Jaguarcichlide (Parachromis managuensis)

De jaguarcichlide is een van de grootste en meest indrukwekkende Midden-Amerikaanse cichliden: een slanke, spitse rover met een luipaardachtig patroon van zwarte vlekken op een gouden tot zilveren lichaam. Hij eet alles wat in zijn bek past en is territoriaal. Een vis voor ervaren houders met een heel grote bak, die weten waar ze aan beginnen.

Jaguarcichlide (Parachromis managuensis) man
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De jaguarcichlide werd in 1867 door Albert Günther beschreven als Heros managuensis, naar het Managuameer in Nicaragua, waar de eerste exemplaren vandaan kwamen. Later werd hij ingedeeld in het geslacht Parachromis, een naam die Louis Agassiz in 1859 gaf aan een groep roofzuchtige Midden-Amerikaanse cichliden; de naam betekent zoiets als ‘naast Chromis‘. In Nicaragua en Costa Rica heet de vis ‘guapote tigre’, en dat is meteen een aanwijzing voor hoe hij eruitziet en hoe hij zich gedraagt. Ook ‘managuense’ hoor je in de handel.

Uiterlijk is de jaguarcichlide een langgerekte, wat zijdelings afgeplatte roofvis met een grote bek en een schuin aflopend profiel. Jonge dieren zijn zilver- tot goudkleurig met een brede zwarte streep die langs de flank loopt. Bij het opgroeien breekt die streep op in donkere, onregelmatige vlekken, waardoor het patroon op een jaguarvacht gaat lijken, met een bruinige of paarsblauwe glans op de flank. Mannetjes worden groter en krijgen langere rug- en aarsvinnen, en een vetbult komt bij oudere dieren voor. Het patroon hangt sterk af van stemming en herkomst.

In het wild komt hij voor in het oosten van Midden-Amerika, van Honduras tot Costa Rica, in zowel meren als rivieren. Hij is een echte hinderlaagjager die zich tussen planten, hout en rotsen ophoudt en vis vangt door snel toe te slaan. Hij verdraagt warm water met weinig zuurstof, wat hem robuust maakt. Het is een vis die door de lokale bevolking gegeten wordt en ook in sportvisserij een rol speelt.

In de hobby is hij al lange tijd bekend als een van de klassieke ‘grote roofcichliden’. Kweek is eenvoudig: één worp kan duizenden jongen opleveren, en de ouders zorgen er weken voor, maar de jongen moeten daarna weg om te voorkomen dat ze door nieuwe eieren of jongen verdrongen worden. Daarom is aanbod uit kweek ruim, en veel hobbyisten kopen hem als klein, goedkoop visje zonder te beseffen wat er van komt.

In het kort

Wetenschappelijke naamParachromis managuensis
FamilieCichlidae (cichliden)
HerkomstHonduras, Nicaragua en Costa Rica (Río Ulúa tot Río Matina, Managuameer)
VindplaatsMidden-Amerika – Honduras, Nicaragua, Costa Rica – Río Ulúa tot Río Matina en het Managuameer
Maximale grootteTot ca. 60 cm in de natuur (in het aquarium meestal 35 – 45 cm)
Minimale aquariumgrootte200 cm / 800 liter
Temperatuur23 – 28 °C
pH6,5 – 8,0
Hardheid (GH)6 – 18 °dGH
GroepsgrootteSolitair of als (gesteund) paar
GedragRoofzuchtig en zeer territoriaal, extra fel in de broedtijd
MoeilijkheidGemiddeld tot moeilijk
Levensduur10 – 15 jaar
KarakterRoofvis, agressief
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteAlleen of als paar

Welke vissen passen bij de Jaguarcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Parachromis is door Agassiz niet uitgelegd. Waarschijnlijk komt de naam van het Griekse para (‘naast’), omdat het geslacht lijkt op Chromis. Het geslacht werd in 1859 beschreven door Agassiz.

managuensis betekent ‘uit Managua’. De vis werd voor de beschrijving gevangen in het Managuameer in Nicaragua.

De soort werd in 1867 beschreven door Günther.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De jaguarcichlide leeft aan de Atlantische kant van Midden-Amerika, van de Río Ulúa in Honduras via Nicaragua tot de Río Matina in Costa Rica. Grote meren zoals het Managuameer horen tot zijn leefgebied. Hij is er een van de grootste roofvissen in het ondiepe water.

Zijn habitat loopt uiteen van troebele, slibrijke meren met zachte bodem tot helderdere beken en vijvers. Hij is uitzonderlijk hardnekkig en kan zelfs leven in warm, zuurstofarm water. Dat verklaart waarom de soort in andere landen, van Hawaii tot Azië, als invasieve soort een probleem is geworden.

