse wolk boven de bodem hangt. Bij veel licht groeit de stengel naar het wateroppervlak en vormt daar een dicht tapijt, bij weinig licht blijft de plant lager en wat ijler.

In de natuur groeit de soort in vochtige, moerassige gebieden, vooral in Brazilië en omliggende landen, maar ook in delen van Midden-Amerika. De plant staat vaak emers, met de wortels in de modder en de bladeren in de lucht, en overleeft ook ondergelopen oevers. Dat verklaart waarom hij zo flexibel is in zowel water als lucht. In sommige regio’s is hij verwilderd. Het blad is eetbaar en heeft een licht peperachtige smaak, maar dat is vooral een weetje en geen reden om hem uit je aquarium te proeven.

In de hobby geldt de Braziliaanse waternavel als een dankbare plant voor beginners en gevorderden. Hij wordt veel gebruikt in discusaquaria en in Zuid-Amerikaanse biotoopaquaria, omdat hij tegen een hogere temperatuur kan en weinig eisen stelt. Door zijn snelle groei neemt hij bovendien veel voedingsstoffen op, wat helpt tegen algen.

In het kort

Wetenschappelijke naamHydrocotyle leucocephala
FamilieApiaceae (schermbloemenfamilie)
HerkomstZuid-Amerika (ook Midden-Amerika)
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië en omliggende landen – Moerassen en natte oevers
Hoogte10 – 40 cm
GroeisnelheidSnel
LichtGemiddeld tot veel
CO2Niet nodig
Temperatuur20 – 28 °C
pH5,5 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 15 °dGH
Plaats in het aquariumVoorgrond / Middengrond
VermeerderingStekken van zijscheuten
MoeilijkheidZeer makkelijk

Natuurlijke leefomgeving

De Braziliaanse waternavel groeit van nature in ondiep, vaak langzaam stromend of stilstaand water en in drassige gebieden. Het water kan zacht en zuur zijn, zoals in veel Zuid-Amerikaanse beken, maar de plant is aanpasbaar en komt ook in rijkere moerassen voor. Het is een plant die zich langs de oever uitbreidt en zowel boven als onder water doorgroeit.

Die emerse levenswijze is handig voor de aquariumhouder. Je kunt de plant ook in een paludarium of over de rand van een open aquarium laten groeien, waarbij hij wortels in het water laat hangen en veel afvalstoffen opneemt.

Verzorging in het aquarium

De plant is bijzonder makkelijk. Hij groeit in bijna elk aquarium met voldoende licht, en een stevige bemesting maakt hem alleen maar groter. Ijzergebrek is vrij snel te zien aan gele bladranden.

  • Licht: gemiddeld tot veel. Bij weinig licht worden de stelen lang en de blaadjes klein.
  • Voeding en bemesting: een vloeibare meststof met ijzer en eventueel wortelmest. Extra CO2 is niet nodig.
  • Bodem: gewoon zand of fijn grind is voldoende.
  • Snoeien: knip regelmatig bij, anders vormt zich een dicht dek aan het wateroppervlak dat licht wegneemt voor de rest.

Planten en vermeerderen

Plant een stek niet te diep: begraaf de stengel een paar centimeter en laat de bladeren vrij. Je kunt ook losse stengels aan het wateroppervlak laten drijven, waar ze snel wortel schieten. In een groep van meerdere stengels werkt de plant het mooist.

Vermeerderen is kinderlijk eenvoudig: knip een stuk stengel met een paar blaadjes af en plant dat in de bodem. Ook zijscheuten die vanzelf wortel schieten kun je losknippen. Een paar stekken zijn genoeg om binnen enkele weken een volle groep te krijgen.

Geschikt voor

Door de brede toepasbaarheid past deze plant bij bijna elk Zuid-Amerikaans aquarium. Vooral dwergcichliden als de hongslo-dwergcichlide gebruiken de dichte stengels als dekking, en voor de cupidocichlide is het een mooi, zacht decor. In een bak met de grotere draadvinacara moet je de plant goed in de bodem vastzetten, omdat graven de stelen loswoelt.

Tips uit de praktijk

De eerste weken zijn bij deze plant meestal probleemloos. Soms smelt wat oud blad weg, vooral als de plant uit een emerse kweek komt, maar hij herstelt zich snel en groeit dan flink door. Andere houders merken vaak dat de plant zich in korte tijd uitbreidt en na een paar weken al regelmatig knippen nodig heeft.

Het grootste voordeel is dat hij gulzig groeit en daardoor voedingsstoffen wegneemt die anders algen voeden. Hij is een uitstekende eerste plant in een nieuw aquarium, omdat hij de bak stabiliseert terwijl de rest van de beplanting nog moet wennen. Het grootste nadeel is dat hij gemakkelijk gaat woekeren: zonder snoeien krijg je binnen een paar weken een dicht dek aan het wateroppervlak.

Op de bladeren kan een laagje draadalg of bruine aanslag ontstaan, vooral bij te veel licht en te weinig meststof. Regelmatig bijknippen en een stevige bemesting helpen daar het best tegen. Gele bladranden zijn meestal een teken van ijzergebrek, en dat los je snel op met een ijzerhoudende meststof.

Met vissen is hij zeer geschikt. Slakken eten er weinig van, en zachte vissen zwemmen graag door de bladeren. Bij graafzuchtige cichliden komen de stelen soms los en gaan ze drijven, waarna je ze eenvoudig opnieuw plant. Mijn advies: gebruik hem als snelgroeier voor het begin en als dekking in de achtergrond, en houd de schaar bij de hand.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Zeer makkelijk en snelgroeiend, ideaal voor beginners
  • Neemt veel voedingsstoffen op en remt algen
  • Geen extra CO2 nodig
  • Groeit ook emers en in paludaria
  • Geeft dekking voor kleine vissen

Nadelen

  • Gaat snel woekeren en vraagt regelmatig snoeien
  • Kan bij veel licht een dicht dek aan het oppervlak vormen
  • Gele bladranden bij ijzergebrek

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.