Zoetwater-naaldvis (Potamorrhaphis guianensis)

Deze geep uit Zuid-Amerika is lang, dun en heeft een naaldscherpe snavel. Hij hangt stil onder het wateroppervlak en schiet toe op prooi.

Zoetwater-naaldvis (Potamorrhaphis guianensis)
Foto: Clinton & Charles Robertson, via Wikimedia Commons (CC BY 2.0)

Over deze vis

De zoetwater-naaldvis behoort tot de gepen (Belonidae), een familie die voornamelijk uit zeevissen bestaat. Een geslacht van rivierbewoners vormt hierop een uitzondering. De geslachtsnaam Potamorrhaphis is afgeleid van het Griekse potamos, rivier, en rhaphis, naald: letterlijk dus een rivier-naald. De soort werd in 1843 beschreven door Jardine, oorspronkelijk in het geslacht Belone, waar de meeste gepen ooit werden ondergebracht. Let op dat er in de handel meerdere verwante soorten en vormen onder deze naam circuleren, die moeilijk uit elkaar te houden zijn.

Het lichaam is extreem lang en slank, met een lange, smalle snuit vol kleine, scherpe tandjes. De rug- en aarsvin zitten ver naar achteren, dicht bij de staart, wat de vis een krachtige voorwaartse schiettrek geeft. Het skelet telt tussen de 68 en 78 wervels, wat de enorme lengte verklaart. De kleur is overwegend zilverig, waardoor hij aan het wateroppervlak nauwelijks opvalt tegen de weerspiegeling van de lucht.

In het wild komt hij voor in het Amazone- en Orinocobekken en in de Guyana’s, waar hij leeft in de langzaamste delen van rivieren en beken, bij moerassen en langs de oevers. Hij vormt kleine scholen aan het oppervlak en is vooral in de schemering en ’s nachts actief. Als vraatzuchtige roofvis eet hij kleine vissen en insecten. Ze bewegen nauwelijks en wachten tot een prooi binnen bereik komt, om dan in één schietbeweging toe te slaan.

De eieren blijven aan waterplanten kleven met dunne kleefdraden. De IUCN beoordeelt de soort als niet bedreigd. In de aquariumhandel komen vooral wildvangexemplaren voor. De soort is een bekende vertegenwoordiger van bijzondere oppervlaktevissen, maar heeft de reputatie moeilijk te zijn: hij is schrikachtig en beschadigt zich snel.

In het kort

Wetenschappelijke naamPotamorrhaphis guianensis
FamilieBelonidae (gepen)
HerkomstAmazone- en Orinocobekken, Guyana’s
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Venezuela, Guyana, Suriname – Amazone en Orinoco
Maximale grootte25–30 cm
Minimale aquariumgrootte250 liter (150 cm)
Temperatuur24 – 28 °C
pH5,5 – 7,0
Hardheid (GH)1 – 10
GroepsgrootteKleine groep
GedragRoofvis, schrikachtig
MoeilijkheidMoeilijk
Levensduur5+ jaar
KarakterRoofvis (eet kleine vissen)
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteKleine groep

Welke vissen passen bij de Zoetwater-naaldvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Potamorrhaphis komt van het Griekse potamos (‘rivier’) en rhaphis (‘naald’): een geep uit zoet water. Het geslacht werd in 1866 beschreven door Günther.

guianensis betekent ‘uit Guyana’, waar de vis voor de beschrijving werd gevangen (Paduiri-rivier).

De soort werd in 1843 beschreven door Jardine.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Rustige oeverzones en overstroomde bossen, vaak tussen drijvende planten.

Waterwaarden in de natuur: zacht, zuur water.

Waterwaarden in het aquarium

  • Weinig oppervlaktestroming

Aquarium en inrichting

Lange bak met veel oppervlakte en drijfplanten aan de randen. Zeer goed afdekken: hij springt bij schrik.

Biotoop nabootsen: zand, blad, takken en drijfplanten.

Voeding

In de natuur: kleine vissen en insecten.

In het aquarium: levend voer zoals guppy’s en insecten; went soms aan diepvriesvoer.

Voortplanting

Eierleggend tussen planten; in aquaria zelden.

Tips uit de praktijk

Houders melden dat hij snel beschadigt tegen de ruit bij schrikken; rustige plaatsing is belangrijk.

Andere houders merken vaak dat de eerste weken vooral over rust gaan. Een nieuwe geep is bijna altijd schrikachtig en kan bij de kleinste beweging voor de ruit met kop of snuit ergens tegenaan schieten. Dimmen van het licht, veel drijfplanten en een bak die niet in een drukke gang staat maken het verschil. Beschadigde snuiten zie je regelmatig: ze genezen meestal wel, maar het kost tijd en geeft kans op infecties.

Voeren is het tweede aandachtspunt. Veel dieren nemen in het begin alleen levende prooi, zoals kleine guppy’s, en pas na weken diepvriesvoer of insecten. Wie de vis aan dood voer wil wennen, doet dat het beste door voer aan een draadje of pincet te laten bewegen. Zet je hem bij kleine sierlijke vissen zoals neontetra’s, dan verdwijnen die op een dag; hou daar rekening mee bij de keuze van medebewoners.

Wat je pas na maanden ziet, is hoe territoriaal en gespannen ze bij elkaar zijn. In een kleine groep werkt het meestal, mits de bak lang genoeg is. Combineer ze liever met grotere, rustige vissen die de onderste waterlagen gebruiken, zoals grotere pantsermeervallen of ruime cichliden die geen vissen van dit formaat eten. Een strak afgedekte bak is een must, want een gepen die schrikt, springt.

Advies: alleen voor de houder die een lange, ondiepe bak heeft, rust kan garanderen en accepteert dat er levend voer nodig is. Voor de meeste woonkamerbakken is hij te bewegelijk en te schrikachtig.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Unieke vorm
  • Interessant jachtgedrag

Nadelen

  • Eet kleine vissen
  • Springt en is schrikachtig

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.