Tetraodon miurus (congo-kogelvis) is een hinderlaagjager met ogen bovenop de kop. Hij graaft zich in het zand in en wacht tot een prooi voorbijkomt. Zijn kleur varieert van roodbruin tot zandgeel.


Meer eigen foto’s van Alessandro
Over deze vis
Tetraodon miurus werd in 1902 beschreven door de Belgisch-Britse vissenkundige George Albert Boulenger, die in die tijd veel Afrikaanse zoetwatervissen op naam bracht. De geslachtsnaam Tetraodon betekent ‘vier tanden’: bij kogelvissen zijn de tanden versmolten tot vier platen, twee boven en twee onder, die samen een scherpe snavel vormen. Die snavel groeit een leven lang door en moet worden afgesleten. De Engelse bijnaam potato puffer zegt al veel over de vorm: een gedrongen, bijna aardappelachtig lijf, heel anders dan de gestroomlijnde fahaka of mbu, die op deze site ook een eigen pagina hebben.
De kleur is opvallend variabel. Er worden exemplaren gezien van bijna zwart via zandkleurig tot felrood, en de vis past zijn tint aan aan de ondergrond: op een donkere bodem wordt hij donkerder, op licht zand lichter. Daardoor is een goed ingegraven Tetraodon miurus vrijwel onzichtbaar, en dat is precies de bedoeling. Zoals alle kogelvissen kan hij zich opblazen met water of lucht als hij zich bedreigd voelt, en zijn weefsels bevatten het gif tetrodotoxine. Dat maakt een kogelvis in principe ongeschikt als voedsel en is ook een reden om hem nooit onnodig te stressen of uit het water te halen.
In het wild komt de soort voor in het Congobekken, waaronder stroomversnellingen met rotsen en zandige plekken. Hij is een echte hinderlaagjager die zich ingraaft en nauwelijks beweegt, en leeft vooral van vis. Over zijn gedrag in de natuur is niet veel gedetailleerd gepubliceerd; wat we weten komt voor een groot deel van waarnemingen aan gehouden dieren. De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd (Least Concern).
Binnen de hobby is Tetraodon miurus een buitenbeentje. De meeste kogelvissen zijn drukke, nieuwsgierige zwemmers, maar deze soort doet uren niets en slaat dan ineens toe. Dat maakt hem geliefd bij mensen die graag naar gedrag kijken, en minder interessant voor wie een actieve bewoner zoekt. Kweek in het aquarium is voor zover bekend niet of nauwelijks gedocumenteerd, dus het aanbod is waarschijnlijk afhankelijk van wildvang. Dat is een reden om extra goed te letten op de conditie van een dier voordat je het koopt: een gezonde vis heeft een ronde buik, heldere ogen en graaft zich zonder moeite in.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Tetraodon miurus |
|---|---|
| Familie | Tetraodontidae |
| Herkomst | Congo-rivier (Centraal-Afrika) |
| Vindplaats | Afrika – DR Congo, Republiek Congo – Congo |
| Maximale grootte | 15 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 100 cm / 150 liter |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 6,5 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 4 – 15 °dGH |
| Groepsgrootte | Alleen |
| Gedrag | Hinderlaagjager, eet medebewoners |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 10 jaar |
| Karakter | Roofvis, agressief |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen |
Welke vissen passen bij Tetraodon miurus?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Tetraodon komt van het Griekse tetra (‘vier’) en odous (’tand’), naar de vier vergroeide tanden in de kaken. Het geslacht werd in 1758 beschreven door Linnaeus.
miurus betekent ‘met afgeknotte staart’, naar de kleinere, rechte staartvin vergeleken met de grotere, ronde staartvin van T. mbu.
De soort werd in 1902 beschreven door Boulenger.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort leeft in snelstromende delen van de Congo, tussen rotsen en op zandbodems waarin hij zich ingraaft.
Waterwaarden in de natuur: zacht.
Aquarium en inrichting
Soortaquarium vanaf 100 cm.
Biotoop nabootsen: dikke laag fijn zand, rotsen en wat stroming.
Voeding
In de natuur: vissen, kreeftachtigen en insecten.
In het aquarium: garnalen, visvlees, mosselen en slakken; enkele keren per week voeren.
Voortplanting
Voortplanting in het aquarium is niet bekend.
Tips uit de praktijk
Houders vinden het bijzonder om een vis te hebben die ‘een dag lang ingegraven ligt’ en dan ineens toeslaat. Het is een typische specialistenvis voor een soortaquarium.
Bij kogelvissen zijn de eerste weken bepalend, en bij Tetraodon miurus geldt dat nog sterker. Een nieuw dier graaft zich vaak binnen een dag in en laat zich dagenlang nauwelijks zien. Dat is geen ziekte maar normaal gedrag; wie dan in paniek gaat verversen of verplaatsen, maakt het erger. Een bodem van fijn, zacht zand is daarom geen detail maar een vereiste: grof of scherp zand geeft schaafwonden aan de buik.
Met eten is het wisselend. Veel dieren accepteren ontdooid voer vrij snel als je het met een pincet vlak voor de kop langs laat glijden, maar sommige blijven kieskeurig. Andere houders noemen vaak dezelfde truc: beweeg het voer langzaam, als een prooi die zich verplaatst, in plaats van het erbij te laten vallen. Levende voedervissen zijn niet nodig en kunnen ziektes meebrengen. Let ook op de tanden: als de vis minder gaat eten terwijl hij er verder gezond uitziet, zijn de tanden vaak te lang en helpen harde prooien zoals mosselen of slakken in de schaal.
Wat je pas na maanden merkt, is hoe vast zijn ritme is. Hij kiest een plek, graaft steeds dezelfde kuil en komt vooral in de schemering in beweging. Combineren met andere vissen is af te raden: alles wat in zijn bek past, verdwijnt, ook vissen die hij wekenlang negeerde. Het onderhoud is vooral een kwestie van schoon water. Veel vlees in het voer betekent veel afval, en een stilstaande vis op de bodem laat vuil snel ophopen.
Tetraodon miurus is geschikt voor wie geduld heeft, graag kijkt en een soortaquarium wil inrichten. Hij is niet geschikt voor wie een bak vol beweging zoekt of geen tijd wil steken in vers voer. Eerlijk advies: neem hem alleen als je de stilte en het plotselinge toeslaan echt mooi vindt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Bijzonder gedrag
- Puur zoetwater
Nadelen
- Eet medebewoners
- Vaak niet zichtbaar
Verwante soorten
Andere grote kogelvissen zijn de Mbu-kogelvis (Tetraodon mbu), de Fahaka-kogelvis (Tetraodon lineatus) en de Palembang-kogelvis (Pao palembangensis). Alle soorten vind je in het overzicht van kogelvissen.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
