De Alluaud-cichlide is een stevige haplochromis met een bijzondere specialiteit: hij kraakt slakken. Met zijn krachtige keelkaken pulveriseert hij slakkenhuisjes, en in de natuur past zijn gebit zich zelfs aan als het dieet verandert. Een leerzame, wat ruwe cichlide voor wie iets anders zoekt dan de gebruikelijke felgekleurde soorten.

Over deze vis
Astatoreochromis alluaudi werd in 1904 door de Franse ichtyoloog Pellegrin beschreven. De soortnaam eert Charles Alluaud (1861 tot 1949), een Franse ontdekkingsreiziger en entomoloog die het typemateriaal verzamelde. Het geslacht Astatoreochromis is klein en heeft in Oost-Afrika een paar soorten; de Alluaud-cichlide is de bekendste en de enige die je met enige regelmaat in de aquariumhobby tegenkomt. In de Engelstalige wereld heet hij ‘Alluaud’s haplo’.
Al op het eerste gezicht is dit geen elegante, felgekleurde cichlide. Hij is stevig gebouwd, met een brede kop en een dikke onderkaak die de zware keelkaken herbergt. De kleur is doorgaans bescheiden: grijzig tot olijfkleurig met een donkere zijlijnstreep, waarbij mannetjes in de paartijd geelgoudachtige en blauwgrijze tinten krijgen. Vrouwtjes blijven zilverkleurig en onopvallend. Precies dat maakt hem een vis voor liefhebbers die van gedrag houden.
Wat de soort beroemd heeft gemaakt, zijn de keelkaken. Cichliden hebben een tweede stel kaken diep in de keel, en bij deze soort zijn die enorm ontwikkeld om schelpen te breken. Klassiek onderzoek uit de jaren zestig liet zien dat de omvang van die kaken afhangt van het voer: vissen die als jong veel harde slakken kregen, kregen zwaardere kaken dan broertjes die zacht voer kregen. Dat is een van de bekendste voorbeelden van hoe de vorm van een vis door zijn omgeving kan worden gestuurd, en het speelt een grote rol in de studie naar het snelle ontstaan van cichlidensoorten in de Oost-Afrikaanse meren.
De soort komt niet alleen in het Victoriameer voor, maar ook in andere meren en rivieren in de regio, veelal in ondiep water met begroeiing of rotsen. Omdat hij zo veel slakken eet, is hij onderzocht als mogelijke bestrijder van slakken die parasieten overbrengen. De IUCN rekent hem niet tot de bedreigde soorten, wat opvallend is in een meer waar zoveel verwanten verdwenen.
In de hobby is de soort altijd een specialiteit gebleven. Zijn formaat, zijn eetgewoonten en zijn wat plompe verschijning maken hem minder populair dan de felle mbuna’s, maar wie hem eenmaal een slakkenhuis ziet kraken, wil doorgaans niets anders meer.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Astatoreochromis alluaudi |
|---|---|
| Familie | Cichlidae (cichliden) |
| Herkomst | Oost-Afrika (Victoriameer-bekken en omliggende meren in Tanzania, Kenia, Oeganda, Rwanda en Burundi) |
| Vindplaats | Afrika – Tanzania, Kenia, Oeganda, Rwanda, Burundi – Victoriameer (en omliggende meren) |
| Maximale grootte | ca. 19 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 300 liter |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 7,5 – 8,5 |
| Hardheid (GH) | 8 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | 1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes |
| Gedrag | Territoriaal, roofzuchtig tegenover kleine vissen en slakken |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 10 jaar |
| Karakter | Roofvis, agressief |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Alluaud-cichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Astatoreochromis is een samenvoeging van Astatotilapia en Oreochromis, omdat men dacht dat dit geslacht tussen die twee in stond. Het geslacht werd in 1904 beschreven door Pellegrin.
alluaudi is een eerbetoon aan de entomoloog en ontdekkingsreiziger Charles A. Alluaud (1861–1949), die het typemateriaal verzamelde.
De soort werd in 1904 beschreven door Pellegrin.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De Alluaud-cichlide komt voor in het Victoriameer en in een reeks andere meren en rivieren van Oost-Afrika, zoals het Edwardmeer, het Georgemeer en het Kyogameer. Hij is bovendien op sommige plekken door de mens uitgezet. Hij leeft in ondiep water van minder dan ongeveer twintig meter diep, zowel bij rotsen als in en rond moerasachtige papyrusgebieden, en is dus niet strikt aan één type ondergrond gebonden.
Zijn naam als slakkenkraker komt niet zomaar: de vis voedt zich hoofdzakelijk met weekdieren en maakt daarvoor gebruik van bijzonder sterke keelkaken. Onderzoek aan deze soort heeft laten zien dat die keelkaken groter en steviger worden als de vis veel harde slakken eet. Het is een van de bekendste voorbeelden van plasticiteit in de evolutiebiologie. De vis wordt door de IUCN als niet bedreigd beschouwd, al staan veel andere Victoria-cichliden er slecht voor sinds de Nijlbaars werd uitgezet.
Waterwaarden in het aquarium
Zoals bij de meeste Oost-Afrikaanse cichliden geldt: hard, helder en basisch water, met een goede filtering en veel zuurstof. Stabiliteit is belangrijker dan het precieze getal.
- Stroming: matig, met een zuurstofrijke waterbeweging.
- Zuurstof: goed, zeker bij een dichte bezetting.
- Verversen: elke week een derde, zodat nitraat laag blijft.
- Stabiliteit: geleidelijk water aanpassen; grote schommelingen vermijden.
- Nitraat: houd het laag, want een grote roofachtige cichlide produceert veel afval.
Aquarium en inrichting
Voor een volwassen groep is een aquarium van minimaal anderhalve meter nodig. Kies een zandbodem, want de vis houdt ervan om in de bodem te wroeten. Stapel rotsen zorgvuldig en steun ze op het glas, zodat ze niet verschuiven als hij eronder graaft.
Zorg voor voldoende schuilplaatsen en zichtbarrières, maar laat ook open ruimte. Zwaardere planten zoals Anubias of Vallisneria kunnen werken, al worden ze regelmatig uitgegraven. Zet planten daarom vast aan stenen of hout.
Biotoop nabootsen: zand, ronde keien en wat drijfhout voor de oeverzones, met eventueel een paar hardere planten. Een paar lege slakkenhuisjes op de bodem geven een leuke, authentieke touch en de vis kan ermee spelen.
Gedrag en gezelschap
Deze cichlide is territoriaal en kan ruw worden tegen soortgenoten, zeker de mannetjes onderling. Houd daarom één mannetje met meerdere vrouwtjes. Kleine vissen ziet hij als voedsel, en slakken zijn helemaal kansloos; in een aquarium met een slakkenplaag kan dat zelfs een voordeel zijn.
Als gezelschap passen vergelijkbare, stevige Afrikaanse cichliden van gelijke grootte, zoals de Venustus of de Electric blue. Voor de zekerheid combineer je hem met vissen die groot genoeg zijn en zelf ook stevig. Garnalen en kleine slakken houd je er niet mee. Meer tips staan in ons artikel over welke vissen bij elkaar passen.
Voeding
In de natuur: voornamelijk weekdieren (slakken en mosselen), aangevuld met insecten en ander dierlijk materiaal.
In het aquarium: hij eet zonder problemen gewone cichlidenkorrel, garnalen, mysis, muggenlarven en stukjes vis of mosselvlees. Tip: geef af en toe levende slakken, zoals appelslakken of tuinslakken uit een schoon aquarium, zodat hij zijn keelkaken kan gebruiken. Voer niet te vet en geef een vastdag per week.
Voortplanting
De Alluaud-cichlide is een mondbroeder. In de natuur broedt hij vooral rond de korte regentijd. Het mannetje wint een territorium met een kuil of gladde steen; het vrouwtje legt de eitjes, neemt ze in de bek en draagt ze enkele weken. Het aantal jongen ligt doorgaans in de tientallen.
Kweken in het aquarium lukt met een goed geordende groep en voldoende ruimte. De jongen groeien snel als ze fijn voer en veel water krijgen. Wil je zuivere nakomelingen, houd dan niet meerdere haplochromis-soorten in dezelfde bak.
Tips uit de praktijk
Dit is een echte karaktervis: niet de mooiste cichlide van de kleurige soorten, maar de interessantste om naar te kijken. Zie hem een slakkenhuis pletten; dat blijft indrukwekkend. De mannetjes krijgen een mooie gouden tot blauwgrijze kleur en de vrouwtjes zijn wat bescheidener maar verzorgd.
Opvallend is dat hij ondanks zijn formaat niet overdreven agressief is, mits je hem genoeg ruimte geeft. In een te kleine bak wordt hij pittig. Andere houders merken vaak dat hij het goed doet in een aquarium dat gericht is op stevige haplochromissen en waar een beetje ruwe omgang geen kwaad kan.
Voor wie is hij geschikt? Voor de ervaren cichlidenhouder met een ruim aquarium en zin in een soort met een verhaal. Niet voor de beginner, niet voor gezelschapsbakken met kleine vissen of garnalen, en niet voor wie fijne planten wil houden.
De eerste weken na aankoop is een Alluaud-cichlide meestal nog een schuwe, bleke vis. Hij verstopt zich en eet in het begin voorzichtig. Geef hem tijd, en een paar goede schuilplekken. Meestal went hij erg snel aan de voerbeurt: na een week of twee komt hij al naar het glas als je in de buurt bent. Daarna is het een vis die zich goed laat zien.
Eten is nooit moeilijk. Wel wordt hij snel te vet als je hem vaak vet en eiwitrijk voert. Een vastdag per week en gevarieerd voer houden hem in conditie. De slakkentruc werkt goed: als je eens een paar levende slakken toevoegt, zie je meteen dat hij ze opspoort en kraakt. Andere houders vertellen dat hij daarna zelfs slakken uit de hoeken zoekt, en dat de slakkenpopulatie in de bak snel afneemt.
Typische fouten zijn een te kleine bak en te kleine buren. Wat hij in zijn bek past, wordt op den duur gegeten, dus kleine vissen en garnalen zijn geen goed idee. Ook combinaties met te fragiele of te rustige soorten gaan slecht. Met vergelijkbaar grote, stevige Afrikaanse cichliden gaat het meestal goed.
Wat je pas na maanden ziet: de mannetjes worden in de paartijd merkbaar assertiever en beginnen met graven. Ze kunnen soms een half uur lang zand verplaatsen om een kuil te maken. Dat is leuk om te zien, maar denk eraan dat rotsen daardoor kunnen gaan schuiven. Vrouwtjes die een mondbroedsel dragen, zijn een tijdlang schuw en eten weinig; laat ze met rust.
Voor wie is hij geschikt? Voor de ervaren cichlidenhouder met een bak van minimaal 150 cm die een bijzondere soort wil met echt gedrag. Voor een bak met kleine vissen, garnalen of fijne planten is hij niet geschikt. Eerlijk advies: koop een groepje jonge vissen, geef ze ruimte en stevige buren, en je krijgt een vis die je niet snel zult vergeten.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Bijzonder gedrag als slakkeneter
- Sterke, gezonde vis met goede levensverwachting
- Nuttig tegen een slakkenplaag
- Geen slecht bedreigde soort in het wild
Nadelen
- Vraagt een groot aquarium
- Eet kleine vissen en garnalen op
- Graaft planten en decor om
Lees ook: Welke vissen passen bij elkaar en Het filter van je aquarium schoonmaken.
Veelgestelde vragen over de Alluaud-cichlide
Hoe groot wordt de Alluaud-cichlide?
De Alluaud-cichlide wordt ongeveer 19 cm. Het is een stevige, krachtig gebouwde haplochromis die een ruim aquarium nodig heeft, van minimaal 150 cm en 300 liter.
Wat eet de Alluaud-cichlide?
In de natuur kraakt hij slakkenhuisjes met zijn krachtige keelkaken, dus slakken horen bij zijn natuurlijke menu. In het aquarium geef je hem grof, hoogwaardig cichlidenvoer aangevuld met schelpdieren of slakken als afwisseling.
Met hoeveel Alluaud-cichlides houd je ze samen?
Houd 1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes. Het mannetje is territoriaal, dus meer vrouwtjes verdelen zijn aandacht.
Met welke vissen kun je de Alluaud-cichlide combineren?
Kies stevige, vergelijkbare cichliden uit Afrika, want kleine vissen en slakken worden opgegeten. Denk aan de Pundamilia-cichlide of de Electric blue.
Welke planten passen bij de Alluaud-cichlide?
Robuuste planten die op hout of steen groeien houden het beste stand, zoals het speerblad en de Afrikaanse watervaren. Plant ze niet in de bodem, want cichliden graven graag.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
