Nieuwe vissen in het aquarium zetten: zo laat je ze goed wennen

Nieuwe vissen in het aquarium zetten: laat de zak 15 tot 20 minuten drijven, voeg in porties aquariumwater toe en schep de vissen over zonder het transportwater. Met drijf- en druppelmethode, advies bij lang transport en quarantaine.

Nieuwe vissen in het aquarium zetten doe je in drie stappen: laat de gesloten zak 15 tot 20 minuten drijven zodat de temperatuur gelijk wordt, voeg daarna in kleine porties aquariumwater toe aan de zak, en schep de vissen met een netje over zonder het transportwater mee te gieten. Houd daarbij het licht uit en voer pas de volgende dag. Voor gevoelige soorten en garnalen werkt de druppelmethode beter, en voor vissen die lang onderweg zijn geweest geldt juist een kortere route.

Waarom moeten nieuwe vissen wennen aan het aquarium?

In een transportzak verandert het water snel. De vissen verbruiken zuurstof, scheiden afvalstoffen uit en het water koelt af of warmt op. Het water in de winkel heeft bovendien vaak andere waarden dan het water thuis: een andere hardheid, een andere pH en soms een andere temperatuur. Een vis die zonder overgang in heel ander water belandt, krijgt in korte tijd veel stress te verwerken. Stress verzwakt de weerstand, en juist in de weken na een aankoop duiken ziektes als witte stip vaak op.

Wennen draait daarom om twee dingen: de temperatuur gelijk trekken en de waterwaarden geleidelijk laten overgaan. Hoe groter het verschil tussen winkelwater en bakwater, hoe belangrijker die tweede stap wordt. Weet je niet wat de waarden van je eigen water zijn, meet ze dan voordat je vissen koopt. Uitleg over pH, GH en KH staat in waterwaarden in het aquarium.

Voordat je nieuwe vissen koopt

Een groot deel van het succes ligt al vast voordat de vissen in de zak zitten:

  • Is de bak ingedraaid? Een nieuw aquarium heeft eerst een indraaiperiode nodig waarin bacteriën in het filter ontstaan die ammoniak en nitriet afbreken. Zonder die bacteriën lopen deze stoffen snel op zodra er vissen in zitten. Hoe dat werkt, lees je in aquarium beginnen: de complete gids.
  • Passen de soorten bij elkaar en bij de bak? Controleer vooraf of de nieuwe soort samengaat met de huidige bewoners in de Combinatiechecker, en of er nog ruimte is in de bak met de rekenregel voor het aantal vissen.
  • Zien de vissen in de winkel er gezond uit? Let op heldere ogen, gladde vinnen, een normale zwemhouding en een goed gevulde buik. Meer tips voor de aankoop staan in aquariumvissen kiezen.

Welke methode past bij jouw situatie?

Situatie Methode Duur (ongeveer)
Stevige soorten uit de lokale winkel, waterwaarden vergelijkbaar Drijfmethode met stapsgewijs water toevoegen 45 tot 60 minuten
Groot verschil in hardheid of pH, gevoelige vissen of wildvang Druppelmethode in een emmer 1 tot 2 uur of langer
Garnalen, vooral Caridina-soorten Druppelmethode, rustig en langzaam Enkele uren
Vissen die lang onderweg zijn geweest (online besteld, ver transport) Alleen temperatuur gelijk trekken, daarna snel overzetten 15 tot 20 minuten

De duur is een richtlijn. Het verschil tussen beide watersoorten bepaalt hoe lang de overgang moet duren, niet de klok.

