Flavescent-pauwoogcichlide (Aulonocara steveni)

De flavescent-pauwoogcichlide is een lichtgekleurde pauwoogcichlide met een geelachtig, bijna vanillekleurig lijf en een blauwe of paarse gloed op kop en vinnen. In de handel loopt de naam nogal door elkaar: je vindt hem ook als ‘Usisya’ of ‘flavescent peacock’. Toch is het een leuke, vriendelijke soort voor een rustig zandaquarium.

Flavescent-pauwoogcichlide (Aulonocara steveni)
Foto: Lerdsuwa, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze vis

Aulonocara steveni werd in 1987 beschreven door Meyer, Riehl en Zetzsche, in dezelfde publicatie als enkele andere pauwoogcichliden. De soortnaam gaat terug op Steven Longwe, een visser uit Salima die de onderzoekers bij hun werk hielp. De Nederlandse naam ‘flavescent’ komt van het Latijnse woord voor ‘geelachtig’ en beschrijft de basiskleur van het mannetje. In het Engels heet hij ‘pale Usisya aulonocara’, wat de bleke kleur en de vindplaats combineert.

De geslachtsnaam Aulonocara betekent zoveel als ‘buiskop’ of ‘groefkop’ en slaat op de grote, holle zintuigporiën aan kop en kaken. Dat is het herkenningsteken van de pauwoogcichliden: met dat gevoelige zijlijnsysteem sporen ze prooien in het zand op, ook zonder ze te zien. Het is een van de redenen waarom deze groep zo van fijn zand houdt.

Wat de soort taxonomisch is, blijft een punt van discussie. De IUCN en de Catalog of Fishes zien Aulonocara steveni als een jonger synoniem van Aulonocara stuartgranti, terwijl FishBase hem als aparte soort blijft behandelen. Voor de hobby betekent dat: de naam op het etiket is niet altijd een goede aanwijzing voor wat je krijgt. Ook ‘Usisya’ en ‘flavescent’ worden door elkaar gebruikt, waardoor een vis met dezelfde naam bij de ene kweker anders kan zijn dan bij de andere.

Het mannetje heeft een lichtgeel tot vanillekleurig lijf, met een blauwe of paarsachtige gloed op kop, wangen en vinnen. Vrouwtjes zijn onopvallend grijsgeel. Anders dan bij felle mbuna’s is het kleurenspel subtiel; de zachte tinten komen vooral goed uit tegen een donkere achtergrond en onder niet al te fel licht. Bij een dominant mannetje wordt de blauwe kop dieper wanneer hij baltst. Jonge mannetjes zijn lang niet te onderscheiden van de vrouwtjes.

In het wild komt de soort alleen voor in het Malawimeer, bij het Kande-eiland en langs de westkust rond Usisya, op de overgang van rotsen naar zand. Over zijn leven in het wild is verder niet veel gepubliceerd; het meeste wat we weten komt uit aquaria. In de hobby is hij al lange tijd bekend als een van de rustigere pauwoogcichliden, al leidt de veelvuldige kruising met verwante vormen ertoe dat echt zuivere dieren tegenwoordig eerder uitzondering dan regel zijn.

In het kort

Wetenschappelijke naamAulonocara steveni
FamilieCichlidae (cichliden)
HerkomstMalawi (Malawimeer, westelijke oever, onder meer Kande-eiland en Usisya)
VindplaatsAfrika – Malawi – Malawimeer (Kande-eiland, Usisya)
Maximale grootte9 cm in de natuur, in het aquarium tot ongeveer 12 cm
Minimale aquariumgrootte120 cm / 240 liter
Temperatuur24 – 29 °C
pH7,5 – 9,0
Hardheid (GH)10 – 25 °dGH
Groepsgrootte1 mannetje met 4 tot 6 vrouwtjes
GedragVrij rustig; mannetjes territoriaal
MoeilijkheidMakkelijk tot gemiddeld
Levensduur8 – 10 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteHarem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes

Welke vissen passen bij de Flavescent-pauwoogcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Aulonocara komt van het Griekse aulos (‘buis’) en kara (‘kop’), naar de vergrote zintuigkanalen in de kop. Het geslacht werd in 1922 beschreven door Regan.

