Gouden dwergbarbeel (Pethia gelius)

De gouden dwergbarbeel is een kleine, goudgele barbeel met onregelmatige donkere vlekken. In tegenstelling tot veel barbelen is hij vreedzaam en blijft hij klein, wat hem geschikt maakt voor kleinere gezelschapsaquaria.

Gouden dwergbarbeel (Pethia gelius)
Foto: Beta Mahatvaraj, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Over deze vis

De gouden dwergbarbeel werd in 1822 door de Schots-Indiase natuuronderzoeker Francis Hamilton beschreven, oorspronkelijk als Cyprinus gelius. Daarna heeft de soort onder tal van geslachtsnamen gestaan, waaronder Barbus, Puntius en Systomus, voordat hij bij Pethia terechtkwam. Dat is typisch voor de kleine Aziatische barbelen: het geslacht Puntius was lange tijd een verzamelbak, en pas met DNA-onderzoek is het beeld uit elkaar getrokken. Waar de soortnaam precies vandaan komt, is in de gangbare literatuur niet duidelijk beschreven. In de handel kom je de vis ook tegen als golden barb of golden dwarf barb.

Pethia gelius hoort bij de familie van de karperachtigen en is verwant aan andere kleine barbelen uit Zuid-Azië, zoals de prachtbarbeel en de odessabarbeel. Met een lengte die zelden boven de vier tot vijf centimeter uitkomt, is het een echte dwergsoort. Het lichaam is gedrongen en hoog, de kleur een warm goudgeel tot olijfgeel met een lichte glans, en over de flanken en de staartsteel liggen onregelmatige donkere vlekken. Bij goede conditie en een koele winterperiode kleuren vooral de mannetjes intenser, met een roodachtige gloed in de vinnen. Vrouwtjes zijn valler en volumineuzer.

In het wild leeft de soort in Noordoost-India en Bangladesh en wordt hij ook uit Pakistan gemeld. Hij zit in ondiepe, stilstaande of nauwelijks stromende wateren met een zachte, siltige bodem en veel plantengroei. De vissen foerageren in groepen op kleine kreeftachtigen, insecten en ander klein bodemleven. Doordat hij in wateren leeft die in de winter duidelijk afkoelen, is hij aan seizoensverschillen gewend. Dat verklaart waarom hij zich in een niet al te warm aquarium zo veel beter houdt dan in een tropisch aangepast decor.

Volgens de IUCN wordt de soort niet als bedreigd beschouwd. In de handel is het een gewone verschijning die grotendeels afkomstig is van kwekerijen. Buiten zijn eigen gebied is de soort bovendien elders geïntroduceerd, bijvoorbeeld in Colombia. In de hobby is de gouden dwergbarbeel al tientallen jaren een bekende soort, al is hij minder zichtbaar dan zijn drukkere neven. Juist zijn rustige karakter maakt dat hij een tweede leven krijgt in kleine, beplante gezelschapsaquaria waar de sumatraan en soortgenoten ongeschikt zijn.

In het kort

Wetenschappelijke naamPethia gelius
FamilieCyprinidae
HerkomstIndia en Bangladesh (Ganges- en Brahmaputra-bekken)
VindplaatsAzië – India, Bangladesh – Ganges en Brahmaputra
Maximale grootte4 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 54 liter
Temperatuur18 – 25 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)5 – 15 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 10
GedragVreedzaam
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur3 – 5 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte10 of meer

Welke vissen passen bij de Gouden dwergbarbeel?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Pethia is de Singalese volksnaam voor kleine karperachtigen in Sri Lanka. Het geslacht werd in 2012 beschreven door Pethiyagoda, Meegaskumbura en Maduwage.

gelius is een verlatijnsing van Geli, uit Geli pungti, de Bengaalse naam voor deze soort.

De soort werd in 1822 beschreven door Hamilton.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in vijvers, sloten, rijstvelden en rustige rivierarmen in Noordoost-India en Bangladesh. Het klimaat is er subtropisch: in de winter koelt het water duidelijk af.

Het water is doorgaans helder tot licht troebel en dicht begroeid met waterplanten, waartussen de visjes in groepen foerageren.

Planten en hout onder water: De hoofdstromen van de Brahmaputra zijn bodemrijk met zand, kiezels, stenen en slib; op ondiepe rotsige plekken zitten vooral algen op de stenen en zijn ondergedoken planten schaars. Waterhyacint en waterachtige grassen komen alleen in delen van de rivier voor. In de bosbeken en moerassen van West-Assam ligt een dikke laag rottende bladeren en takken, met drijfhout als schuilplaats. Daar groeien spaarzaam Cryptocoryne crispatula, Hygrophila polysperma en drijvend Salvinia cucullata. Langs de oevers staan bamboe, wilde banaan en bomen als Dipterocarpus turbinatus en Terminalia bellirica.

Waterwaarden in het aquarium

Deze barbeel is sterk en past zich goed aan gewoon leidingwater aan. Wat hij minder waardeert, is een aquarium dat het hele jaar warm staat.

  • Lichte stroming
  • Wekelijks 25 tot 30% verversen
  • Een koelere periode in de winter komt de gezondheid en levensduur ten goede
  • Geen verwarming nodig in een verwarmde woonkamer

Aquarium en inrichting

Een beplant aquarium vanaf 60 cm is voldoende. Zorg voor dichte beplanting, wat open ruimte en een zachte bodem.

Biotoop nabootsen: zand of fijn grind, veel stengelplanten, drijfplanten en een paar stukken hout.

Gedrag en gezelschap

Anders dan de sumatraan is deze barbeel geen vinnenbijter. Hij zwemt rustig in groepen door de middelste en onderste waterlagen. Geschikte medebewoners zijn andere kleine, rustige soorten die ook koeler water verdragen, zoals het Chinees kardinaaltje of de zebradanio.

Voeding

In de natuur: kleine insecten, larven, wormpjes en plantaardig materiaal.

In het aquarium: alleseter. Kleine vlokken en korrels, aangevuld met diepvriesvoer en af en toe spirulinavoer. Ze zoeken ook graag de bodem af naar restjes.

Voortplanting

Vrouwtjes zijn voller en iets groter. Het is een eierstrooier die de eitjes aan de onderkant van bladeren plakt. Na een koelere periode, gevolgd door wat warmer water, volgen vaak vanzelf paaisessies.

Tips uit de praktijk

Dit is een van de meest onderschatte barbelen. Waar veel mensen bij ‘barbeel’ denken aan drukke vinnenbijters, is deze soort juist bescheiden en vredig. Je kunt ze prima bij langvinnige vissen houden.

Het grootste aandachtspunt is temperatuur. Een groep die jarenlang op 26 graden staat, blijft klein en schuw. In een onverwarmde bak op kamertemperatuur zijn ze actiever en kleuren ze veel mooier.

Advies: combineer ze bewust met andere subtropische soorten en laat de verwarming weg. Dan heb je een sterk, zuinig en mooi aquarium.

De eerste weken na aankoop zijn ze vaak nog wat bleek en verlegen. Dat is normaal: ze zijn onderweg geweest, komen uit een fel verlichte winkelbak en moeten zich in een beplante omgeving eerst veilig voelen. Geef ze in die tijd veel dekking van stengelplanten en drijfplanten en verwacht niet meteen die mooie gouden kleur. Na een paar weken, soms pas na een maand, kleuren ze op en beginnen ze groepsgewijs door de bak te zwemmen.

Eten is zelden een probleem. Ze pakken kleine vlokken en korrels zonder moeite op en gaan gretig achter diepvriesvoer aan, zoals watervlooien en muggenlarven. Let er wel op dat het voer klein genoeg is en dat ze niet door grotere soorten worden weggeduwd. Andere houders merken vaak dat een groep van slechts vier of vijf vissen veel schuwer blijft dan een groep van tien of meer. Een grotere groep geeft duidelijk meer rust en meer onderling gedrag, zoals het achterna zitten in een speelse vorm.

Wat je pas na maanden echt ziet, is hoe sterk de vissen op de seizoenen reageren. Na een koelere winterperiode, gevolgd door wat zachtere temperaturen in het voorjaar, zie je ze prachtiger kleuren en komen de paaisessies op gang. De ouders eten hun eigen eieren en larven op, dus in een groepsaquarium overleeft er zelden iets. Wil je echt kweken, zet dan een aparte bak neer met een dichte bundel fijnbladige planten en haal de ouders er na het paaien uit.

Als combinatie werkt hij goed met de zebradanio, het Chinees kardinaaltje en rustige bodemvissen. Met vredige bewoners gaat het vrijwel altijd goed, maar bij grote, snelle of nieuwsgierige soorten niet. Een schuwe kleine barbeel trekt zich dan terug en gaat kwijnen. Ziektes zie je zelden; als er iets is, is het meestal witte stip na een temperatuurschok of na de aankoop.

Voor wie is de soort geschikt? Voor iedereen die een rustig, beplant aquarium wil en geen verwarming wil laten draaien, mits de groep groot genoeg is. Voor wie een spectaculaire, drukke bak zoekt is hij minder interessant. Eindadvies: koop minstens tien exemplaren, geef ze planten en een koele winter, en je hebt jarenlang plezier van een zeer onderschatte vis.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Klein en vreedzaam
  • Geen verwarming nodig
  • Sterk en makkelijk te voeren

Nadelen

  • Vrij schuw in een kleine groep
  • Past niet bij warmteminnende soorten

Lees ook: de 7 beste vissen voor beginners.

Veelgestelde vragen over de gouden dwergbarbeel

Hoe groot wordt de gouden dwergbarbeel?

De gouden dwergbarbeel (Pethia gelius) blijft klein en wordt maximaal 4 cm.

Hoe oud wordt de gouden dwergbarbeel?

Gemiddeld wordt hij 3 tot 5 jaar oud.

Met hoeveel gouden dwergbarbelen houd je ze samen?

Houd er minimaal 10 samen. In een grotere groep zijn ze rustiger, laten ze mooier gedrag zien en zijn ze minder schuw.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de gouden dwergbarbeel?

Een aquarium van 60 cm (54 liter) is het minimum voor een groep. Meer ruimte is altijd beter, zeker als je er meerdere soorten bij wilt houden.

Is de gouden dwergbarbeel geschikt voor beginners?

Ja, hij is makkelijk te houden en vreedzaam, in tegenstelling tot veel andere barbelen.

Met welke vissen kun je de gouden dwergbarbeel combineren?

Door zijn vreedzame karakter past hij bij andere kleine, rustige vissen zoals de espei-rasbora, de smaragd-dwergdanio en de roodstreeprasbora. Vermijd grote of roofzuchtige vissen.

Welke planten passen bij de gouden dwergbarbeel?

Planten zoals javavaren en Wendts waterkelk bieden schuilplekken en een natuurlijke inrichting voor deze Aziatische vis.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.