Wat te doen met je aquarium als je 2 weken op vakantie gaat

Twee weken weg en je vissen alleen thuis? Met de juiste voorbereiding is dat geen probleem. Dit doe ik zelf voor elke vakantie: van waterwissel en tijdschakelaar tot voerautomaat en oppas.

Wie voor het eerst met een aquarium op vakantie gaat, maakt zichzelf al snel gek. Je regelt een oppas, schrijft een briefje van twee kantjes, doet voer in zakjes en toch lig je op de camping ’s nachts wakker. Bij thuiskomst blijkt het probleem niet te weinig voer te zijn, maar juist te veel: de oppas heeft het goed bedoeld en elke dag ‘een beetje extra’ gegeven. Het water is troebel en er zijn twee vissen verloren gegaan.

Met een vaste aanpak gaat het goed, ook bij vakanties van twee weken. In dit artikel lees je precies wat die aanpak inhoudt, en vooral ook wat je beter niet meer doet.

Eerst geruststellen: vissen kunnen best even zonder voer

Dit is het belangrijkste inzicht. Gezonde, volwassen vissen in een goed ingedraaid aquarium kunnen zonder problemen een week zonder voer, en veel soorten zelfs langer. In de natuur eten ze ook niet elke dag op vaste tijden. In een beplant aquarium vinden ze bovendien van alles om op te knabbelen: algen, micro-organismen en plantenresten.

Veel vaker gaat het mis door te veel voer. Voer dat blijft liggen, rot weg, laat ammoniak en nitriet oplopen en verbruikt zuurstof. En dat terwijl er niemand is die het ziet. Daarom is het motto: bij twijfel liever te weinig dan te veel.

Uitzonderingen zijn jonge vissen en jongbroed, die wel regelmatig moeten eten, en soorten met een hoog energieverbruik. Daarover verderop meer.

Twee weken voor vertrek

  • Voeg geen nieuwe vissen of planten meer toe. Nieuwe vissen kunnen ziektes meebrengen of stress veroorzaken, en dat wil je niet ontdekken als je net weg bent.
  • Test je water. Controleer ammoniak, nitriet en nitraat. Zijn de waarden niet in orde, dan heb je nog tijd om het op te lossen.
  • Test de voerautomaat als je er een gebruikt (zie hieronder).
  • Controleer je apparatuur. Maakt de filter vreemde geluiden? Is de verwarming al oud? Vervang twijfelgevallen nu, niet de dag voor vertrek.

De laatste dagen voor vertrek

  1. Ververs 2 tot 3 dagen van tevoren 30% van het water en hevel de bodem mee. Zo begin je met schoon water en een lage afvalbelasting. Doe het niet op de dag van vertrek zelf, zodat je nog kunt zien of alles stabiel blijft. Hoe dat werkt, lees je in water verversen in je aquarium.
  2. Maak het filter NIET schoon vlak voor vertrek. Dit is een veelgemaakte fout. Een filterbeurt verstoort de bacteriekolonie en daarna heb je een paar dagen minder afbraakcapaciteit. Maak het filter liever een week of twee eerder schoon, zoals beschreven in het filter schoonmaken zonder je bacteriën te doden.
  3. Snoei planten en haal afgestorven bladeren weg. Rottende plantenresten zijn onnodige afvalbelasting.
  4. Zet de verlichting op een tijdschakelaar als dat nog niet zo is. Een vast ritme van 8 tot 9 uur licht per dag is goed voor vissen en planten. Het licht tijdens vakanties zelfs een uurtje korter zetten remt de algengroei. Te veel licht zonder dat iemand ingrijpt, kan leiden tot een algenexplosie; lees daarover aquarium algen bestrijden.
  5. Voer de laatste dagen normaal of iets minder, niet ineens extra ‘om een voorraadje op te bouwen’. Dat werkt niet en vervuilt alleen je water.

Optie 1: een automatische voerautomaat

Voor een vakantie van twee weken is een eenvoudige voerautomaat een goede optie, maar alleen als je hem vooraf goed hebt getest.

Automatische voerautomaat op een aquarium voor tijdens de vakantie
Een voerautomaat is handig voor een langere vakantie, maar test hem altijd een week van tevoren. Foto: Anthony Wakefield, via Wikimedia Commons (CC BY 2.0).

Tips voor een voerautomaat:

  • Test hem minstens een week voor vertrek. Kijk hoeveel voer er per keer uitkomt. Bij sommige automaten blijkt de standaardinstelling bijna drie keer te veel te geven.
  • Stel hem in op maximaal één kleine portie per dag, of zelfs om de dag. Minder is beter.
  • Gebruik korrels of sticks, geen vlokken. Vlokken worden sneller klam door waterdamp en gaan dan klonteren.
  • Zet hem niet direct boven de filteruitstroom, anders spoelt het voer meteen het filter in.
  • Vervang de batterijen voor vertrek.

Van vakantievoerblokken (die langzaam oplossende blokjes) wordt vaak afgeraden. Ze vervuilen het water en worden door veel vissen maar half opgegeten.

Optie 2: een oppas

Een oppas is prima, mits je het goed regelt. Het werkt het best op de volgende manier:

  • Portioneer het voer vooraf. Doe per voerbeurt een kleine portie in een pillendoosje met de dagen van de week erop. De oppas hoeft alleen het vakje van die dag in de bak te strooien. Niets meer, niets minder.
  • Laat de oppas niet elke dag voeren. Om de dag, of twee à drie keer per week, is ruim voldoende voor volwassen vissen.
  • Schrijf een kort briefje met drie punten: voeren volgens het doosje, controleren of alle apparaten draaien en de thermometer aflezen. Plus het nummer van iemand met aquariumervaring voor noodgevallen.
  • Laat de oppas vooraf één keer meekijken, zodat hij of zij weet hoe het eruitziet als alles normaal is.

Wat de oppas niet mag: water verversen, het filter aanraken of extra voer geven ‘omdat ze zo zielig keken’. Vissen kijken altijd zielig bij de voorruit. Dat is bedelen, geen honger.

Let op in de zomer: temperatuur

De grootste risico’s tijdens een zomervakantie zijn niet voer, maar hitte en stroomuitval. Bij een hittegolf kan een aquarium in een afgesloten huis boven de 30 °C komen. Warm water bevat minder zuurstof en vissen verbruiken er juist meer. Dat is precies de situatie waarin vissen gaan naar lucht happen aan het wateroppervlak.

Wat helpt:

  • De gordijnen of rolluiken in de kamer met het aquarium dicht.
  • De verwarming een graad of twee lager zetten, zodat hij niet onnodig bijstookt.
  • Een luchtpomp met uitstroomsteen erbij voor extra zuurstof.
  • Het deksel een stukje open voor extra verdamping en koeling.

Jonge vissen, jongbroed en gevoelige soorten

Heb je levendbarende vissen zoals guppy’s, platy’s of molly’s, dan is de kans groot dat er jongen rondzwemmen. Jonge vissen moeten vaker eten dan volwassen vissen. Voor hen is een voerautomaat met heel fijn voer of een oppas die vaker langskomt wel nodig. Geef jongbroed ook genoeg schuilplekken tussen fijnbladige planten.

Plantenetende soorten zoals de antennemeerval en de otocinclus redden het goed op algen en een plakje komkommer of courgette dat de oppas halverwege kan geven. Gevoelige soorten zoals discus zijn wat kritischer; daar is het verstandiger een ervaren oppas voor te zoeken.

Na thuiskomst

  1. Tel je vissen en kijk of iedereen gezond oogt.
  2. Voer de eerste dag een kleine portie, niet meteen een grote maaltijd.
  3. Ververs binnen een paar dagen weer 25 tot 30% van het water.
  4. Test ammoniak en nitriet als het water troebel is of je vissen zich anders gedragen dan normaal.

Veelgestelde vragen

Hoe lang kunnen aquariumvissen zonder eten?

Gezonde, volwassen vissen in een ingedraaid, beplant aquarium kunnen meestal een week tot tien dagen zonder voer. Voor twee weken is het advies een voerautomaat of een oppas die twee à drie keer per week een kleine, afgepaste portie geeft.

Moet ik vlak voor mijn vakantie het filter schoonmaken?

Nee. Maak het filter liever één tot twee weken eerder schoon. Een filterbeurt vlak voor vertrek verstoort de bacteriën juist op het moment dat niemand het water in de gaten houdt.

Kan ik het licht uit laten tijdens mijn vakantie?

Liever niet helemaal. Planten hebben licht nodig en vissen hebben baat bij een vast dag-nachtritme. Een tijdschakelaar met 7 tot 8 uur licht per dag is ideaal.

Is een vakantievoerblok een goed idee?

Meestal niet. Ze vervuilen het water vaak meer dan ze vissen voeden. Een geteste voerautomaat of een oppas met afgepaste porties werkt beter.

De belangrijkste les: een aquarium gaat zelden mis door een paar dagen honger, maar vaak door goedbedoelde overvoeding of een filter dat vlak voor vertrek is schoongemaakt. Bereid je rustig voor, houd het simpel en geniet van je vakantie.

Lees ook: de 10 meest gemaakte beginnersfouten en de 7 beste vissen voor beginners.

Geschreven door Alessandro van der Weerden
Ruim 10 jaar aquariumhouder en jarenlang werkzaam in een aquariumspeciaalzaak. Ik schrijf en controleer alle artikelen op AquaKompas zelf. Zie je een fout? Laat het me weten.

Uitgelichte foto: aquarium met goudvissen, door AJ Gray via Wikimedia Commons (CC0).

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *