Dwergpotloodvis (Nannostomus marginatus)

De dwergpotloodvis is de kleinste en een van de kleurrijkste potloodvissen: een slank visje met zwarte en gouden lengtestrepen en rode vlekken in de vinnen. Ideaal voor een rustig, beplant nano-aquarium.

Dwergpotloodvis (Nannostomus marginatus)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De dwergpotloodvis werd in 1909 door Carl H. Eigenmann beschreven als Nannostomus marginatus. De geslachtsnaam betekent zoiets als ‘kleine mond’ (Grieks nanos, klein, en Latijn stoma, mond) en de soortnaam is Latijn voor ‘omzoomd’ of ‘gerand’, wat verwijst naar de tekening. Net als de andere potloodvissen hoort hij bij de Lebiasinidae en niet bij de echte zalmen. Een in 1954 beschreven ondersoort, N. marginatus picturatus, wordt tegenwoordig niet meer als geldig beschouwd.

Ondanks de naam is hij niet de allerkleinste van zijn geslacht: Nannostomus minimus en Nannostomus anduzei blijven nog kleiner. Wel is hij met ongeveer drie en een halve centimeter een van de kleinste potloodvissen. Het lichaam is slank en gestroomlijnd, met de kenmerkende lengtestrepen in zwart en goud en rode accenten in de vinnen. Potloodvissen kunnen hun kleur veranderen: overdag zie je vooral de lengtestrepen, ’s nachts of bij schrik verschijnen er dwarsbanden. Mannetjes zijn meestal wat slanker en feller gekleurd.

In het wild komt de soort voor in Brazilië, Guyana, Colombia, Suriname en Peru, in stille, dicht begroeide oeverzones van kreken en moerassen. Ze eten kleine insectenlarven en zoöplankton. De IUCN beoordeelt de soort als niet bedreigd (Least Concern).

In de hobby is de dwergpotloodvis al sinds het begin van de twintigste eeuw populair. Het is een klassieker voor rustige nano-aquaria met veel planten, waar zijn kleine formaat en zijn rustige gedrag goed tot hun recht komen.

In het kort

Wetenschappelijke naamNannostomus marginatus
FamilieLebiasinidae (potloodvissen)
HerkomstGuyana, Suriname, Frans-Guyana en het Amazonebekken
VindplaatsZuid-Amerika – Guyana, Suriname, Frans-Guyana, Brazilië – Kustrivieren en Amazonebekken
Maximale grootte3 – 3,5 cm
Minimale aquariumgrootte40 cm / 30 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH5,0 – 7,0
Hardheid (GH)1 – 10 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 8
GedragVreedzaam, mannetjes onderling territoriaal
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur3 – 5 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte8 of meer

Welke vissen passen bij de Dwergpotloodvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Nannostomus komt van het Griekse nannos (‘dwerg’) en stoma (‘mond’), naar de kleine, smalle mond. Het geslacht werd in 1872 beschreven door Günther.

marginatus is Latijn voor ‘omzoomd’, naar de brede donkere band op de flank, die boven en onder fijn rood is afgezet.

De soort werd in 1909 beschreven door Eigenmann.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De dwergpotloodvis leeft in stille, dicht begroeide oeverzones van kreken en moerassen met zwart- of helder water.

Waterwaarden in de natuur: zeer zacht.

Planten en hout onder water: In de snel stromende Guyanese rivieren zoals de Essequibo en de Potaro zijn waterplanten schaars; er staan vooral tijdelijk overstroomde landplanten en losgeraakte dode plantendelen langs de oever. Rustige zijwateren en ondiepe oeverzones zijn wel begroeid, met onder andere Echinodorus grisebachii, Echinodorus bolivianus, Cabomba furcata en Eleocharis acicularis. De bodem is fijn zand, soms verslibd, met resten van takken en bladeren. Tijdens hoogwater lopen de omliggende bossen onder, waardoor hout en bladstrooisel zich ophopen op stranden en oevers.

