Afrikaanse mesvis (Xenomystus nigri)

De Afrikaanse mesvis is een bruingrijze mesvis zonder rugvin. Hij blijft kleiner dan de meeste mesvissen en kan blaffende geluiden maken met zijn zwemblaas.

Afrikaanse mesvis (Xenomystus nigri)
Foto: Haplochromis, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze vis

De Afrikaanse mesvis werd in 1868 door Albert Günther beschreven als Xenomystus nigri. De soortnaam nigri verwijst naar de donkere, bruinzwarte kleur. Oorspronkelijk werd hij in het geslacht Notopterus geplaatst, samen met de Aziatische mesvissen, maar in 1984 kreeg hij een eigen geslacht. Tot op de dag van vandaag is hij de enige beschreven soort van Xenomystus, dus de enige echte Afrikaanse vertegenwoordiger van de mesvissen die in de hobby gehouden wordt.

Het lichaam heeft de vorm van een mes: lang, zijdelings afgeplat, met een aarsvin die vloeiend overgaat in de staartvin en een rugvin die geheel ontbreekt. De buikvinnen zijn sterk verkleind, en het dier is bedekt met kleine schubben die een gladde huid geven. De ogen zijn groot en aangepast aan nachtelijk zicht, en bij de neus zitten korte baarddraadjes die helpen bij het opsporen van prooi. In de literatuur wordt een lengte van ongeveer dertig centimeter genoemd.

De soort heeft een groot verspreidingsgebied: van het Tsjaadbekken en de Nijl tot de Congo, de Ogooué en de Niger, en kustrivieren in onder meer Sierra Leone, Liberia, Togo, Benin en Kameroen. Hij leeft in rustig, begroeid water, en eet daar wormen, kreeftachtigen, insecten en slakken. Zoals bij verwanten kan hij lucht happen: zijn zwemblaas dient als extra ademhalingsorgaan, en hij komt daarom regelmatig naar het oppervlak.

Die zwemblaas heeft nog een bijzonderheid. De vis kan er blaffende of klokachtige geluiden mee maken, en houders horen dat vooral in een stille bak in de avond. Dat blijft een opvallende eigenschap van een vis die verder zo schuw en onopvallend is.

In de hobby staat hij bekend als een taaie vis. Naarmate hij ouder wordt, wordt hij territoriaal, vooral tegenover andere mesvissen, en de combinatie met kleine vissen gaat op de lange termijn niet goed. Over zijn bedreiging in het wild is weinig bekend, maar de soort is wijdverbreid, en er is geen reden om aan te nemen dat het aantal snel afneemt.

In het kort

Wetenschappelijke naamXenomystus nigri
FamilieNotopteridae
HerkomstWest- en Centraal-Afrika (Nijl, Niger, Congo)
VindplaatsAfrika – West- en Centraal-Afrika – Nijl, Niger en Congo
Maximale grootte20 – 30 cm
Minimale aquariumgrootte150 cm / 350 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 12 °dGH
GroepsgrootteAlleen of groepje in een grote bak
GedragNachtactief, eet kleine vissen
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur10+ jaar
KarakterRoofvis (eet kleine vissen)
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteAlleen of in een groep

Welke vissen passen bij de Afrikaanse mesvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Xenomystus komt van het Griekse xenos (‘vreemd’), mogelijk omdat deze familie vooral uit Azië bekend is en dit een Afrikaanse soort is, en mystax (‘snor’), naar de neusaanhangsels. Het geslacht werd in 1868 beschreven door Günther.

nigri betekent ‘van de Niger’, de West-Afrikaanse rivier waar de vis voor de beschrijving werd gevangen.

De soort werd in 1868 beschreven door Günther.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in rustige, dichtbegroeide oevers van rivieren, meren en moerassen.

Waterwaarden in de natuur: zacht.

Aquarium en inrichting

Vanaf 150 cm.

Biotoop nabootsen: zandbodem, wortels, buizen, veel drijfplanten en gedempt licht.

Voeding

In de natuur: insecten, kreeftachtigen, slakken en kleine vissen.

In het aquarium: diepvries muggenlarven, mysis, krill en zinkende korrels; voer na het uitdoen van het licht.

Voortplanting

In het aquarium zelden; eitjes worden in de natuur tussen planten afgezet.

Tips uit de praktijk

Houders beschrijven de Afrikaanse mesvis als een rustige, wat schuwe vis die ideaal is voor een Afrikaans biotoopaquarium met grotere medebewoners.

Een Afrikaanse mesvis is in de eerste weken vooral een schim. Houders vertellen dat een nieuw dier zich in een buis of achter een wortel installeert en pas na het uitdoen van het licht tevoorschijn komt. Voer diepvriesmuggenlarven, mysis of krill dan in de schemering en geef het liever iets vaker dan te veel. Zinkende korrels worden vaak pas na enige tijd geaccepteerd. Geduld werkt hier beter dan steeds iets nieuws proberen.

Na een paar maanden zie je vaak dat de vis toch aan de bak durft: hij komt naar buiten wanneer je voert en herkent het geluid van de kap. Ook het karakter wordt duidelijker. Jonge dieren gaan met elkaar om, maar volwassen exemplaren worden territoriaal, vooral tegenover andere mesvissen. Bij twijfel is een enkel dier de veiligste keuze. Een groepje kan in een echt grote, dichtbegroeide bak lukken, maar reken erop dat je dan later moet kunnen ingrijpen.

Bij medebewoners passen grotere, rustige vissen uit dezelfde streek, zoals grotere karperzalmen en rustige cichliden. Kleine vissen en garnalen zijn op den duur prooi. Omdat het dier gevoelig is voor geneesmiddelen, doseren houders liever voorzichtig en vragen ze bij twijfel advies. Zorg bovendien dat er lucht bij het oppervlak kan komen, want hij haalt daar regelmatig adem.

Eindadvies: een mooie, rustige vis voor wie een Afrikaans biotoopaquarium met wat grotere vissen wil inrichten en niet vraagt om veel beweging overdag. Wie een levendige bak wil zien, kan beter een andere soort kiezen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Blijft relatief klein voor een mesvis
  • Rustig
  • Maakt geluiden

Nadelen

  • Nachtactief en schuw
  • Eet kleine vissen

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.