Groene kogelvis (Dichotomyctere nigroviridis)

Dichotomyctere nigroviridis (groene kogelvis) heeft een groengele rug met zwarte stippen en een witte buik. Hij wordt vaak als zoetwatervis verkocht, maar is een brakwatervis die als volwassen dier zelfs in bijna zeewater hoort.

Groene kogelvis (Dichotomyctere nigroviridis)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Dichotomyctere nigroviridis kreeg zijn wetenschappelijke naam in 1822 van Marion de Procé, destijds als Tetrodon nigroviridis. De soortnaam betekent letterlijk ‘zwart-groen’ en beschrijft de groene rug met zwarte vlekken. Net als de achtkogelvis staat hij in de handel vaak nog onder de oude geslachtsnaam Tetraodon, terwijl het huidige Dichotomyctere is. De Engelse naam green spotted puffer (GSP) is wereldwijd in gebruik bij houders. Hij is nauw verwant aan de achtkogelvis en andere Zuidoost-Aziatische brakwaterkogelvissen.

Een bijzonder verhaal is dat deze soort in de wetenschap beroemd is geworden. Zijn genoom is in 2004 volledig in kaart gebracht en bleek ongewoon compact te zijn, zonder veel van het overtollige DNA dat andere gewervelden hebben. Daarom wordt hij gebruikt als referentie in vergelijkend genetisch onderzoek. Dit is niet zomaar een weetje: het maakt de soort tot een van de best bestudeerde vissen ter wereld, al zegt dat weinig over hoe hij zich in een aquarium gedraagt.

In de natuur leeft Dichotomyctere nigroviridis in riviermondingen, mangroven en kustwater, van India tot in de archipel van Indonesië. Hij is wat zoutgehalte betreft flexibel: jonge dieren komen ook in zoet water voor, terwijl volwassen vissen meer op brak en zout water zijn aangewezen. Dat is precies de reden waarom hij zoveel houders misleidt, want een kleine Dichotomyctere nigroviridis in een winkelbak met zoet water lijkt gezond, maar heeft op termijn brak water nodig. Hij eet van nature slakken, schelpdieren, kreeftachtigen en kleine vissen, en de IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd.

De vis is een van de bekendste brakwaterkogelvissen in de hobby. Door zijn kleur, intelligentie en uitgesproken karakter heeft hij een trouwe schare houders, en in de winkel wordt hij vaak nog als zoetwatervis aangeboden. Kweek in het aquarium komt zeer zelden voor, dus het aanbod bestaat vooral uit wildvang uit Zuidoost-Azië. Een gezonde, gewende vis laat een helder patroon zien; een doffe kleur is bij houders vaak het eerste teken dat er iets met het water niet klopt.

In het kort

Wetenschappelijke naamDichotomyctere nigroviridis (syn. Tetraodon nigroviridis)
FamilieTetraodontidae
HerkomstZuidoost-Azië (India tot Indonesië)
VindplaatsAzië – India tot Indonesië – Riviermondingen en brakke kustwateren
Maximale grootte15 – 17 cm
Minimale aquariumgrootte120 cm / 250 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH7,5 – 8,5
Hardheid (GH)Brak water: soortelijk gewicht 1,005 (jong) tot 1,018 – 1,022 (volwassen)
GroepsgrootteAlleen
GedragAgressief, vinnenbijter
MoeilijkheidMoeilijk
Levensduur10+ jaar
KarakterAgressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterJa
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteAlleen

Welke vissen passen bij Dichotomyctere nigroviridis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Dichotomyctere komt van het Griekse dichotomos (‘in twee gelijke delen gesneden’) en mykter (‘neusgat’). Dat is niet uitgelegd, maar slaat vermoedelijk op de gespleten tentakel bij elk neusgat. Het geslacht werd in 1855 beschreven door Duméril.

nigroviridis komt van het Latijnse niger (‘zwart’) en viridis (‘groen’), naar de donkere vlekken op het groene bovenlichaam van levende vissen.

De soort werd in 1822 beschreven door Marion de Procé.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in riviermondingen, mangroven en kustgebieden. Jonge vissen komen ook in zoet water voor; volwassen dieren leven in brak tot zout water.

Waterwaarden in de natuur: brak.

Waterwaarden in het aquarium

  • Zoutgehalte geleidelijk verhogen naarmate de vis groeit
  • Uitstekende filtering; kogelvissen maken veel afval

Aquarium en inrichting

Vanaf 120 cm als brakwater-soortaquarium.

Biotoop nabootsen: zand, mangrovewortels, rotsen en zouttolerante planten (Javavaren, Anubias zolang het zoutgehalte laag is).

Voeding

In de natuur: slakken, schelpdieren, kreeftachtigen en kleine vissen.

In het aquarium: slakken, mosselen in de schelp, garnalen, krill en diepvriesvoer. Hard voer is nodig om de tanden kort te houden.

Voortplanting

In het aquarium zeer zelden; het mannetje zou de eitjes bewaken.

Tips uit de praktijk

Houders vinden Dichotomyctere nigroviridis een van de meest intelligente en persoonlijke aquariumvissen. De belangrijkste les: hij is geen zoetwatervis en geen gezelschapsvis. In zoet water wordt hij ziek en in een gemengde bak bijt hij andere vissen.

Dichotomyctere nigroviridis is de vis waar de meeste mensen hun eerste grote fout mee maken: hij wordt jong als zoetwatervis verkocht en gaat dan langzaam achteruit. De eerste weken na aankoop zijn vaak prima, het dier eet, zwemt en heeft kleur. Daarna volgen de klachten: dofferende kleur, een opgezwollen of juist ingevallen buik, vinrot en witte plekken. Wie dat ziet, moet de oorzaak eerst in het water zoeken, niet in de vis.

Het verhogen van het zoutgehalte moet geleidelijk gebeuren, en daar helpt een goede meter voor het soortelijk gewicht, geen schatting. Andere houders merken vaak dat de vis na het brak maken van het water opvallend opknapt: hij wordt actiever, krijgt betere kleuren en eet beter. Voor het voer geldt hetzelfde als bij andere kogelvissen: slakken en mosselen in de schaal voor de tanden, aangevuld met garnalen en krill. Een vis die niet wil eten, krijgt soms pas interesse als je het voer met een pincet beweegt.

Gedrag dat je pas na maanden ziet: Dichotomyctere nigroviridis is een echte persoonlijkheid, herkent zijn eigenaar en vraagt actief om aandacht, maar hij is ook territoriaal en bijt vinnen van alles wat hij bereikt. Combineren met andere vissen gaat zelden goed, ook niet met snelle vissen die hij eerst negeert. Wie een zoutwater- of brakwaterbak wil, kan overwegen om hem met een paar robuuste, niet-vinnenbijtbare bewoners te proberen, maar het blijft een risico.

Hij is geschikt voor ervaren houders die bereid zijn brak water in te richten, regelmatig te verversen en veel werk te steken in voer en filtering. Niet geschikt voor beginners of voor wie een gewone zoetwaterbak heeft. Eerlijk advies: koop hem alleen als je zeker weet dat je het water kunt aanpassen, en plan voor een bak die op termijn veel groter moet zijn dan het kleine visje dat je in de winkel ziet.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Veel persoonlijkheid
  • Mooie kleuren
  • Lange levensduur

Nadelen

  • Brak/zout water nodig
  • Agressief
  • Veel onderhoud en speciaal voer

Verwante soorten

Andere brakwaterkogelvissen zijn de achtkogelvis (Dichotomyctere ocellatus), de gevlekte kogelvis (Dichotomyctere fluviatilis) en de dwergkogelvis (Carinotetraodon travancoricus). Alle soorten vind je in het overzicht van kogelvissen.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.