Tetraodon lineatus (fahaka-kogelvis) heeft een gestreept lijf dat in de juiste stemming feloranje-geel kan kleuren. Hij is een grote zoetwaterkogelvis uit de Nijl en staat bekend als zeer agressief tegenover andere vissen.

Over deze vis
De fahaka is een van de oudst bekende kogelvissen: hij werd al in 1758 beschreven door Carl Linnaeus, als Tetrodon lineatus. De soortnaam lineatus is Latijn voor ‘gestreept’ en verwijst naar de strepen op flanken en buik. De naam fahaka komt uit het Arabisch en wordt in Egypte gebruikt voor de vis uit de Nijl; ook in de wetenschappelijke literatuur komt hij voor als synoniem, bijvoorbeeld Tetraodon fahaka. In de handel heet hij meestal Nile puffer of fahaka puffer. Hij is de bekendste van de grote Afrikaanse zoetwaterkogelvissen, samen met de mbu, die een eigen pagina op deze site heeft.
Het lichaam is lang en breed, met een bruine tot olijfgroene rug, donkere strepen en een lichte buik. Bij jonge dieren is de tekening vaak duidelijker; oudere vissen kunnen bijna egaal donker worden. De kleur verandert met stemming en omgeving: een rustige vis kan vrijwel kleurloos zijn, terwijl een opgewonden of territoriaal dier felle gele en oranje tinten laat zien. Zoals alle kogelvissen kan hij zich opblazen met water en heeft hij een snavel van vier tandplaten die levenslang doorgroeien.
In het wild komt de soort voor in een groot deel van tropisch Afrika: de Nijl, en rivieren als de Niger en de Volta, plus het Tsjaadmeer. Hij leeft in open water en tussen oeverbegroeiing en voedt zich met schelpdieren, slakken, kreeftachtigen en vis. Zijn kaken zijn sterk genoeg om schelpen te kraken. Er zijn afbeeldingen van kogelvissen uit het oude Egypte bekend, en de fahaka wordt vaak genoemd als de vis die erop staat, al is de precieze soortbepaling bij zulke afbeeldingen nooit helemaal zeker. De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd.
In de hobby is de fahaka al decennia een bekende, maar moeilijke soort. Hij wordt groot, is luidruchtig aanwezig in het aquarium en heeft een uitgesproken karakter. Net als alle Tetraodontidae bevat hij het gif tetrodotoxine. In de handel komt hij vooral als kleine jonge vis voor, wat het risico geeft dat mensen de uiteindelijke grootte onderschatten. Kweek in het aquarium is zeldzaam, dus het aanbod is grotendeels afhankelijk van wildvang.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Tetraodon lineatus |
|---|---|
| Familie | Tetraodontidae |
| Herkomst | Nijl, Niger, Volta, Tsjaadmeer en andere Afrikaanse rivieren |
| Vindplaats | Afrika – Egypte, Soedan, Nigeria, Ghana, Tsjaad – Nijl, Niger, Volta en Tsjaadmeer |
| Maximale grootte | 35 – 45 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 180 cm / 600 liter |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 7,0 – 8,0 |
| Hardheid (GH) | 8 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | Alleen |
| Gedrag | Zeer agressief naar andere vissen |
| Moeilijkheid | Moeilijk |
| Levensduur | 10+ jaar |
| Karakter | Agressief |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen |
Welke vissen passen bij Tetraodon lineatus?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Tetraodon komt van het Griekse tetra (‘vier’) en odous (’tand’), naar de vier vergroeide tanden in de kaken. Het geslacht werd in 1758 beschreven door Linnaeus.
lineatus is Latijn voor ‘gestreept’, naar de afwisselend lichte en donkere strepen op het lichaam.
De soort werd in 1758 beschreven door Linnaeus.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort leeft in grote rivieren en meren met open water en begroeide oevers.
Waterwaarden in de natuur: middelhard.
Waterwaarden in het aquarium
- Zeer krachtige filtering
Aquarium en inrichting
Soortaquarium vanaf 180 cm.
Biotoop nabootsen: zand, stevige gladde stenen, wortelhout en eventueel stevige planten (worden vaak kapotgebeten).
Voeding
In de natuur: slakken, schelpdieren, kreeftachtigen en vissen.
In het aquarium: slakken, mosselen, garnalen met schaal, krab en visvlees. Hard voer voor de tanden.
Voortplanting
In het aquarium zelden; in de natuur worden eitjes op de bodem afgezet.
Tips uit de praktijk
Houders beschrijven de fahaka als een ‘waterpitbull met een groot hart voor zijn eigenaar’: tam en interactief, maar zelfs vingers zijn niet altijd veilig. Andere vissen in dezelfde bak overleven het meestal niet.
Bij kogelvissen van dit kaliber zie je steeds weer dat de eerste weken vooral zenuwen zijn, van de vis en van de houder. Een nieuwe fahaka is vaak schichtig en kleurloos, graaft zich in of hangt in een hoek. Zodra hij zich thuis voelt, verandert dat razendsnel: hij komt naar het glas, volgt je en vraagt om voer. Een fahaka die gewend is, herkent zijn eigenaar en maakt elke voerbeurt tot een kleine show.
Met het voer is hij doorgaans niet moeilijk, maar wel duur en lastig. Hij pakt slakken, mosselen in de schaal en garnalen met pantser graag aan, en dat is ook nodig om de tanden kort te houden. Wie alleen zacht voer geeft, krijgt vroeg of laat problemen met te lange tanden, waarna de dierenarts of een ervaren houder ze moet bijknippen. Andere houders merken vaak dat een vis die plots stopt met eten, meestal tanden heeft die in de weg zitten, of dat het water te vuil is geworden.
Combineren is een ervaring die de meeste houders maar één keer hoeven te hebben. Ook grote, snelle vissen raken binnen weken beschadigd aan vinnen en staart, en kleinere bewoners verdwijnen. Houd hem alleen, met stevig materiaal dat hij niet kan vernielen, en de bak goed afdekken: bij onderhoud is een bijtende vis die zich opblaast niet bepaald prettig. Het onderhoud is pittig. Door het vlees en de schelpresten maakt hij veel afval, dus een krachtig filter en regelmatig grote waterverversingen horen erbij.
De fahaka is geschikt voor ervaren houders met een groot aquarium, tijd en een stevig budget voor voer en filtering. Voor beginners, voor wie gezelschapsvissen wil, of voor wie op korte termijn wil verhuizen, is hij niet geschikt: hij kan een jaar of tien meegaan. Het eerlijke advies is om hem pas te kopen als je zeker weet dat je de ruimte hebt voor het volwassen formaat.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Veel persoonlijkheid
- Opvallende kleurwisselingen
- Puur zoetwater
Nadelen
- Zeer agressief
- Wordt groot
- Veel afval en speciaal voer
Mijn ervaring met Tetraodon lineatus
Ik heb de Fahaka-kogelvis meerdere keren gehouden, en hij was zelfs een van mijn eerste vissen. Die eerste Fahaka was ongeveer 35 centimeter en kon opvallend goed samenleven met andere vissen. Volgens de vorige eigenaar kwam dat doordat hij was opgegroeid in een bak vol guppy’s. Bij mij ging het met kleine én grote vissen altijd goed. Latere Fahaka’s konden daarentegen nooit samen met andere vissen zwemmen. Zo is het voor mij een haat-liefdeverhaal geworden: het is een prachtige vis met een heel apart karakter, en hij is erg aanhankelijk naar zijn eigenaar. Maar reken er niet op dat hij met andere vissen samengaat. Geef een Fahaka echt een eigen bak.

Verwante soorten
Andere grote kogelvissen zijn de Mbu-kogelvis (Tetraodon mbu), de Congo-kogelvis (Tetraodon miurus) en de Palembang-kogelvis (Pao palembangensis). Alle soorten vind je in het overzicht van kogelvissen.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.