De soortnaam steveni staat niet als aparte soort in het ETYFish Project, daarom leggen we hier alleen de geslachtsnaam uit.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Aulonocara steveni is genoemd naar Steven Longwe, een visser uit Salima die de onderzoekers hielp. De vis komt alleen voor in het Malawimeer en werd oorspronkelijk gevonden bij Kande-eiland. Zijn leefgebied ligt tussen rotsen en zand, in ondiep, helder en hard water.

Hij voedt zich met kleine, zachte bodemdiertjes zoals insectenlarven en kreeftachtigen. Onder water zoekt hij het zand af tussen de rotsen. Let op: de taxonomie is rommelig. Sommige bronnen beschouwen A. steveni als aparte soort en andere rekenen hem tot A. stuartgranti; in de handel worden ook vormen van andere plekken onder deze naam verkocht.

Waterwaarden in het aquarium

Als Malawicichlide wil hij hard, alkalisch en schoon water. Een goede buffering met koraalgruis maakt het gemakkelijker.

  • Stroming: matig.
  • Zuurstof: goed beluchten.
  • Verversing: wekelijks 30 tot 50 procent.
  • Nitraat: laag houden.
  • Stabiliteit: geen grote schommelingen.

Aquarium en inrichting

Een aquarium van 120 cm is een goede basis. Gebruik fijn zand, want hij zeeft de bodem. Bouw enkele stapels stenen met grotjes en laat veel open zand over. De lichte kleur van deze vis komt goed tot zijn recht tegen een donkere achterwand.

Zorg dat de rotsen stevig op het glas staan; graven kan stapels laten omvallen.

Biotoop nabootsen: lichtgekleurd zand, enkele kleinere rotsgroepen en weinig planten, met een donkere achtergrond.

Gedrag en gezelschap

Deze soort is vrij rustig, maar het mannetje verdedigt zijn plek tegen soortgenoten en gelijk gekleurde vissen. Houd één mannetje bij meerdere vrouwtjes. Rustige bakgenoten zijn bijvoorbeeld de Electric blue, de Kadango-cichlide en de Venustus. Combineer hem niet met de Pauwoogcichlide (Aulonocara jacobfreibergi) of andere Aulonocara, en laat wilde mbuna zoals de Auratus buiten de deur.

Voeding

In de natuur: zachte bodemdiertjes zoals insectenlarven en kleine kreeftachtigen.

In het aquarium: hoogwaardig cichlidenvoer met plantaardige bestanddelen, aangevuld met bevroren muggenlarven, Artemia en mysis. Geef kleine porties, verdeeld over de dag. Gebruik bij voorkeur zinkende korrels zodat hij zijn natuurlijke zoekgedrag kan laten zien.

Voortplanting

Een moedermondbroeder. Het mannetje maakt een kuil of poetst een vlakke steen; het vrouwtje legt de eieren en neemt ze in haar bek. Na een paar weken laat ze de jongen los. Het mannetje is groter en kleurrijker; vrouwtjes zijn grijsgeel en onopvallend. Zet het broedende vrouwtje eventueel apart in een rustig bakje, maar til haar voorzichtig. De jongen groeien snel als je ze goed voert.

Tips uit de praktijk

De flavescent is niet de meest spectaculaire pauwoogcichlide, maar wel een van de fijnste om naar te kijken. Zijn zachte geel- en blauwtinten passen prachtig in een biotoopachtig zandaquarium en zorgen voor rust in het beeld.

Het grootste probleem is de naamgeving. Veel vissen die als flavescent of Usisya worden verkocht, zijn kruisingen. Wie zuivere vissen wil, moet vragen naar de herkomst van de kweeklijn. Vissen die er in de winkel prachtig uitzien, kunnen na een paar maanden in een druk gezelschapsaquarium kleurloos worden.

Andere houders merken vaak dat hij zich vooral goed laat zien in een rustig aquarium met verstopplekken. Voor wie iets rustigs wil in een bak van 120 cm is hij een prima keuze; voor een klein of druk aquarium is hij geen aanrader.

