De Nicaraguacichlide is een kleurrijke Midden-Amerikaanse cichlide met een goudgele buik, een blauw of koperkleurig glanzende kop en een opvallend vriendelijk karakter voor zijn formaat. Een stevige vis voor een groot aquarium met zand en stenen, die het best als paar wordt gehouden.

Eigen foto van Alessandro
Over deze vis
De Nicaraguacichlide werd in 1864 beschreven door Albert Günther van het British Museum in Londen. Tegenwoordig heet de soort Hypsophrys nicaraguensis, maar veel aquariumhouders kennen hem nog uit de tijd dat bijna alle Midden-Amerikaanse cichliden in het geslacht Cichlasoma werden geplaatst. Ook de naam Copora nicaraguensis is een tijd gebruikt. In de hobby is hij al sinds de jaren zeventig een bekende verschijning.
Het lichaam is hoog en vrij gedrongen, met een opvallend korte, steile kop en een kleine bek. De flanken zijn goudbruin tot geel met een groen-blauwe glans, en de buik kan sterk geel kleuren. In de hobby kom je vooral de vorm uit Costa Rica tegen, waarbij beide geslachten een blauwe kop hebben. Vissen uit Nicaragua hebben een meer koperrode kop.
Mannetjes en vrouwtjes zijn goed uit elkaar te houden. Vrouwtjes zijn kleiner en vaak feller gekleurd, met een doorlopende zwarte lengtestreep en ongetekende vinnen. Bij mannetjes krimpt die streep tot één ruitvormige vlek midden op de flank, de vinnen zijn duidelijk getekend en oudere mannetjes krijgen een kleine bult op het voorhoofd.
Ook in groei verschillen ze. Mannetjes kunnen tot 25 cm lang worden, vrouwtjes blijven meestal rond 10 tot 12 cm en worden zelden groter dan 18 cm. Vrouwtjes worden geslachtsrijp rond 9 cm, mannetjes rond 12 cm. Jonge vrouwtjes groeien in het begin sneller, maar later halen de mannetjes ze ruim in.
Bijzonder voor een Midden-Amerikaanse cichlide is de manier van broeden. Waar de meeste verwanten hun eitjes op een steen plakken, legt de Nicaraguacichlide eitjes die niet kleven. Die worden daarom in een hol of kuil in het zand gelegd, waar ze niet wegrollen.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Hypsophrys nicaraguensis |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Atlantische kant van Nicaragua en Costa Rica, van het stroomgebied van de Río San Juan tot de Río Matina |
| Vindplaats | Midden-Amerika – Nicaragua, Costa Rica – Nicaraguameer, Río San Juan en Río Matina |
| Maximale grootte | 25 cm (mannetje), vrouwtje meestal 10 – 12 cm, maximaal 18 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 120 cm / 240 liter |
| Temperatuur | 23 – 28 °C |
| pH | 7,0 – 8,0 |
| Hardheid (GH) | 8 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | Als paar |
| Gedrag | Rustig voor een cichlide van dit formaat, territoriaal in de broedtijd |
| Moeilijkheid | Makkelijk tot gemiddeld |
| Levensduur | Meerdere jaren (geen betrouwbare gegevens bekend) |
| Karakter | Vreedzaam, territoriaal |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Paar |
Welke vissen passen bij de Nicaraguacichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Hypsophrys is door Agassiz niet uitgelegd. Mogelijk komt de naam van het Griekse hypso (‘hoog’) en ophrys (‘wenkbrauw’), of verwijst hij naar de gelijkenis die Agassiz zag met Chrysophrys, een zeebrasem. Het geslacht werd in 1859 beschreven door Agassiz.
nicaraguensis betekent ‘uit Nicaragua’. De vis werd voor de beschrijving gevangen in het Nicaraguameer of elders in Nicaragua.
De soort werd in 1864 beschreven door Günther.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De Nicaraguacichlide komt voor aan de Atlantische kant van Midden-Amerika, in Nicaragua en Costa Rica. Het verspreidingsgebied loopt van het stroomgebied van de Río San Juan, inclusief het Nicaraguameer, tot het stroomgebied van de Río Matina in Costa Rica. De soort leeft van vlak boven zeeniveau tot zo’n 200 meter hoogte.
De vissen worden gevonden in meren en in rivieren met langzaam tot matig stromend water. Jonge vissen eten vooral waterinsecten. Volwassen dieren zoeken hun voedsel op en in de bodem: detritus, zaden, bladeren, slakken en andere weekdieren. Het water is er warm, neutraal tot licht basisch en middelhard tot hard.
Waterwaarden in het aquarium
De waterwaarden zijn niet heel kritisch, maar het water mag niet te zacht en niet zuur zijn. Neutraal tot licht basisch, middelhard tot hard water, zoals veel Nederlands kraanwater, is prima. Een grote vis met een stevige eetlust zorgt voor veel afvalstoffen, dus een ruim filter en regelmatig verversen zijn belangrijk.
- Een krachtig filter met goede doorstroming
- Wekelijks 30 tot 50% verversen
- Korte schommelingen in temperatuur worden goed verdragen
Aquarium en inrichting
Voor een volwassen mannetje of een paar is een aquarium van minimaal 120 cm lang en zo’n 240 liter nodig; groter is beter, zeker met medebewoners. Gebruik een bodem van zand of fijn grind, want de vissen graven graag, vooral in de broedtijd.
Bouw met grote, stabiele stenen een paar holen en zorg voor open zwemruimte. Zet stenen direct op de bodemplaat of op een stuk kunststof, zodat ze niet omvallen als de vissen eronder graven. Planten worden vaak omgewoeld of aangevreten; stevige soorten op hout of steen, zoals javavaren en anubias, hebben de meeste kans.
Biotoop nabootsen: zand, ronde stenen, wat wortelhout en enkele bladeren, met helder, licht basisch water, zoals een rustige oever van een Midden-Amerikaans meer of rivier.
Gedrag en gezelschap
Voor een cichlide die 25 cm kan worden, is de Nicaraguacichlide opvallend vreedzaam. Buiten de broedtijd laat hij andere vissen van vergelijkbaar formaat meestal met rust. Als er een paar gevormd wordt of als er jongen zijn, verdedigen beide ouders hun stuk bodem wel fel. Het samenvoegen van een nieuw paar kan stevig verlopen, dus houd daar toezicht op.
Geschikte medebewoners zijn andere rustige tot middelmatig temperamentvolle Midden-Amerikaanse cichliden van vergelijkbaar formaat, grotere zalmen en stevige meervallen. Vermijd zeer agressieve cichliden zoals grote roofcichliden, waartegen hij niet opgewassen is. Kleine vissen, garnalen en slakken zijn niet veilig: wat in de bek past, wordt gegeten.
Voeding
In de natuur: waterinsecten (jonge vissen), detritus, zaden, bladeren, slakken en andere weekdieren.
In het aquarium: een omnivoor die vrijwel alle voersoorten eet. Geef een basis van goede cichlidenkorrels, aangevuld met diepvriesvoer zoals mysis en artemia, af en toe een regenworm en plantaardig voer zoals spirulinavoer of geblancheerde spinazie. Voer liever een paar keer per dag kleine porties dan één grote, om het water schoon te houden.
Voortplanting
De Nicaraguacichlide is een holenbroeder. Het vrouwtje kiest een hol of het paar graaft samen een kuil uit, vaak onder een steen. Omdat de eitjes niet kleven, liggen ze los op de bodem van het hol. Een vrouwtje legt ongeveer 200 tot 400 eitjes.
