Mbu-kogelvis (Tetraodon mbu)

Tetraodon mbu (mbu-kogelvis) is de grootste zoetwaterkogelvis ter wereld: hij kan 60 – 75 cm worden. Hij heeft een prachtig doolhofpatroon en is extreem intelligent. Alleen iets voor houders met een zeer groot aquarium.

Mbu-kogelvis (Tetraodon mbu) in het aquarium van Alessandro
Eigen foto van Alessandro

Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)

Over deze vis

De mbu werd in 1899 beschreven door George Albert Boulenger, dezelfde vissenkundige die ook de Congo-kogelvis op naam bracht. Mbu is een lokale naam uit het Congogebied; de wetenschappelijke naam is dus eigenlijk een overgenomen volksnaam. In de literatuur komt de soort ook voor onder de geslachtsnaam Pelagodon, en de wetenschappelijke indeling is in de loop der jaren meermaals aangepast. In de handel wordt hij meestal gewoon giant puffer of mbu puffer genoemd. Met de fahaka is hij nauw verwant, en hij is de grootste kogelvis die uitsluitend in zoet water leeft.

Het patroon maakt hem onmiskenbaar. Op een lichte grondkleur ligt een dicht doolhof van donkere lijnen en vlekken die per vis verschilt, als een vingerafdruk. De vis heeft een grote kop, heldere ogen die rondkijken alsof hij je volgt, en een sterke snavel van vier tandplaten die levenslang doorgroeien. Zoals alle kogelvissen kan hij zich opblazen en bevat zijn lichaam het gif tetrodotoxine.

In het wild leeft de mbu in het Congobekken en in het Tanganyikameer. Hij is een roofvis die vooral jaagt op vis en schelpdieren, en zijn grote formaat maakt hem in het water van de Congo een serieuze bewoner van de hogere trofische niveaus. Over zijn gedrag in de natuur, zoals hoe hij zich voortplant, is opvallend weinig bekend. Hij wordt door de IUCN als niet bedreigd (Least Concern) beschouwd.

In de hobby is de mbu iets van een droomvis voor sommigen en een waarschuwing voor anderen. Hij wordt als kleine, schattige jonge vis verkocht en groeit dan snel door. Dat leidt er geregeld toe dat mensen een dier kopen dat binnen korte tijd niet meer past. Kweek in het aquarium is niet bekend, dus het aanbod bestaat uit wildvang.

In het kort

Wetenschappelijke naamTetraodon mbu (syn. Pelagodon mbu)
FamilieTetraodontidae
HerkomstCongo-rivier en Tanganyikameer (Centraal-Afrika)
VindplaatsAfrika – DR Congo, Tanzania, Zambia – Congo en Tanganyikameer
Maximale grootte60 – 75 cm
Minimale aquariumgrootte250 cm / 1.500 liter of meer
Temperatuur24 – 28 °C
pH7,0 – 8,0
Hardheid (GH)8 – 20 °dGH
GroepsgrootteAlleen
GedragAgressief naar andere vissen, tam naar de verzorger
MoeilijkheidZeer moeilijk (vanwege formaat)
Levensduur10 – 20 jaar
KarakterAgressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteAlleen

Welke vissen passen bij Tetraodon mbu?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Tetraodon komt van het Griekse tetra (‘vier’) en odous (’tand’), naar de vier vergroeide tanden in de kaken. Het geslacht werd in 1758 beschreven door Linnaeus.

mbu is de lokale naam voor deze kogelvis in de huidige provincie Ubangi (Democratische Republiek Congo).

De soort werd in 1899 beschreven door Boulenger.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in stromende delen van de Congo-rivier tussen rotsen en in het Tanganyikameer.

Waterwaarden in de natuur: zacht tot hard.

Waterwaarden in het aquarium

  • Extreem krachtige filtering en grote waterverversingen

Aquarium en inrichting

Een volwassen mbu heeft een aquarium van minimaal 1.500 liter nodig, liefst meer. Jonge vissen groeien snel.

Biotoop nabootsen: zand, grote gladde stenen en wortels, veel open ruimte.

Voeding

In de natuur: slakken, schelpdieren, kreeftachtigen en vis.

In het aquarium: slakken, mosselen, krab, garnalen met schaal en visvlees. Hard voer is essentieel om de snelgroeiende tanden kort te houden.

Voortplanting

Voortplanting in het aquarium is niet bekend.

Tips uit de praktijk

Mbu-houders beschrijven hun vis als een ‘aquariumhuisdier’ met het karakter van een hond: hij herkent zijn eigenaar en reageert op aandacht. Tegelijk benadrukken ze dat bijna niemand de ruimte en het budget heeft om een volwassen exemplaar goed te houden.

Wat houders van grote kogelvissen steeds merken, is dat de mbu een soort dier is dat je moet plannen voordat je hem koopt. Een jonge mbu van enkele centimeters oogt onschuldig, maar groeit in korte tijd tot een vis waar een gewoon aquarium al snel te klein voor is. De eerste weken zijn er schuw en schichtig; daarna verandert hij in een nieuwsgierige vis die naar het glas komt en kijkt wie er aan komt.

Met het voer is een mbu meestal geen probleem, eerder een kostenpost. Hij eet ontdooide garnalen met schaal, mosselen, krab en visvlees, en hij heeft hard voer nodig omdat de tanden anders te lang worden. Houders die een mbu kregen met te lange tanden beschrijven het als een hardnekkig probleem dat nogal wat aandacht vraagt. Laat je niet verleiden tot alleen zacht voer, ook al lijkt de vis daar tevreden mee.

De praktische kant is wat mensen onderschatten. Hij maakt enorme hoeveelheden afval, dus een zware filtering en grote, regelmatige verversingen zijn geen luxe. Een vis van deze grootte in een te kleine bak wordt gestrest, verliest kleur en krijgt sneller ziektes. Combineren met andere vissen is over het algemeen geen succes: hij is agressief en zelfs grote bewoners raken beschadigd.

De mbu is alleen geschikt voor ervaren houders met een heel groot aquarium, een goede filtering en een stevig budget. Voor alle anderen is hij een schitterende vis om in een openbaar aquarium te bekijken. Eerlijk advies: koop hem alleen als je het volwassen formaat al kunt huisvesten en ook weet wat je gaat doen als je hem ooit niet meer kunt houden.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Uitzonderlijk intelligent en tam
  • Prachtig patroon

Nadelen

  • Wordt enorm groot
  • Extreem veel afval
  • Niet te combineren met andere vissen
  • Duur in aanschaf en onderhoud

Verwante soorten

Andere grote kogelvissen zijn de Fahaka-kogelvis (Tetraodon lineatus), de Congo-kogelvis (Tetraodon miurus) en de Palembang-kogelvis (Pao palembangensis). Alle soorten vind je in het overzicht van kogelvissen.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.