De eerste weken na aankoop zie je bij de flavescent vaak wat bleke, schuwe vissen die zich bij het minste of geringste terugtrekken. Dat komt door het transport en de verhuizing en gaat over. Geef ze een kalme bak, gedempt licht en zand om in te zoeken. Zodra ze zich thuis voelen, komen ze in de open ruimte en begint het zoeken in het zand, wat een mooi gezicht is.

De kleur van het mannetje ontwikkelt zich langzaam en is nooit zo fel als bij de bekende blauwe peacocks. Wordt een vis die in de winkel mooi was thuis wat vlakker, dan komt dat meestal door stress of door de aanwezigheid van een dominanter mannetje. Andere houders merken vaak dat de kleur terugkomt zodra de rust terugkeert.

Eetgedrag: hij is niet moeilijk, maar hij eet graag op zijn eigen tempo. Zinkend voer werkt beter dan drijvend, en in een bak met drukke vissen loopt hij snel achter. Een kieskeurige eter kun je verleiden met een beetje diepvries mysis of muggenlarven, en daarna langzaam terug naar korrel. Voer niet te veel, want hij wordt gemakkelijk te dik en bij te vet voer zie je opgezette buiken.

Wat je pas na maanden ziet: het mannetje verdedigt zijn kuil ook zonder vrouwtjes en wordt daardoor steeds pittiger tegenover soortgenoten en gelijk gekleurde vissen. In een groep met te weinig vrouwtjes krijgen die het zwaar. Houd daarom liefst vier of vijf vrouwtjes bij één mannetje. De kruisingsproblematiek is reëel: wie meerdere Aulonocara samen houdt, krijgt bastaarden, en die zijn later moeilijk te plaatsen.

Voor wie is hij geschikt? Voor de hobbyist met een ruime zandbak van 120 cm of meer, die een rustige Malawicichlide wil en er geen probleem mee heeft als de kleuren ingetogen zijn. Eerlijk advies: vraag bij aankoop naar de herkomst van de lijn, houd één Aulonocara-soort en kies rustige buren. Dan heb je een vis die je jarenlang plezier geeft.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Zachte, aantrekkelijke kleuren.
  • Rustig voor een Malawi-cichlide.
  • Kweekt in het aquarium goed.
  • Past bij een zandbodem-inrichting.

Nadelen

  • Onduidelijke naamgeving en veel kruisingen in de handel.
  • Heeft een groot aquarium nodig.
  • Mannetjes zijn territoriaal.

Lees ook: Hoe richt je een biotoop-aquarium in? en De 10 meest gemaakte beginnersfouten.

Veelgestelde vragen over de flavescent-pauwoogcichlide

Hoe groot wordt de flavescent-pauwoogcichlide?

De flavescent-pauwoogcichlide (Aulonocara steveni) wordt in de natuur ongeveer 9 cm, in het aquarium tot ongeveer 12 cm lang.

Hoe oud wordt de flavescent-pauwoogcichlide?

Met goede verzorging wordt hij 8 tot 10 jaar oud.

Met hoeveel flavescent-pauwoogcichliden houd je ze samen?

Houd één mannetje met 4 tot 6 vrouwtjes. Het mannetje is territoriaal, dus meerdere mannetjes samen geeft ruzie.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de flavescent-pauwoogcichlide?

Een aquarium van minstens 120 cm lengte en 240 liter is nodig. Combineer open zwemruimte met rotsen en een zandbodem.

Is de flavescent-pauwoogcichlide geschikt voor beginners?

Ja, hij geldt als makkelijk tot gemiddeld en is vrij rustig. Het is een leuke, vriendelijke soort voor wie begint met Malawi-cichliden.

Met welke vissen kun je de flavescent-pauwoogcichlide combineren?

Kies rustige vissen die niet op hem lijken, zoals de Kadango-cichlide of de Engelvinsynodontis. Fellere mbuna kun je beter vermijden.

Welke planten passen bij de flavescent-pauwoogcichlide?

Het Speerblad en het Dwergspeerblad doen het goed in hard, alkalisch water en kun je op rotsen vastzetten.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.