Diamanttetra (Makunaima pittieri)

De diamanttetra is een stevige, vreedzame scholenvis uit Venezuela met schubben die bij elk zwembeetje glinsteren alsof ze met diamantstof zijn bestrooid. Volwassen mannetjes krijgen lange, violet glanzende vinnen. Een sterke en dankbare vis voor een rustig beplant gezelschapsaquarium.

Diamanttetra (Makunaima pittieri) in het aquarium
Eigen foto van Alessandro

Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De diamanttetra werd in 1920 beschreven door de Amerikaanse visonderzoeker Carl H. Eigenmann als Moenkhausia pittieri. Onder die naam is hij in de hobby decennialang bekend geweest, en in veel winkels staat hij nog steeds zo op het bordje. Recent onderzoek naar de verwantschappen binnen de Zuid-Amerikaanse zalmen heeft de soort echter in het geslacht Makunaima geplaatst, dat in 2020 werd voorgesteld. De geldige naam is nu dus Makunaima pittieri. Tegelijk werd een deel van de vroegere familie Characidae ondergebracht in de familie Acestrorhamphidae, waar de diamanttetra nu ook onder valt.

De soortnaam eert vrijwel zeker Henri Pittier, een in Zwitserland geboren botanicus en geograaf die lange tijd in Venezuela woonde en daar materiaal voor Eigenmann verzamelde. De geslachtsnaam Makunaima verwijst naar een scheppende godheid uit de mythologie van inheemse volken in het noorden van Zuid-Amerika.

Wat de soort zo herkenbaar maakt, is de glans van de schubben. Het lichaam is hoog en zijdelings afgeplat, grijszilver van kleur, met schubben die het licht sterk weerkaatsen en bij elke beweging fonkelen. De glinstering ontwikkelt zich pas echt bij volwassen vissen: jonge diamanttetra’s in de winkel zien er vaak vrij gewoon uit, en pas na een paar maanden in een goed aquarium komt de diamantglans tevoorschijn.

De maximale standaardlengte is ongeveer 6 cm. Mannetjes zijn groter en slanker dan vrouwtjes. Bij volwassen mannetjes worden de rug-, aars- en buikvinnen langer en krijgen ze een violette gloed; bij vrouwtjes blijven de vinnen grotendeels doorzichtig. Op de Rode Lijst van de IUCN staat de diamanttetra als bedreigd (Endangered): zijn kleine leefgebied staat zwaar onder druk door verstedelijking en vervuiling. De vissen in de handel zijn vrijwel allemaal nakweek van commerciële kwekerijen.

In het kort

Wetenschappelijke naamMakunaima pittieri (voorheen Moenkhausia pittieri)
FamilieAcestrorhamphidae (Amerikaanse zalmen, voorheen Characidae)
HerkomstVenezuela: het Valenciameer (Lago de Valencia) en de beken die erin uitmonden, in de staten Carabobo en Aragua
VindplaatsZuid-Amerika – Venezuela – Valenciameer en zijbeken
Maximale grootte6 cm
Minimale aquariumgrootte80 cm / 100 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH5,5 – 7,0
Hardheid (GH)5 – 12 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 6, liefst 8 tot 10 of meer
GedragVreedzaam, levendige scholenvis
MoeilijkheidMakkelijk
LevensduurMeerdere jaren (geen betrouwbare gegevens bekend)
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte6 of meer

Welke vissen passen bij de Diamanttetra?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Makunaima is vernoemd naar Makunaima, een scheppingsgod uit de mythologie van verschillende Amazonevolken. Volgens de legende schiep hij de dieren en een grote boom waaruit alle voedselplanten groeiden. Het geslacht werd in 2020 beschreven door Terán, Benitez en Mirande.

pittieri is vermoedelijk een eerbetoon aan de Zwitserse geograaf en botanicus Henri François Pittier (1857–1950), die in Venezuela woonde en vissen voor de beschrijver verzamelde.

De soort werd in 1920 beschreven door Eigenmann.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De diamanttetra komt alleen voor in het noorden van Venezuela, in het stroomgebied van het Valenciameer tussen de staten Carabobo en Aragua. Het Valenciameer is het op een na grootste meer van Venezuela en heeft geen afvoer naar zee: het water dat erin stroomt, verlaat het meer alleen door verdamping. Daardoor is het een afgesloten systeem met een eigen visfauna.

