De oogvlek-slangenkopvis is een slanke, metaalgroene roofvis uit de veenmoerassen en zwartwaterstromen van Sumatra en Borneo. Hij valt op door de oranje-gele oogvlekken langs zijn flank en is, opvallend voor een slangenkop, een vis die zijn hele leven in los verband met soortgenoten optrekt. Een prachtige maar veeleisende pelagische jager voor de ervaren houder met een groot aquarium.

In het kort
| Wetenschappelijke naam | Channa pleurophthalma |
|---|---|
| Familie | Channidae (slangenkopvissen) |
| Herkomst | Indonesië (Zuidoost-Sumatra en Borneo, o.a. Kapuas en Barito) |
| Vindplaats | Azië – Indonesië – Kapuas, Barito |
| Maximale grootte | 35 – 40 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 240 cm / 860 liter |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 °dGH |
| Groepsgrootte | Bij voorkeur als groepje in een zeer groot aquarium, of alleen |
| Gedrag | Schuw, pelagisch, roofzuchtig |
| Moeilijkheid | Gemiddeld tot moeilijk |
| Levensduur | Onbekend; slangenkoppen worden in het algemeen vele jaren oud |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of in een groep |
Welke vissen passen bij de Oogvlek-slangenkopvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Channa is een naam van Gronow (1763) die door Scopoli geldig werd gemaakt. De herkomst is onbekend; mogelijk komt hij van channe, een Griekse naam voor een wijdbekkige zeevis. Het geslacht werd in 1777 beschreven door Scopoli.
pleurophthalma komt van het Griekse pleura (‘zijde’) en ophthalmos (‘oog’), naar de twee à drie oogvlekken op de flanken, plus één op het kieuwdeksel en één op de staartvin.
De soort werd in 1851 beschreven door Bleeker.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Channa pleurophthalma komt voor in het zuidoosten van Sumatra en in de stroomgebieden van de Kapuas en de Barito op Indonesisch Borneo. Hij wordt beschreven uit beken en mangroven, en uit gebieden met zowel zwart als helder water. Zwartwater is het thee-bruine water van veenmoerassen, rijk aan humuszuren en arm aan mineralen, en dat bepaalt de sfeer van deze vis: zacht, zuur en schemerig.
Wat hem onder de slangenkoppen bijzonder maakt, is zijn levenswijze. De meeste Channa’s zijn schuilende hinderlaagjagers die een vaste plek in de bodem of tussen wortels innemen. De oogvlek-slangenkopvis is juist pelagisch: hij zwemt in het open water en vormt zijn hele leven groepjes. In de natuur paaien tijdelijke paartjes in de oevervegetatie, waarna er geen broedzorg bekend is. In zijn leefgebied deelt hij het water met andere vissen uit de veenmoerassen, zoals kleine barbelen, rasbora’s en labyrintvissen, die op zijn menu staan.
Waterwaarden in het aquarium
Het beste kun je zacht tot matig hard, licht zuur water aanhouden, met veel tannines uit hout en blad. Kraanwater dat te hard is, hoeft geen probleem te zijn als je het mengt met osmosewater, maar zorg voor stabiliteit boven alles.
- Stroming: matig tot rustig; de vis heeft geen behoefte aan sterke stroming.
- Zuurstof: als labyrintvis haalt hij lucht boven het water, dus laat altijd vrije ruimte tussen wateroppervlak en deksel en houd de lucht boven het water warm en vochtig.
- Verversing: wekelijks een flinke beurt, want roofvissen die vlees eten belasten het water zwaar.
- Nitraat: houd het laag; overmatig voeren is de grootste vijand.
- Deksel: absoluut strak sluitend, want hij kan verrassend hoog springen.
Aquarium en inrichting
Dit is geen vis voor een standaard woonkamerbak. Het aquarium moet vooral lang zijn, omdat de soort veel zwemt in het open water. Reken op een lengte van minstens 240 cm, met een waterdiepte van minimaal 50 cm. Een verhouding die veel houders vergeten: hoe groter het aquarium, hoe rustiger en minder schuw de vis wordt.
Richt het aquarium in met een zachte, donkere bodem van fijn zand, wat losse wortels en een dikke laag eikenblad of Catappa-blad. Drijfplanten dimmen het licht en geven de vis het zelfvertrouwen om boven te zwemmen. Laat het middendeel open. Vermijd scherpe decoratie en felle verlichting.
Biotoop nabootsen: een Indonesisch veenmoeras of zwartwaterbeek: donker zand, wortelhout, bruin blad, drijfplanten en gedempt licht.
Gedrag en gezelschap
Volgens de literatuur is dit een schuwe vis die in een groepje kan worden gehouden, maar die soms brutaal wordt en tegen andere bewoners uitvalt wanneer hij als groep bij elkaar zit. Daarom kies je voor een soortaquarium, of in elk geval voor een bak zonder kleine vissen. Alles wat in zijn bek past, verdwijnt vroeg of laat.
