De pauwoogslaapgrondel is een kleurrijke slaapgrondel met een blauwpaars lichaam, rode stippen, gele vinranden en een zwarte oogvlek op de staart. Vreedzaam, klein en geschikt voor een gewoon beplant aquarium.

Over deze vis
De pauwoogslaapgrondel werd in 1955 door de Amerikaanse ichtyoloog John Treadwell Nichols beschreven als Tateurndina ocellicauda. De soortnaam is samengesteld uit Latijnse woorden voor ‘oogvlek’ en ‘staart’ en verwijst naar de donkere, lichtomrande vlek aan de basis van de staart, die doet denken aan het oog in een pauwenveer. Het is de enige soort van het geslacht Tateurndina. In het Engels heet hij peacock gudgeon, en ook in het Nederlands wordt de naam pauwoogslaapgrondel gebruikt. Hij hoort bij de slaapgrondels (Eleotridae), een familie die vooral in tropische zoetwaterbeken en kustwateren voorkomt.
Het lichaam is slank en langgerekt, met een doorlopende rugvin die bij het mannetje langer wordt. De basiskleur is blauwpaars tot grijsblauw, met rode vlekjes en strepen en gele of witte randen op de vinnen. Het mannetje is groter en fraaier, en heeft een bultje op het voorhoofd, terwijl het vrouwtje kleiner en ronder is en vaak een gele buik heeft, zeker als ze eitjes draagt. Zoals bij veel grondels veranderen de kleuren met de stemming: een baltsend mannetje is opvallend intens gekleurd, terwijl een verschrikte vis verbleekt.
In het wild komt de soort uitsluitend voor in het oosten van Papoea-Nieuw-Guinea, in kleine, heldere laaglandbeken en -poelen. Het gebied is klein, wat betekent dat de wilde populatie kwetsbaar is voor veranderingen in het landgebruik en de waterkwaliteit. Over het gedrag in de natuur is relatief weinig gepubliceerd. Net als bij veel slaapgrondels zal hij vooral kleine insecten, larven en kreeftachtigen eten, en leeft hij in holen onder stenen en in wortels.
In de hobby is de pauwoogslaapgrondel al lange tijd populair, vooral omdat hij klein, vreedzaam en kleurrijk is. De vissen in de handel zijn tegenwoordig vrijwel altijd nakweek, wat de druk op de wilde populaties verlaagt. Hij is een goede instapper voor mensen die een kleurrijke, rustige grondel zoeken zonder dat ze brak water of roofvisvoer nodig hebben.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Tateurndina ocellicauda |
|---|---|
| Familie | Eleotridae |
| Herkomst | Papoea-Nieuw-Guinea (oosten van het eiland) |
| Vindplaats | Oceanië – Papoea-Nieuw-Guinea – Laaglandbeken in het oosten van het eiland |
| Maximale grootte | 7 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 60 cm / 54 liter |
| Temperatuur | 22 – 26 °C |
| pH | 6,5 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 5 – 12 °dGH |
| Groepsgrootte | Paar of groep van 6 |
| Gedrag | Vreedzaam |
| Moeilijkheid | Makkelijk tot gemiddeld |
| Levensduur | 4 – 5 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 6 of meer |
Welke vissen passen bij de Pauwoogslaapgrondel?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Tateurndina verwijst naar de broers George H. H. Tate (1884–1953), botanicus en zoogdierkenner, en Geoffrey M. Tate (1898–1964), expeditieleider en verzamelaar, collega’s van de beschrijver bij het American Museum of Natural History. Het geslacht werd in 1955 beschreven door Nichols.
ocellicauda komt van het Latijnse ocellus (‘oogvlek’) en cauda (‘staart’), naar de grote, opvallende, ovale zwarte vlek aan de basis van de staartvin.
De soort werd in 1955 beschreven door Nichols.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort leeft in kleine, heldere beken en poelen in het laagland van Papoea-Nieuw-Guinea. Het water is er zoet, rustig stromend en vaak rijk begroeid.
In tegenstelling tot veel grondels leeft hij niet alleen op de bodem, maar zweeft hij ook graag in de onderste en middelste waterlaag.
Waterwaarden in het aquarium
Gewoon, niet te hard leidingwater is prima. Geen zout nodig.
- Rustige stroming
- Wekelijks 25% verversen
- Stabiel, schoon water
Aquarium en inrichting
Een beplant aquarium vanaf 60 cm met zand, stenen en holen. Kleine kokosnootjes of pijpjes zijn ideale broedholen.
Biotoop nabootsen: zand, rolstenen, wortelhout, dichte beplanting en gedempt licht.