De soort leefde oorspronkelijk in de ondiepe, begroeide delen van het meer en in langzaam stromende zijbeken met veel planten en bladafval. In het meer zelf lijkt de diamanttetra inmiddels verdwenen; het water is sterk vervuild en de visrijkdom is er in de tweede helft van de twintigste eeuw sterk achteruitgegaan. In 2009 werd een wilde populatie teruggevonden in een beek in de buurt van het meer. Die beek had een bodem van grof grind en stenen, veel hout, schaduw van bomen en helder water van ongeveer 25 °C. In de droge tijd, die vijf tot zes maanden kan duren, vallen zulke beken deels droog tot losse poelen.

In het wild zwemt de diamanttetra in het midden van de waterkolom en pakt hij vooral insecten die op het wateroppervlak vallen, zoals mieren, termieten, vliegjes en muggen.

Waterwaarden in het aquarium

De diamanttetra is een sterke vis die zich goed aanpast. Zacht tot middelhard, licht zuur water geeft de mooiste kleuren, maar nakweekdieren doen het ook goed in neutraal tot licht alkalisch kraanwater, zolang de waterkwaliteit in orde is. Belangrijker dan een exacte pH is stabiel, schoon water met weinig nitraat.

  • Temperatuur tussen 24 en 28 °C
  • Rustige tot matige stroming
  • Wekelijks 25 tot 30% verversen
  • Een paar gedroogde bladeren geven een zachte, natuurlijke watertint

Aquarium en inrichting

Voor een groep van acht tot tien diamanttetra’s is een aquarium van 80 cm met ongeveer 100 liter een goede ondergrens. Het zijn actieve zwemmers die ruimte in de lengte nodig hebben; in een langere bak met een grotere school komt het groepsgedrag het mooist uit.

Zorg voor een donkere bodem, beplanting langs de achterwand en de zijkanten, en een vrije zwemzone in het midden. Gedempt licht, bijvoorbeeld door drijfplanten, laat de glinstering van de schubben het best uitkomen. In een fel verlicht aquarium met een lichte bodem lijken de vissen juist bleker.

Biotoop nabootsen: een bodem van zand en grof grind met wat stenen, wortelhout en bladeren, gedempt licht en een rustige stroming, zoals een beschaduwde beek in het Valencia-bekken. Waterplanten waren in die beken schaars, dus een biotoopbak kan het met hout en blad af.

Gedrag en gezelschap

De diamanttetra is een vreedzame scholenvis die vooral in de middelste waterlaag zwemt. In een groep van minimaal zes, en liefst acht tot tien of meer, voelt hij zich zeker en vertonen de mannetjes hun mooiste kleuren in kleine onderlinge schijngevechten. In een te kleine groep kan de soort af en toe aan vinnen van andere vissen pikken; in een goede school gebeurt dat zelden.

Geschikte medebewoners zijn andere vreedzame vissen van vergelijkbaar formaat, zoals de roodoogzalm, de koperzalm, potloodvissen, pantsermeervallen, kleine harnasmeervallen en dwergcichliden. Vermijd vissen met lange sluiervinnen in combinatie met een te kleine groep diamanttetra’s, en vermijd grote roofvissen. Volwassen garnalen worden meestal met rust gelaten.

Voeding

In de natuur: vooral insecten die op of net onder het wateroppervlak terechtkomen, zoals mieren, termieten, vliegjes en muggen, aangevuld met andere kleine ongewervelde dieren.

In het aquarium: een makkelijke eter die vrijwel alles accepteert. Geef een goed vlokken- of korrelvoer als basis en vul dat een paar keer per week aan met levend of diepvriesvoer, zoals muggenlarven, watervlooien en artemia. Gevarieerd voer helpt om de glans van de schubben en de kleur van de vinnen volledig te ontwikkelen.

Voortplanting

De diamanttetra is een vrijlegger die zijn eitjes tussen fijnbladige planten verspreidt en niet voor de jongen zorgt. Voor kweek gebruik je een aparte, schemerige bak van ongeveer 45 cm met zacht, zuur water (pH 5,5 tot 6,5, GH 1 tot 5) van 26,5 tot 29 °C, met javamos, een kweekmop of een rooster op de bodem waar de eitjes doorheen vallen.

Zet een groepje goed gevoerde mannetjes en vrouwtjes of een enkel paar over; de paai vindt meestal de volgende ochtend plaats. Haal de ouders weg zodra je eitjes ziet, want ze eten ze op. De eitjes komen na 24 tot 36 uur uit en drie tot vier dagen later zwemmen de jongen vrij. Begin met infusoria of heel fijn opfokvoer en schakel daarna over op microwormen of pas uitgekomen artemia.

