De sidderaal is geen echte aal maar familie van de mesalen. Hij kan elektrische schokken tot ruim 600 volt afgeven en hoort alleen thuis in openbare aquaria.

Over deze vis
De sidderaal werd in 1766 door Linnaeus beschreven, aanvankelijk als Gymnotus electricus. Het geslacht Electrophorus werd in 1864 door Theodore Gill ingesteld. De naam komt uit het Grieks en betekent zoiets als ‘elektriciteitsdrager’, met ‘elektron’ voor barnsteen en ‘phero’ voor ‘ik draag’. Ondanks zijn naam is het geen aal: hij hoort bij de Gymnotiformes, de Zuid-Amerikaanse mesalen, en is dus verwant aan de kleine mesalen die in aquaria worden gehouden.
Tot 2019 gold hij als één soort. Toen bleek uit onderzoek naar DNA, leefwijze en elektrische eigenschappen dat het om drie soorten gaat: Electrophorus electricus, E. voltai en E. varii, die grotendeels in verschillende gebieden van noordelijk Zuid-Amerika voorkomen. De sterkste ontlading werd gemeten bij E. voltai, met een spanning tot ongeveer 860 volt, de hoogste die bij een dier is vastgesteld. De pulsen duren slechts ongeveer twee milliseconden en komen in snelle reeksen.
De vis gebruikt zijn ontladingen op twee manieren. Met zwakke pulsen tast hij zijn omgeving af, met krachtige schokken verlamt hij prooi of verdedigt hij zich. Hij eet vooral vissen, waaronder gepantserde meervallen, en bij E. voltai is waargenomen dat groepen samen jagen: ze drijven prooivissen bij elkaar en slaan dan gecoördineerd toe.
Een minder bekend kenmerk is dat de sidderaal verplicht lucht ademt. Hij haalt regelmatig adem aan het oppervlak, via een sterk doorbloed mondslijmvlies, en kan in zuurstofarm water leven. Zolang zijn huid nat blijft, overleeft hij zelfs kort buiten het water.
Historisch was de sidderaal een sleutelfiguur in de wetenschap. Onderzoek aan elektrische vissen in de achttiende eeuw was van invloed op Galvani en Volta, wat rond 1800 bijdroeg aan de ontwikkeling van de eerste batterij. In de hobby speelt hij nauwelijks een rol: hij is te groot en te gevaarlijk en hoort thuis in openbare aquaria en onderzoeksinstellingen.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Electrophorus electricus |
|---|---|
| Familie | Gymnotidae |
| Herkomst | Guyana-schild en noordelijk Amazonebekken (Suriname, Guyana, Brazilië) |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Suriname, Guyana, Brazilië – Rivieren van het Guyana-schild |
| Maximale grootte | 200+ cm |
| Minimale aquariumgrootte | Openbaar aquarium |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 |
| Groepsgrootte | Solitair |
| Gedrag | Roofvis, gevaarlijk voor mensen |
| Moeilijkheid | Alleen voor specialisten |
| Levensduur | 15+ jaar |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen |
Welke vissen passen bij de Sidderaal?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Electrophorus komt van electricus en het Griekse phoreus (‘drager’), naar het vermogen om krachtige elektrische schokken op te wekken. Het geslacht werd in 1864 beschreven door Gill.
electricus is Neolatijn voor ‘van barnsteen’. Barnsteen trekt na wrijven lichte voorwerpen aan; later werd het woord gebruikt voor alles wat ‘elektrisch’ is.
De soort werd in 1766 beschreven door Linnaeus.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Modderige kreken, moerassen en overstroomde bossen met zuurstofarm water; hij hapt lucht aan het oppervlak.
Waterwaarden in de natuur: zacht, licht zuur, warm water.
Waterwaarden in het aquarium
- Vrije toegang tot het wateroppervlak
Aquarium en inrichting
Zeer groot, geïsoleerd en veilig ingericht; onderhoud alleen met speciale voorzorgsmaatregelen.
Biotoop nabootsen: modderbodem, wortels, gedempt licht en drijfplanten.
Voeding
In de natuur: vissen, amfibieën en kleine zoogdieren.
In het aquarium: hele vis en garnalen.
Voortplanting
Het mannetje bouwt een schuimnest; in aquaria zelden.
Tips uit de praktijk
In Nederland vrijwel alleen in dierentuinen en openbare aquaria te zien vanwege het gevaar.
De sidderaal is geen vis om zelf te houden, en dat merk je aan wat verzorgers in openbare aquaria en onderzoeksinstellingen vertellen. Ze werken nooit met blote handen in het water en gebruiken geïsoleerde hulpmiddelen. Ook een klein dier kan al een gevoelige schok geven, en een volwassen dier is een risico dat je niet wilt nemen. Wie een jong exemplaar in de handel ziet, moet weten dat het binnen enkele jaren een meterslang dier wordt.
Verzorgers merken verder dat de vis veel ruimte en rust nodig heeft. In het wild leeft hij in zuurstofarm water en moet hij dus vrij bij het oppervlak kunnen komen om lucht te happen. Een goed afgesloten deksel is daarom niet alleen een kwestie van veiligheid voor de mens, maar ook van dierenwelzijn. Voedering met hele vissen is de norm, en meestal accepteren de dieren dit goed zodra ze gewend zijn.
Als medebewoners kiezen instellingen meestal grote, robuuste vissen. Kleinere dieren zijn prooi, en ook grotere soorten kunnen door de schokken beschadigd raken. Wie de sidderaal wil zien, doet er goed aan een openbaar aquarium of dierentuin te bezoeken.
Het eindadvies is helder: deze soort is niet geschikt voor particulieren. Zijn elektrische vermogen is fascinerend, maar dat is geen reden om hem thuis te houden.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Uniek elektrisch vermogen
- Fascinerend om te observeren
Nadelen
- Levensgevaarlijke schokken
- Wordt meer dan 2 meter lang
Veelgestelde vragen over de sidderaal
Hoe groot wordt de sidderaal?
De sidderaal (Electrophorus electricus) wordt meer dan 200 cm lang.
Kun je een sidderaal in een aquarium houden?
Alleen in een openbaar aquarium. Een thuisaquarium is veel te klein en hij kan krachtige elektrische schokken geven, ook gevaarlijk voor mensen.
Hoe oud wordt de sidderaal?
Een sidderaal wordt 15 jaar of ouder.
Is de sidderaal geschikt voor beginners?
Nee, hij is alleen geschikt voor specialisten en leeft solitair als roofvis.
Met welke vissen kun je de sidderaal combineren?
Het blijft lastig, want hij is een roofvis en eet kleinere vissen. In grote openbare aquaria worden stevige, grote vissen zoals de Goudvlekpleco en de Adonispleco soms als buren gekozen.
Welke planten passen bij de sidderaal?
Stevige planten zoals de Amazonezwaardplant en de Uruguayzwaardplant passen bij zijn leefgebied.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
