Betta pugnax is een wilde kempvis die geen schuimnest bouwt, maar de eieren in de bek uitbroedt. Een rustige, stevige soort met een groenglanzende kieuwdekselvlek.

Over deze vis
Betta pugnax werd in 1849 beschreven door de Deense arts en zoöloog Theodore Cantor. De geslachtsnaam Betta is afgeleid van het Maleise ‘ikan betah’, en de soortnaam pugnax is Latijn voor ‘strijdlustig’. Dat is een tikje ironisch, want in het aquarium is deze soort juist een van de rustigere kempvissen. Door de jaren heen heeft hij verschillende synoniemen gehad, waaronder Macropodus pugnax, Betta bleekeri en Betta brederi. Dat zie je terug in oudere literatuur en soms nog op verkoopetiketten.
Hij is de naamgever van het pugnax-complex, een groep nauw verwante muilbroedende kempvissen met een relatief grote kop en een bruine grondkleur met een groene of blauwe glans op het kieuwdeksel. Binnen die groep lijken de soorten sterk op elkaar, en dat leidt in de handel nog weleens tot verwarring. Een betrouwbare determinatie is dus niet altijd eenvoudig, zeker als vissen zonder herkomstinformatie worden verkocht.
Het lichaam is slank en bruin, met groenglanzende schubben op kop en kieuwdeksel. Er loopt een donkere streep onder de kin, en mannetjes tonen dwarsstrepen in de staart. Mannetjes zijn groter dan vrouwtjes, hebben meer glanzende schubben op de kop en langere vinnen. Anders dan bij de kweekvorm van de gewone kempvis (Betta splendens) zijn er geen felle kleurvarianten: de schoonheid zit in de sobere, natuurlijke tinten en de glans in het licht.
In de natuur komt de soort voor op het Maleisisch schiereiland en in Singapore. Hij leeft in ondiepe, helder stromende heuvelbeken met zand en bladafval, en ook in bosmoerassen met donker water. Hij kan zich ook handhaven in aangetaste gebieden, zoals sloten bij oliepalmplantages. Waarschijnlijk eet hij in het wild waterinsecten en op het water gevallen landinsecten.
De voortplanting is bijzonder. Het mannetje is muilbroeder: na een langdurige baltsperiode neemt hij de eieren in de bek en draagt hij ze uit. De jongen hebben belang bij een goed afgesloten bak, omdat ze warme, vochtige lucht nodig hebben voor de ontwikkeling van het labyrintorgaan. Over de status in het wild en de geschiedenis van de soort in de hobby is weinig gepubliceerd.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Betta pugnax |
|---|---|
| Familie | Osphronemidae (goerami’s) |
| Herkomst | Maleisisch schiereiland en Singapore |
| Vindplaats | Azië – Maleisië, Singapore – Bosbeken van het Maleisisch schiereiland |
| Maximale grootte | 10 – 12 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 80 cm / 100 liter |
| Temperatuur | 23 – 27 °C |
| pH | 5,0 – 7,0 |
| Hardheid (GH) | 1 – 10 °dGH |
| Groepsgrootte | Paartje of kleine groep |
| Gedrag | Rustig |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 5 – 8 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Paar of kleine groep |
Welke vissen passen bij de Muilbroedende kempvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Betta komt van Ikan Wader bettah (ikan = vis), de lokale Javaanse naam van B. picta. Het geslacht werd in 1849 beschreven door Bleeker.
pugnax is Latijn voor ‘strijdlustig’. De soort werd beschreven als een ‘variëteit’ van de Thaise vechtvis, wiens gevechten in Siam een populair vermaak waren.
De soort werd in 1849 beschreven door Cantor.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Betta pugnax leeft in heldere, langzaam stromende bosbeekjes met oeverbegroeiing en wortels.
Waterwaarden in de natuur: zacht.
Waterwaarden in het aquarium
- Lichte stroming
Aquarium en inrichting
Vanaf 80 cm met wortels, bladeren en dichte randbeplanting. Een deksel is nodig.
Biotoop nabootsen: zand, bladeren, kienhout en drijfplanten.
Voeding
In de natuur: insecten en larven.
In het aquarium: korrels en veel diepvriesvoer.
Voortplanting
Muilbroeder: het mannetje draagt de eieren en larven 1 – 2 weken in de bek.
Tips uit de praktijk
Houders vinden Betta pugnax een rustige, interessante vis die verrassend vreedzaam is voor een ‘kempvis’.
In de eerste weken na aankoop zijn deze kempvissen meestal schuw en houden ze zich verscholen tussen wortels en bladeren. Dat is normaal. Geef ze vooral veel dekking en niet te fel licht. Na enige tijd verkennen ze de bak rustiger, en dan zie je pas hoe mooi de groenige glans op het kieuwdeksel is.
Eten gaat over het algemeen goed, zeker met levend of diepgevroren voer zoals muggenlarven, watervlooien en artemia. Droogvoer wordt door sommige vissen geweigerd. Andere houders merken dat kleine diepvriesbrokjes het beste als overgang werken, en dat een vis die niet wil eten, vaak gewoon nog niet gewend is. Wees geduldig en voer rustig.
De vissen zijn gevoelig voor slecht water en voor sterke schommelingen. Regelmatig water verversen met vergelijkbaar water is daarom belangrijk, net als een rustige filter. Hoge nitraatwaarden geven al snel stress. Het typische probleem bij wildvangkempvissen is dat ze bij aankoop wat verzwakt zijn, en dat je dat aan kleur en eetlust ziet.
Wat je pas na maanden opmerkt, is het territoriumgedrag. Mannetjes claimen vaak een grot of hoek en verdedigen die tegen soortgenoten, meestal met dreigen en achtervolgen, zonder ernstige gevechten. Met kleine, vreedzame vissen die op andere hoogtes zwemmen, gaat het meestal goed. Erg drukke of snel etende soorten zijn minder geschikt, omdat de kempvis dan te weinig voer krijgt. Muilbroeden is een spannende ervaring. Voor wie wil kweken, is een paartje in een rustige bak met grotjes de beste start. Het mannetje draagt de eieren enkele weken in de bek, dus verstoor hem niet.
Eerlijk advies: Betta pugnax is een prima keuze voor wie een rustige, natuurlijk ingerichte bak wil met zacht water. Voor beginners die alleen kleurrijke vissen zoeken, of voor mensen met hard kraanwater zonder aanpassing, is hij minder geschikt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Bijzondere broedzorg
- Rustig
- Relatief sterk
Nadelen
- Heeft zacht water nodig
- Springt
Veelgestelde vragen over de muilbroedende kempvis
Hoe groot wordt de muilbroedende kempvis?
De muilbroedende kempvis (Betta pugnax) wordt 10 tot 12 cm lang en 5 tot 8 jaar oud.
Bouwt de muilbroedende kempvis een schuimnest?
Nee, hij bouwt geen schuimnest. Hij broedt de eieren uit in de bek.
Met hoeveel muilbroedende kempvissen houd je ze samen?
Je houdt een paartje of een kleine groep in een aquarium van minimaal 80 cm en 100 liter. Hij is rustig, maar geef elk dier schuilplekken.
Met welke vissen kun je de muilbroedende kempvis combineren?
Rustige Aziatische vissen passen goed, zoals de schaarstaartrasbora, de sierlijke neongrondel en de Indische dwergstekelaal.
Welke planten passen bij de muilbroedende kempvis?
Combineer hem met bucephalandra en downoi. Samen met wortelhout geeft dat de rustige sfeer waar hij van houdt.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
