Gemarmerde bijlzalm (Carnegiella strigata)

De gemarmerde bijlzalm heeft een diep, bijlvormig lichaam met een prachtig marmerpatroon. Hij leeft vlak onder het wateroppervlak en kan bij schrik boven het water uit springen en ‘vliegen’.

Gemarmerde bijlzalm (Carnegiella strigata)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De gemarmerde bijlzalm werd in 1864 door Albert Günther beschreven, oorspronkelijk als Gasteropelecus strigatus. De geslachtsnaam Carnegiella eert Margaret Carnegie, dochter van de industrieel Andrew Carnegie, wiens museum expedities naar Brits-Guyana financierde. De soortnaam strigata betekent ‘gegroefd’ of ‘gestreept’ en verwijst waarschijnlijk naar de donkere banden die vanaf de keel uitwaaieren. Er zijn meerdere synoniemen en ondersoorten beschreven, waaronder C. s. fasciatus, en de indeling is geen vaststaand feit.

Met een lengte van hooguit drie en een halve centimeter is het een van de kleinste bijlzalmen. Het lijf is driehoekig, goudzilver, met een lichte streep van kop tot staart en donkerbruine marmering. Er bestaan twee patronen: een V-vormig patroon in de Guyana’s en het noorden van het Amazonegebied, en een Y-vormig patroon (C. s. fasciatus) in het grootste deel van het Amazonebekken. Vrouwtjes hebben een dikkere buik dan mannetjes.

De soort komt voor in het Amazone- en Orinocobekken en in de kustrivieren van de Guyana’s, van Brazilië en Peru tot Venezuela en Frans-Guyana. Hij leeft volgens de beschikbare bronnen alleen in zwartwater: zacht, zuur water met dichte oevervegetatie en een bodem vol bladafval, zoals in het stroomgebied van de Rio Negro. Ze leven in groepen vlak onder het oppervlak en eten kreeftachtigen en insecten. In het regenseizoen trekken ze stroomopwaarts om te paaien, en de eieren vallen op de bodem of tussen planten.

Voor de hobby komt de meeste wildvang uit de Rio Negro, waar de vis in grote aantallen wordt gevangen. Wat dat voor de wilde populatie betekent, is niet goed vastgelegd. Dat, en zijn gevoeligheid, maken het een vis waar je bewust voor moet kiezen. Hij blijft populair door de bijzondere vorm en de neiging om bij schrik boven het water uit te schieten.

In het kort

Wetenschappelijke naamCarnegiella strigata
FamilieGasteropelecidae (bijlzalmen)
HerkomstAmazonebekken en de Guyana’s (Peru, Colombia, Brazilië)
VindplaatsZuid-Amerika – Peru, Colombia, Brazilië, Guyana – Amazonebekken
Maximale grootte3,5 – 4 cm
Minimale aquariumgrootte80 cm / 100 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH5,5 – 7,0
Hardheid (GH)1 – 10 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 8
GedragVreedzaam, schuw
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur3 – 5 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte8 of meer

Welke vissen passen bij de Gemarmerde bijlzalm?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Carnegiella is vernoemd naar Margaret Carnegie (1897–1990), enige dochter van de industrieel Andrew Carnegie, wiens Carnegie Museum de expeditie van de beschrijver in 1908 mede financierde. Het geslacht werd in 1909 beschreven door Eigenmann.

strigata is Latijn voor ‘gegroefd’ (dus gestreept), vermoedelijk naar de vier zwartachtige banden die uitwaaieren vanaf het midden van de borstrand.

De soort werd in 1864 beschreven door Günther.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Deze bijlzalm leeft in rustige zwartwaterbeken en overstroomde bossen, vlak onder het oppervlak tussen drijvende planten en overhangende takken.

Waterwaarden in de natuur: zeer zacht.

Planten en hout onder water: Onder water is het zwartwatergebied van de Rio Negro opvallend kaal. In de overstroomde igapó-bossen groeit nauwelijks een echte waterplant; hier en daar wordt een blaasjeskruid (Utricularia) gemeld. De structuur bestaat vooral uit hout en blad: ondergedoken wortelstelsels, gevallen takken en houtresten liggen op een bodem van fijn zand, bedekt met een dikke laag afgevallen bladeren en twijgen. Zodra het water stijgt, komen ook oeverplanten en boomwortels van het bos onder water te staan en ontstaat er een doolhof van schuilplekken. In dit soort biotopen draait het leven dus om bladstrooisel en wortels, niet om groene plantenmassa.

Waterwaarden in het aquarium

  • Rustige waterbeweging aan het oppervlak

Aquarium en inrichting

Een aquarium vanaf 80 cm met een goed sluitend deksel (ze springen!) en open wateroppervlak met hier en daar drijfplanten. Houd ze niet bij drukke of agressieve vissen.

Biotoop nabootsen: donker zand, veel bladeren, wortels, theekleurig water en drijfplanten.

Voeding

In de natuur: vooral insecten die op het water vallen.

In het aquarium: drijvend vlokvoer, fruitvliegjes, muggenlarven en artemia. Voer dat snel zinkt wordt nauwelijks gegeten.

Voortplanting

In het aquarium lastig. De eieren worden tussen fijne wortels van drijfplanten afgezet; zacht, zuur water en insectenvoer helpen.

Tips uit de praktijk

Houders vinden de gemarmerde bijlzalm een bijzondere oppervlaktevis, maar merken dat hij na aankoop gevoelig is. Eenmaal gewend in een rustig aquarium is hij sterk en zeer decoratief.

Uit ervaring: de eerste weken zijn bij deze soort echt kritisch. Wildvang komt vaak vermagerd aan na een lange reis, en het aantal dieren dat de eerste twee weken niet haalt, kan flink zijn. Wat helpt is een rustige, gedimde bak met veel drijfplanten, zacht en schoon water en een deksel. Eet er niets in de eerste dagen, dan is dat normaal; begin met vleugelloze fruitvliegjes en fijne muggenlarven, en bouw dat langzaam uit. Zinkend voer wordt nauwelijks gegeten.

De typische fouten zijn te snel te veel willen, een open bak (ze springen), en witte stip of schimmel op de vinnen na de transportstress. Wat je pas na maanden merkt: als ze zijn gewend, worden ze echt stevige, rustige oppervlaktevissen die bijna bewegingsloos onder de drijfplanten hangen en alleen bij schrik wegschieten. Ze doen het het best in zachte biotoopbakken met blad en drijfplanten, samen met kleine rustige tetra’s, dwergcichliden of pantsermeervallen.

Voor wie is het geschikt? Voor de gevorderde houder die een rustige zwartwaterbak inricht en geduld heeft. Minder voor beginners die snel resultaat willen. Eindadvies: koop minstens acht dieren, liefst gewende exemplaren, en houd de bak stabiel en donker.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Bijzondere vorm en tekening
  • Vult de bovenlaag
  • Vreedzaam

Nadelen

  • Springt; deksel verplicht
  • Gevoelig na transport
  • Eet vooral aan het oppervlak

Veelgestelde vragen over de gemarmerde bijlzalm

Hoe groot wordt de gemarmerde bijlzalm?

De gemarmerde bijlzalm (Carnegiella strigata) wordt 3,5 tot 4 cm lang.

Hoe oud wordt de gemarmerde bijlzalm?

Gemiddeld wordt hij 3 tot 5 jaar oud.

Met hoeveel gemarmerde bijlzalmen houd je ze samen?

Houd er minimaal acht bij elkaar. Het zijn schuwe vissen die in een groep meer durven.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de gemarmerde bijlzalm?

Een aquarium van 80 cm en 100 liter is het minimum. Een lange bak met drijfplanten is ideaal, omdat hij vlak onder het oppervlak zwemt.

Kan de gemarmerde bijlzalm uit het aquarium springen?

Ja, bij schrik springt hij boven het water uit en kan hij een stuk vliegen. Sluit het aquarium daarom goed af met een deksel.

Met welke vissen kun je de gemarmerde bijlzalm combineren?

Kies rustige, kleine vissen die niet aan het oppervlak jagen, zoals de dwergpantsermeerval, de pandameerval of de otocinclus.

Welke planten passen bij de gemarmerde bijlzalm?

Drijfplanten als de Amazonekikkerbeet geven dekking en rust. Braziliaanse waternavel is een mooie aanvulling.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.