Gedrag en gezelschap
Een vredelievende grondel die goed samengaat met andere rustige vissen, zoals regenboogvissen uit dezelfde regio, bijvoorbeeld de gestippelde blauwoog, of kleine rasbora’s. Tijdens het broeden verdedigt het mannetje zijn hol, maar zonder veel agressie.
Voeding
In de natuur: kleine insectenlarven en kreeftachtigen.
In het aquarium: diepvries artemia, cyclops en muggenlarven; went vaak ook aan fijne korrels.
Voortplanting
Mannetjes zijn feller gekleurd en krijgen een bultje op de kop. Het vrouwtje legt eitjes in een hol, waarna het mannetje ze bewaakt tot ze uitkomen. De kweek lukt regelmatig.
Tips uit de praktijk
Dit is de ideale ‘eerste grondel’. Geen brak water, geen speciaal voer en toch die typische grondelpersoonlijkheid.
In een beplante bak wordt een paar al snel een vaste waarde. Het mannetje pronkt voortdurend met zijn kleuren en bewaakt een kokosnootje alsof zijn leven ervan afhangt.
Advies: combineer ze met rustige vissen van vergelijkbaar formaat en zorg voor genoeg holen. Dan heb je een kleurrijke, makkelijke aanvulling op je aquarium.
Een nieuwe pauwoogslaapgrondel is in het begin vaak onzichtbaar. Hij kruipt in een hol of tussen de planten, en de kleuren zijn dof. Na een paar weken, als hij zich veilig voelt, komt hij tevoorschijn en gaat hij de bak verkennen. Andere houders merken dat de kleuren pas na een maand of twee echt mooi worden, en dan vooral bij mannetjes die een eigen hol hebben.
Het eten is meestal makkelijk, maar je moet wel even op de voeding letten. Diepvries artemia en muggenlarven worden direct gepakt, en veel vissen leren ook fijne korrels eten. Voor kieskeurige dieren helpt het om het voer op de bodem te laten zakken en vaak kleine porties te geven. Overvoeren is een bekend probleem, omdat ze altijd lijken te willen eten. Wat je in de praktijk ziet aan ziektes, zijn schimmel na een ruzie, en vissen die achteruitgaan in oud of vervuild water.
Wat pas na maanden opvalt, is het broedgedrag. Zodra een paar zich heeft gevormd, kiest het mannetje een hol en jaagt hij de andere vissen met schijnaanvallen weg. Dat leidt zelden tot echte verwondingen. De jongen zijn klein en nemen fijn levend voer zoals artemia of infusoria. In een gezelschapsbak worden ze vaak opgegeten, maar in een bak met weinig andere vissen gaat het goed. Combinaties met regenboogvisjes, kleine rasbora’s en bodemvissen gaan goed, terwijl garnalen niet altijd veilig zijn.
De pauwoogslaapgrondel is geschikt voor bijna iedereen met een rustig aquarium vanaf zestig centimeter. Eerlijk advies: geef hem een paar holen en een plek met veel planten, houd een paar of een kleine groep, en voer gevarieerd. Dan heb je een kleurrijke en tamme vis die jaren meegaat.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Zeer kleurrijk
- Vreedzaam en klein
- Geen brak water nodig
Nadelen
- Voorkeur voor levend of diepvriesvoer
- Niet overal verkrijgbaar
Lees ook: een biotopenaquarium inrichten.
Veelgestelde vragen over de pauwoogslaapgrondel
Hoe groot wordt de pauwoogslaapgrondel?
De pauwoogslaapgrondel (Tateurndina ocellicauda) wordt ongeveer 7 cm lang. Hij is klein en blijft rustig.
Met hoeveel pauwoogslaapgrondels houd je ze samen?
Je kunt ze als paar of als groep van 6 houden. In een groep is meer onderling gedrag te zien, wat leuk is om naar te kijken.
Is de pauwoogslaapgrondel geschikt voor beginners?
Hij is makkelijk tot gemiddeld en past in een aquarium van 60 cm en 54 liter. Hij is vreedzaam en gedijt in een gewoon beplant aquarium met schuilplekken.
Met welke vissen kun je de pauwoogslaapgrondel combineren?
Kies andere vreedzame vissen uit hetzelfde gebied, zoals de dwergregenboogvis, het gestippeld blauwoog en de vorkstaart-blauwoog.
Welke planten passen bij de pauwoogslaapgrondel?
Planten zoals dwergvallisneria en Lilaeopsis geven een natuurlijke inrichting. Laat tussen de planten ruimte voor schuilplekken en grotjes.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