Vergelijk hem met andere Channa’s op de site: de goudvlek-slangenkopvis is een echte grondbewoner, terwijl de Myanmar-slangenkopvis een geduldigere hinderlaagjager is. Wie een pelagische jager wil in een enorm aquarium kan ook kijken naar de zilverarowana, al leef je die uit met een heel ander karakter. Combineren met andere grote roofvissen is riskant: het blijft een vis die alles probeert op te eten wat kleiner is.
Voeding
In de natuur: een obligate roofvis die kleine vissen, amfibieën en insecten eet.
In het aquarium: hij went aan dood voer zoals rode muggenlarven, regenwormen, stukjes garnaal, vissnippers en mosselvlees. Voer gevarieerd en niet te vaak: jonge dieren dagelijks een kleine portie, volwassen exemplaren een paar keer per week. Vermijd vlees van zoogdieren en vogels en voer geen levende voedervis. Dat brengt ziektes mee en levert vaak vervette dieren op.
Voortplanting
In de natuur paaien tijdelijke paartjes in de vegetatie langs de oever, en er is geen broedzorg bekend. In het aquarium is kweken volgens de bronnen niet vastgelegd. Sekseverschillen zijn niet duidelijk zichtbaar. Realistisch gezien houd je deze vis dus voor het gedrag en de schoonheid, niet om er jongen van te krijgen.
Tips uit de praktijk
Dit is een soort waarvan je de eerste weken zult denken dat hij nooit uit zijn schuilplek komt. Veel houders merken dat ze in het begin vooral een donkere schim ergens achter een wortel zien. Pas wanneer het aquarium groot en donker genoeg is, en er drijfplanten liggen, wordt hij zichtbaar actiever. Het advies is om nooit te snel te concluderen dat hij ziek is. Schuwheid is bij deze vis normaal.
Opvallend is het contrast tussen schuw en bruut. Zolang hij zich veilig voelt, is hij rustig. Zet je hem als groepje bij elkaar in een bak die te klein is, dan kan het ineens misgaan en gaan ze elkaar of hun omgeving belagen. Ook rondsluipende schaduwen, plotselinge bewegingen en felle lampen zijn een probleem. Andere houders melden dat hij daardoor blind tegen de ruit kan schieten.
Voor wie is hij geschikt? Voor iemand die al ervaring heeft met slangenkoppen, een aquarium van enkele meters kan huisvesten en geen zin heeft in een dwerg-Channa. Voor beginners is hij niets. En zeg eerlijk: als je geen plek hebt voor 240 cm glas, kies dan de kleinere dwergslangenkopvis.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Metaalgroene kleur met opvallende oogvlekken
- Zwemt in open water en is daardoor zichtbaarder dan veel andere slangenkoppen
- Houdt zich in een groepje, wat voor slangenkoppen ongewoon is
- Went aan dood voer
Nadelen
- Heeft een zeer groot aquarium nodig
- Schuw en kan in groepsverband ruw worden
- Springt en ontsnapt bij een slecht sluitend deksel
- Weinig bekend over kweek en levensduur
Lees ook: Hoe richt je een biotopenaquarium in en Welke vissen passen bij elkaar.
Veelgestelde vragen over de oogvlek-slangenkopvis
Hoe groot wordt de oogvlek-slangenkopvis?
Volwassen dieren worden 35 tot 40 cm lang. Het is een slanke, schuwe roofvis die vooral in het midden van het aquarium zwemt.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor een oogvlek-slangenkopvis?
Reken op minimaal 240 cm lengte en 860 liter. Een bak met veel schuilplaatsen en drijfplanten helpt de schuwe vis zich veilig te voelen.
Met hoeveel oogvlek-slangenkopvissen houd je ze samen?
Bij voorkeur als groepje in een zeer groot aquarium, of anders alleen. Deze soort trekt in de natuur in los verband op met soortgenoten.
Met welke vissen kun je de oogvlek-slangenkopvis combineren?
Kies alleen vissen die te groot zijn om te worden opgegeten, zoals de bandstekelaal en de maanlichtgoerami. Kleine vissen zijn voor een roofvis gewoon voer.
Welke planten passen bij de oogvlek-slangenkopvis?
Planten uit Azië zoals de javavaren en de Wendts waterkelk zijn stevig genoeg. Ze bieden bovendien de beschutting die deze schuwe vis fijn vindt.
Verwante soorten
Andere middelgrote tot grote slangenkoppen zijn de bos-slangenkopvis (Channa lucius), de keizer-slangenkopvis (Channa marulioides) en de Barca-slangenkopvis (Channa barca). Alle soorten vind je in het overzicht van roofvissen.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