Waterwaarden in het aquarium

  • Nauwelijks stroming

Aquarium en inrichting

Een dicht beplant aquarium vanaf 40 cm met veel fijnbladige planten, drijfplanten en gedempt licht.

Biotoop nabootsen: donker zand, bladeren, dunne takjes en dichte beplanting.

Voeding

In de natuur: kleine insectenlarven en zoöplankton.

In het aquarium: fijne vlokken en microkorrels, aangevuld met artemia-nauplii, cyclops en daphnia.

Voortplanting

Eierstrooier; de eieren worden tussen fijnbladige planten afgezet. Kweken lukt in een klein bakje met zeer zacht, zuur water.

Tips uit de praktijk

Houders vinden de dwergpotloodvis een juweeltje voor nano-aquaria, maar raden aan hem niet met drukke vissen te combineren. Mannetjes laten mooie, onschuldige imponeergevechten zien.

Uit ervaring: de eerste weken zijn bij potloodvissen het kritiekst. Ze komen vaak bleek en met weinig contrast uit de winkel en zijn erg schrikachtig. Zet ze in een bak met veel drijfplanten en gedempt licht, en houd het rustig. Na een paar weken zie je de strepen scherper worden en gaan ze meer in het midden van de bak zwemmen. De kleur is bij deze soort sterk afhankelijk van stemming en licht.

Bij het eten zit meestal het probleem. De bek is klein, dus alleen fijn voer past: pas uitgekomen artemia, cyclops en microkorrels. Kieskeurige exemplaren krijg je aan het eten met levend voer, en daarna pas droogvoer erbij. Wie alleen vlokken geeft die aan het oppervlak blijven, ziet ze langzaam vermageren, vooral als drukke tankgenoten sneller zijn. Typische fouten zijn dan ook een te drukke bak, te weinig dieren en te felle verlichting.

Wat je pas na maanden merkt is dat de mannetjes hun eigen plekken verdedigen, met flinke maar onschuldige imponeergevechten. Met kleine tetra’s, pantsermeervallen en dwergcichliden ging het goed; met grotere of snelle vissen niet. Onderhoud is weinig werk, maar houd het water schoon en stabiel, want ze reageren gevoelig op grote wisselingen.

Voor wie is het geschikt? Voor iemand die een rustig nano-aquarium wil inrichten en geduld heeft. Minder voor een drukke gezelschapsbak. Eindadvies: koop minstens acht dieren, geef ze veel dekking en een rustige omgeving, en je hebt een prachtig, gedragsrijk visje.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Zeer kleurrijk
  • Geschikt voor nano-aquaria
  • Vreedzaam naar andere soorten

Nadelen

  • Heeft fijn voer nodig
  • Schuw bij drukke medebewoners
  • Gevoelig voor slechte waterkwaliteit

Veelgestelde vragen over de dwergpotloodvis

Hoe groot wordt de dwergpotloodvis?

De dwergpotloodvis (Nannostomus marginatus) blijft klein en wordt 3 tot 3,5 cm lang. Daarmee is hij een van de kleinste potloodvissen.

Hoe oud wordt de dwergpotloodvis?

Gemiddeld wordt hij 3 tot 5 jaar oud. Met rustig water en goed voer haal je de bovenkant van die schatting.

Met hoeveel dwergpotloodvissen houd je ze samen?

Houd er minimaal acht bij elkaar. De mannetjes zijn onderling wat territoriaal, dus een grotere groep verdeelt de aandacht beter.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de dwergpotloodvis?

Een aquarium van 40 cm en 30 liter is het minimum voor een groepje. Veel planten en drijfplanten geven hem rust.

Met welke vissen kun je de dwergpotloodvis combineren?

Kies rustige, kleine vissen uit Zuid-Amerika, zoals de glowlighttetra, de Peruaanse otocinclus of de staartvlek-dwergpantsermeerval.

Welke planten passen bij de dwergpotloodvis?

Drijfplanten zoals de Amazonekikkerbeet en fijne plantengroei zoals Braziliaanse waternavel geven schaduw en dekking.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.