Tips uit de praktijk

De diamanttetra is een vis die tijd nodig heeft. Wie een groepje jonge vissen in de winkel ziet, kan teleurgesteld zijn: ze zijn grijs en weinig opvallend. Houders merken vaak dat de typische glinstering en de lange, violette vinnen van de mannetjes pas na een aantal maanden goed zichtbaar worden. Geduld wordt hier dus beloond, en het is geen teken dat er iets mis is met de vissen.

De soort heeft in de hobby de naam soms aan vinnen te pikken. In de praktijk blijkt dat vooral te gebeuren in een te klein groepje van drie of vier vissen, die dan hun onrust op medebewoners afreageren. In een school van acht tot tien of meer richten de mannetjes hun aandacht vooral op elkaar. Advies: koop liever in één keer een flinke groep dan twee of drie vissen om te proberen.

Licht en bodem maken veel uit. Onder fel licht boven een lichte zandbodem verdwijnt een groot deel van het effect waar de vis zijn naam aan dankt. Met een donkere bodem, drijfplanten en licht dat schuin invalt, gaan de schubben pas echt glinsteren. Wie de vissen het mooist wil zien, plaatst de lamp iets naar voren in de bak.

Omdat de diamanttetra een actieve en vrij stevige vis is, kan hij bij het voeren rustige, kleinere soorten zoals heel kleine tetra’s of dwergrasbora’s wegdrukken. Combineer hem daarom bij voorkeur met vissen van ongeveer hetzelfde formaat en voer verspreid over het wateroppervlak.

Ook het verhaal achter deze soort verdient aandacht. In het wild is de diamanttetra bedreigd en verdwenen uit het meer waar hij oorspronkelijk gevonden werd. In het aquarium is hij dankzij commerciële kweek juist algemeen. Wie diamanttetra’s koopt, kiest vrijwel altijd voor nakweek en draagt zo niet bij aan druk op de laatste wilde populaties.

Eindadvies: houd de diamanttetra in een groep van minimaal zes en liefst acht tot tien of meer, in een beplant aquarium vanaf 80 cm met een donkere bodem en gedempt licht. Voer gevarieerd en geef de vissen een paar maanden de tijd om op kleur te komen. Dan is het een van de mooiste en sterkste scholenvissen voor een Zuid-Amerikaans gezelschapsaquarium.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Opvallende glinsterende schubben en lange vinnen bij de mannetjes
  • Sterk, makkelijk te voeren en niet kritisch over waterwaarden
  • Vreedzaam en geschikt voor een gezelschapsaquarium

Nadelen

  • Jonge vissen zijn nog onopvallend; de kleur komt pas na maanden
  • Kan in een te kleine groep aan vinnen pikken
  • Heeft wat meer zwemruimte nodig dan kleine tetra’s

Lees ook: water verversen in je aquarium.

Veelgestelde vragen over de diamanttetra

Hoe groot wordt de diamanttetra?

De diamanttetra (Makunaima pittieri) wordt ongeveer 6 cm lang. Mannetjes zijn groter en slanker dan vrouwtjes en krijgen langere vinnen.

Hoeveel diamanttetra’s houd je samen?

Houd er minimaal 6 samen, en liefst 8 tot 10 of meer. In een grotere school zijn ze rustiger en laten de mannetjes hun mooiste kleuren zien.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor diamanttetra’s?

Een aquarium van 80 cm en ongeveer 100 liter is een goede ondergrens voor een groep. Het zijn actieve zwemmers die graag ruimte in de lengte hebben.

Wat is het verschil tussen mannetje en vrouwtje?

Volwassen mannetjes zijn groter en slanker en hebben verlengde rug-, aars- en buikvinnen met een violette gloed. Vrouwtjes zijn voller en hebben bijna doorzichtige vinnen.

Kun je diamanttetra’s met garnalen houden?

Ja, volwassen dwerggarnalen worden meestal met rust gelaten. Heel kleine jonge garnalen kunnen wel als hapje worden gezien, dus zorg voor genoeg mos en fijne planten als schuilplek.

Heet de diamanttetra nog Moenkhausia pittieri?

Nee, de geldige naam is nu Makunaima pittieri. In winkels en oudere boeken wordt de oude naam Moenkhausia pittieri nog vaak gebruikt; het gaat om dezelfde vis.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.