De eitjes komen na twee tot drie dagen uit, en drie tot vijf dagen later zwemmen de jongen vrij. Beide ouders bewaken het nest en de jongen, en worden in die periode duidelijk territoriaal. Na het vrijzwemmen kun je de jongen voeren met pas uitgekomen artemia en fijn opfokvoer.
Tips uit de praktijk
Houders van Midden-Amerikaanse cichliden noemen de Nicaraguacichlide vaak een ideale eerste ‘grote’ cichlide. Hij heeft de kleur en het karakter van zijn grotere verwanten, maar is veel minder agressief. Wel onderschatten veel mensen hoe groot een mannetje uiteindelijk wordt.
Een bekende valkuil is het kopen van een groepje kleine, vaak nog vaal gekleurde jonge vissen. Pas als ze een paar centimeter groter zijn, laten ze hun echte kleuren zien. Wie een groepje opgroeit, ziet vaak vanzelf een paar ontstaan. Daarna is het verstandig de overige vissen een ander onderkomen te geven, omdat het paar in de broedtijd veel ruimte opeist.
Houders merken dat deze vissen flink graven. Planten in de bodem worden losgewoeld en losse stenen kunnen verschuiven. Bouw de steenopbouw dus stevig, en kies planten die je op hout of steen kunt vastbinden.
Omdat ze veel eten en graven, wordt het water snel troebel en vuil als het filter te klein is. Een grote buitenfilter en een vaste wekelijkse verversbeurt maken het verschil tussen een bak die er de hele week fris uitziet en een bak die steeds vertroebelt.
Zoals veel grotere cichliden leert de Nicaraguacichlide snel wie het voer brengt en komt hij dan bij de ruit bedelen. Dat maakt hem tot een echte huisdiervis, maar het betekent ook dat je goed moet opletten dat je niet te veel voert.
Kweek in het aquarium wordt regelmatig gemeld, zeker met een goed op elkaar ingespeeld paar in een rustige, ruime bak. Bedenk vooraf wat je met de vele jongen doet, want een legsel kan honderden vissen opleveren.
Advies: geef een paar Nicaraguacichliden een bak van minimaal 120 cm met zand, stevige holen en een krachtig filter, kies medebewoners van vergelijkbaar formaat en temperament, en voer gevarieerd met ook plantaardig voer. Dan heb je jarenlang plezier van een kleurrijke en opvallend vriendelijke cichlide.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Kleurrijk, vooral de gele buik en glanzende kop
- Rustig voor een grote Midden-Amerikaanse cichlide
- Niet kritisch over waterwaarden
Nadelen
- Mannetjes worden groot en hebben een ruim aquarium nodig
- Graaft en woelt planten los
- Niet geschikt met kleine vissen, garnalen of slakken
Lees ook: water verversen in je aquarium.
Veelgestelde vragen over de Nicaraguacichlide
Hoe groot wordt de Nicaraguacichlide?
Mannetjes van de Nicaraguacichlide (Hypsophrys nicaraguensis) kunnen tot 25 cm worden. Vrouwtjes blijven meestal rond 10 tot 12 cm en worden zelden groter dan 18 cm.
Is de Nicaraguacichlide agressief?
Voor zijn formaat is hij opvallend rustig. In de broedtijd verdedigt een paar wel fel zijn hol en jongen.
Hoe groot moet het aquarium zijn?
Minimaal 120 cm en zo’n 240 liter voor een mannetje of een paar. Met medebewoners is een groter aquarium beter.
Hoe zie je het verschil tussen mannetje en vrouwtje?
Vrouwtjes zijn kleiner, feller gekleurd en hebben een zwarte lengtestreep. Mannetjes hebben één vlek op de flank, getekende vinnen en op latere leeftijd een kleine voorhoofdsbult.
Met welke vissen kun je de Nicaraguacichlide combineren?
Met andere Midden-Amerikaanse cichliden van vergelijkbaar formaat en temperament, grotere zalmen en stevige meervallen. Kleine vissen en zeer agressieve cichliden passen niet.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