De drijfmethode: stap voor stap

  1. Doe het licht uit. De vissen hebben in het donker gereisd. Fel aquariumlicht geeft extra schrik. Controleer ook of een tijdschakelaar het licht niet binnenkort aanzet.
  2. Laat de gesloten zak drijven. Leg de zak 15 tot 20 minuten op het wateroppervlak, zodat de temperatuur in de zak die van het aquarium overneemt.
  3. Open de zak en rol de rand om. Zo ontstaat een drijvende kraag en blijft de zak rechtop.
  4. Voeg in porties aquariumwater toe. Giet om de vijf minuten ongeveer een half kopje aquariumwater in de zak. Herhaal dat minstens vier keer, en bij een groter verschil in waterwaarden vaker, tot de zak grotendeels bakwater bevat.
  5. Schep de vissen over met een netje. Vang de vissen uit de zak en laat ze in het aquarium los. Lukt het vangen niet goed, giet de zak dan boven een emmer leeg door een groot net en zet de vissen vanuit het net in de bak.
  6. Gooi het transportwater weg. Controleer daarna de zak, het net en de vloer op achtergebleven of weggesprongen vissen.

De druppelmethode voor gevoelige vissen en garnalen

Bij de druppelmethode loopt aquariumwater heel langzaam via een luchtslangetje in een bak of emmer met de nieuwe dieren. De overgang verloopt daardoor gelijkmatiger dan met kopjes water. Dat is vooral zinvol bij garnalen, die gevoeliger zijn voor schommelingen dan vissen, en bij soorten die bekendstaan als kwetsbaar na transport, zoals de groene neon of kleine pantsermeervallen zoals Gastrodermus nanus.

  1. Trek eerst de temperatuur gelijk door de gesloten zak te laten drijven, zoals bij de drijfmethode.
  2. Giet de inhoud voorzichtig in een schone emmer of bak die nooit met zeep of schoonmaakmiddel in aanraking is geweest. Zorg dat de dieren onder water blijven; kantel de emmer eventueel iets.
  3. Leg een luchtslangetje van het aquarium naar de emmer en zet het met een klemmetje vast. Start de hevel en knijp de slang af met een kraantje of een knoop tot het water druppelt, ongeveer een tot twee druppels per seconde.
  4. Laat het water verdubbelen. Wacht tot het volume in de emmer ongeveer verdubbeld is, schep een deel van het water weg en laat het opnieuw verdubbelen. Wie een TDS-meter heeft, kan meten wanneer het water in de emmer en in de bak vrijwel gelijk zijn.
  5. Houd de emmer in de gaten. Controleer dat hij niet overloopt, dat het waterpeil in het aquarium niet zo ver zakt dat verwarming of filter droogvallen, en dat de dieren rustig blijven.
  6. Schep de dieren over met een netje of een klein bekertje en gooi het water uit de emmer weg.

Voor garnalen loont het om extra rustig te werk te gaan. Wat er mis kan gaan bij plotselinge veranderingen in hardheid, staat in garnalen dood na een waterwissel.

Lang onderweg geweest? Dan juist niet lang laten wennen

Vissen die online zijn besteld of een lange reis achter de rug hebben, vragen een andere aanpak. In een gesloten zak stapelt koolzuur (CO2) uit de ademhaling zich op. Daardoor daalt de pH. Bij een lage pH ligt het ammoniak uit de uitscheiding vooral in de minder giftige vorm ammonium. Gaat de zak open, dan ontsnapt de CO2 en stijgt de pH, en verschuift een deel van het ammonium naar giftig ammoniak. Toevoegen van aquariumwater met een hogere pH versterkt dat effect.

Hoe snel die verschuiving precies gaat, is onder houders een punt van discussie. Het gangbare advies bij lang transport is wel eenduidig:

  • Trek alleen de temperatuur gelijk met de gesloten zak.
  • Open de zak daarna en zet de vissen vlot over in schoon water, bij voorkeur in een quarantainebak.
  • Kies je toch voor langzaam wennen, voeg dan bij het openen een ammoniakbinder aan het transportwater toe en zorg voor beluchting.

Waarom het transportwater niet in je aquarium hoort

Het water uit de zak bevat afvalstoffen van de reis en kan ziekteverwekkers, eitjes van slakken of resten van medicijnen uit de winkelbak bevatten. Schep de vissen daarom altijd over met een netje of giet de zak leeg boven een emmer en een net. Het transportwater gaat daarna de gootsteen in.

Quarantaine: nieuwe vissen eerst apart

Zitten er al vissen in je aquarium, dan voorkomt een quarantainebak veel problemen. Daarin observeer je de nieuwe dieren een aantal weken voordat ze bij de rest komen. Veel houders houden drie tot vier weken aan. Een quarantainebak hoeft niet groot of mooi te zijn: een kleine bak met een verwarming, een sponsfilter dat al in een draaiend aquarium heeft meegedraaid en een paar schuilplekken is genoeg.

Zie je in die periode witte puntjes, rafelige vinnen, vlekken of afwijkend zwemgedrag, dan kun je behandelen zonder de hele hoofdbak te belasten. Wat je waar ziet, staat per ziekte uitgelegd in visziektes in het aquarium herkennen en behandelen. Gaat het om de eerste vissen in een vers ingedraaid aquarium, dan is quarantaine niet nodig: er zijn dan geen andere vissen om te beschermen.

De eerste uren en dagen na het uitzetten

  • Licht nog even uit laten. Houd het licht nog een tot twee uur uit, of tot de volgende ochtend als het al avond is. Kijk in het schemerdonker wel even of de bestaande bewoners de nieuwkomers niet opjagen.
  • Voeren pas de volgende dag. Nieuwe vissen eten de eerste uren vaak niet, en voer dat blijft liggen belast alleen het water. Veel houders voeren pas twaalf tot vierentwintig uur na het uitzetten. Meer over porties staat in hoe vaak moet je vissen voeren.
  • Verwacht verstopgedrag. Bleke kleuren en verstoppen zijn de eerste dag normaal. Snelle ademhaling, happen aan het oppervlak, samengeknepen vinnen of schokkerig zwemmen na een paar uur zijn reden om de waterwaarden te meten. Zie ook waarom vissen naar lucht happen.
  • Geen groot onderhoud in de eerste week. Stel het grondig schoonmaken van filter en bodem uit. De bacteriën in het filter moeten de extra afvalstoffen van de nieuwe bewoners juist kunnen verwerken.
  • Meet ammoniak en nitriet. Zeker na een grotere uitbreiding is het verstandig de eerste dagen ammoniak en nitriet te testen. Loopt een van beide op, ververs dan een deel van het water en voer minder. Hoe je een piek aanpakt, staat in ammoniak- of nitrietpiek: wat moet je doen?

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet de zak met vissen in het aquarium drijven?

Ongeveer 15 tot 20 minuten is genoeg om de temperatuur in de zak gelijk te trekken met die van het aquarium. Daarna begint het wennen aan de waterwaarden, door in porties aquariumwater toe te voegen.

Mag je het water uit de zak in het aquarium gieten?

Nee. Het transportwater bevat afvalstoffen en kan ziekteverwekkers of slakkeneitjes bevatten. Schep de vissen over met een netje en gooi het water weg.

Wanneer mag je nieuwe vissen voor het eerst voeren?

Wacht bij voorkeur tot de volgende dag. Nieuwe vissen eten de eerste uren meestal niet, en voer dat blijft liggen vervuilt het water.

Is de druppelmethode altijd beter?

Niet altijd. Voor garnalen, gevoelige soorten en een groot verschil in waterwaarden is ze de veiligste keuze. Bij vissen die lang onderweg zijn geweest kan lang wennen juist nadelig zijn, omdat ammoniak in het transportwater na het openen van de zak giftiger wordt.

Waarom verstoppen nieuwe vissen zich?

Verstoppen is de eerste dagen normaal gedrag na transport en een nieuwe omgeving. Zorg voor schuilplekken en rust. Blijft het langer dan een week duren of komen er andere klachten bij, kijk dan naar de waterwaarden en de medebewoners.

Neem de tijd: temperatuur gelijk trekken, het water geleidelijk laten overgaan en het transportwater nooit in de bak gieten voorkomen de meeste problemen bij nieuwe vissen. Laat het licht uit, voer pas de volgende dag en houd ammoniak en nitriet de eerste week in de gaten. De informatie op AquaKompas is een richtlijn; vraag bij twijfel altijd advies aan een aquariumspeciaalzaak.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *