De downoi (Pogostemon helferi) is een laag blijvende voorgrondplant met gekrulde, golvende bladeren die samen een dicht, bijna koraalachtig tapijt vormen. Hij komt uit Myanmar en West-Thailand en is erg geliefd bij wie een mooi, natuurlijk ogend gazon wil zonder te hoeven maaien.

Over deze plant
Pogostemon helferi werd beschreven door Hooker fil. en hoort bij de lipbloemenfamilie (Lamiaceae), dezelfde familie als munt en salie. In de hobby heet hij downoi, een naam die afkomstig is van het Thaise ‘dao-noi’, wat ‘kleine ster’ betekent. Pogostemon is ook het geslacht waartoe de bekende Pogostemon stellatus en Pogostemon erectus behoren.
De plant heeft twee bladvormen, afhankelijk van of hij boven of onder water groeit. Onder water vormt hij kleine rozetjes met gegolfde, gekrulde bladeren. Een volwassen groep kan een compact tapijt vormen van slechts enkele centimeters hoog. Het blad is helder groen en de plant lijkt in het licht bijna doorschijnend.
De soort komt voor in Myanmar en West-Thailand. De typelocatie ligt in het district Sangkhla Buri in de provincie Kanchanaburi, en daar zijn de populaties nu geconcentreerd. Recent onderzoek toont dat hij ook in de Indiase Himalaya voorkomt. Een belangrijk punt: veel planten in de handel komen van wilde collectie, en doordat de vraag zo groot is, staat de wilde populatie onder druk. Het merendeel van het aanbod komt nog van wilde collectie, hoewel er onderzoek is gedaan naar kweek via weefselkweek en hydrocultuur. Een goede reden om bij een betrouwbare kweker te kopen en te vragen waar de planten vandaan komen.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Pogostemon helferi |
|---|---|
| Familie | Lipbloemenfamilie (Lamiaceae) |
| Herkomst | Myanmar en West-Thailand |
| Vindplaats | Azië – Myanmar, Thailand – Beken en vochtige rotsachtige oevers |
| Hoogte | 3 – 8 cm |
| Groeisnelheid | Gemiddeld |
| Licht | Veel |
| CO2 | Aanbevolen |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 5,5 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 °dGH |
| Plaats in het aquarium | Voorgrond |
| Vermeerdering | Delen van de pol en uitlopers |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
Natuurlijke leefomgeving
In het wild groeit de downoi in en langs beken en op vochtige, rotsachtige oevers in de grensstreek van Myanmar en Thailand. Hij staat daar deels onder water en deels erboven, afhankelijk van het seizoen. Het gaat om heldere, zachte beken met veel zuurstof.
Omdat de plant boven en onder water een andere bladvorm heeft, kan hij zich aanpassen aan het wisselende waterniveau. Dat verklaart waarom hij zowel emers als submers kan worden gekweekt, en waarom emers gekweekte planten in het aquarium eerst even moeten wennen.
Verzorging in het aquarium
De downoi is niet moeilijk, maar hij vraagt om stabiele omstandigheden en een rustige start.
- Licht: veel licht geeft de meest compacte, mooiste groei. Bij te weinig licht strekken de planten zich en blijven ze los.
- Voeding en bemesting: een voedselrijke bodem en regelmatige vloeibare mest zijn belangrijk. Een tekort aan voeding zie je aan bleke of krullende bladeren.
- Bodem: fijn grind of zand, liefst een voedzame ondergrond. Een losse bodem helpt de wortels en uitlopers.
- Snoeien: knip de bovenkant van het tapijt bij met een schaar en verwijder dode delen. Zo blijft het tapijt compact en komt er licht bij de onderste plantjes.
Planten en vermeerderen
Verdeel een pol in kleine plukjes en plant ze met een pincet een paar centimeter uit elkaar. De plantjes drijven makkelijk op, dus druk ze stevig in de bodem, maar zonder het hart te begraven. Op hout of steen kun je ze met een draadje of lijm vastzetten.
Vermeerderen gaat door een groep te verdelen of door uitlopers te laten groeien. Een bestaande pol kun je splitsen, en elk stukje met wortels groeit weer aan. Houd de bak de eerste weken rustig en laat het water niet te sterk bewegen, anders komen de plantjes los.
Geschikt voor
De downoi staat het mooist in een Aziatisch biotoop of een gezelschapsbak met kleine, rustige vissen. Denk aan de staartvlekrasbora, de gouden dwergbarbeel en de rode kuhli. Meer ideeën vind je bij de Aziatische biotopen. Voor bodembewoners die veel graven is hij minder geschikt, want zij trekken de lichte plantjes snel uit de grond.
Tips uit de praktijk
Eerlijk gezegd: de downoi is een plant die je met geduld moet benaderen. De eerste weken lijken de bladeren vaak te smelten en bleek te worden, terwijl hij van zijn emers gekweekte vorm overgaat op onderwaterbladeren. Andere houders merken dat de plant dan ineens bijna helemaal verdwijnt, en dan lukt het ze niet meer om hem terug te krijgen. Laat hem rustig zijn gang gaan, want de nieuwe, golvende bladeren komen meestal weer uit het hart.
Als hij eenmaal ingegroeid is, groeit hij steeds mooier en vormt hij een dicht tapijt. Het kost tijd: een goed gazon heeft maanden nodig. Veel licht en vloeibare mest geven de beste resultaten, en CO2 helpt zichtbaar. Zonder voldoende licht blijft de plant los en slordig.
Algen zijn het grootste risico. De fijne, golvende bladeren vangen vuil en draadalgen. Zodra het tapijt dicht wordt, blijft er onderin weinig stroming over, en daar groeien algen graag. Regelmatig bijknippen en stofzuigen met de bodemzuiger helpt. Ook kan de plant slecht tegen een schommelend milieu: grote wisselingen in licht of mest geven snel terugval.
Met vissen en slakken gaat het meestal goed, zolang ze niet graven. Garnalen en kleine bodemvissen scharrelen graag tussen de plantjes. Advies: koop de plant bij een betrouwbare verkoper, plant hem in kleine plukjes en geef hem de eerste maanden de tijd. Wie ongeduldig is, kan beter een eenvoudiger voorgrondplant kiezen.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Vormt een dicht, natuurlijk ogend tapijt met gegolfde bladeren
- Blijft laag en past in kleine bakken
- Geeft schuilplaatsen voor garnalen en kleine vissen
- Vermeerdert door delen van de pol
Nadelen
- Vraagt veel licht, goede voeding en bij voorkeur CO2
- Gevoelig voor algen en schommelingen in het water
- Aanvankelijk smelten en vaak langzaam om aan te slaan
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