Planten en hout onder water: Langs de oevers van het Nicaraguameer en in het San Juan-stroomgebied komen zowel drijvende als ondergedoken planten voor. Aan het oppervlak drijven Pistia stratiotes, Salvinia auriculata en Lemna minor. Onder water worden Najas guadalupensis en Vallisneria americana genoemd, naast Mayaca fluviatilis en Echinodorus-soorten in de ondiepe randzones. De bodem bestaat uit lichtkleurig zand met wat grind en rotsblokken, met takken, wortels en bladeren die in het water liggen. Het gaat daarbij vooral om ondiepe oeverzones; op open, dieper water blijft de begroeiing beperkt.

Waterwaarden in het aquarium

De vis is niet kieskeurig wat betreft water, maar hij produceert enorm veel afval. Schoon water is daarom zijn grootste behoefte.

  • Ververs wekelijks minstens een derde, bij grote dieren nog meer.
  • Gebruik een groot extern filter of sump; onderfiltering is te weinig.
  • Houd de bak goed geluchte en de temperatuur stabiel.
  • Controleer nitraat regelmatig; roofvissen die vlees eten verpesten het water snel.

Aquarium en inrichting

Denk groot. Een volwassen dier van 40 cm heeft een bak van twee meter lang nodig, liefst meer. Voor een paar moet de bak een stuk groter zijn met flink wat structuur om de vissen uit het zicht van elkaar te houden. Anders sla je onnodig een vis dood.

Kies grote stenen, wortelhout en een zandbodem. Planten zijn een verloren zaak: hij graaft en beschadigt ze. Zet alles stevig vast, want een fel dier verplaatst met gemak een steen. Zorg ook voor een afgesloten dek, want jaguarcichliden springen soms uit de bak.

Biotoop nabootsen: zandige bodem, grote rotsen en wortels, weinig planten en een matige stroming. Een dimlicht en schuilplaatsen maken het geheel af.

Gedrag en gezelschap

Dit is een echte jager. Hij ligt vaak op de loer en schiet naar voren om een prooi te grijpen. Alles wat in zijn bek past, zal hij vroeg of laat proberen te eten. In de broedtijd wordt hij extra fel, en mannetjes kunnen ook hun vrouwtje aanvallen.

Als tankgenoot kun je alleen kiezen voor vissen die groot en robuust zijn, zoals een oscar of een midascichlide, en dan alleen in een echt enorme bak. Vaak is een vis alleen de veiligste keuze. Combineer hem nooit met kleine cichliden zoals een zebracichlide.

Voeding

In de natuur: bijna uitsluitend vlees: kleinere vissen en waterongewervelden.

In het aquarium: geef kwalitatieve cichlidenkorrels voor roofvissen, aangevuld met garnaal, mossel, witvisfilet en af en toe regenwormen. Vermijd zoogdiervlees zoals rundvlees, want dat belast de lever. Voer een keer per dag en sla af en toe een dag over.

Voortplanting

Jaguarcichliden zijn geweldige ouders. Het paar maakt een vlak oppervlak of een kuil schoon, legt daar de eieren en verdedigt ze fel. De jongen worden naar kuilen in de bodem verplaatst en tot ongeveer zes weken bewaakt. Een groot paar kan duizenden jongen voortbrengen.

Het mannetje is groter en heeft een vetbult en verlengde vinnen. Zorg dat het vrouwtje kan vluchten, want mannetjes kunnen fel worden. Denk ook aan wat je met duizenden jongen doet: veel winkels nemen ze niet af.

Tips uit de praktijk

De jaguarcichlide verdient zowel bewondering als een gezond wantrouwen. Bewondering, omdat hij er echt fantastisch uitziet en zich gedraagt als een echte jager. Wantrouwen, omdat veel kopers hem als klein jong kopen en niet beseffen dat het een vis wordt van bijna een halve meter. Er staan regelmatig advertenties online van houders die er maar van af willen.

Het is zeker geen domme vis. Hij herkent de eigenaar, komt naar het glas en gedraagt zich soms bijna als een hond bij voertijd. Maar in de bak is hij de baas. Andere houders merken vaak dat elke vis die in zijn bek past uiteindelijk verdwijnt, ook als hij lang lijkt mee te vallen.

Advies: neem hem alleen als je een aquarium van twee meter of meer hebt of kunt regelen, en als je hem tot zijn dood wilt houden. Voor een beginner is hij niet geschikt.

De eerste weken na aankoop is een jonge jaguarcichlide vaak schuw en zilverkleurig, en hij lijkt onschuldig. Dat is precies de valkuil. Binnen enkele maanden groeit hij door en begint hij zijn gebied te claimen. Voer in het begin gewoon bevroren garnaal, mysis en stukjes vis, en zorg voor veel verstopplekken. Eenmaal gewend, komt hij op voertijd meteen naar voren en eet hij bijna alles wat je aanbiedt.

Andere houders merken vaak dat de kleur zich pas na maanden ontwikkelt. De zwarte vlekken en de glans komen in een tweede fase, en mannetjes worden dan duidelijk imponerender. Houd er rekening mee dat het karakter verandert: een vis die als jong rustig leek, kan als volwassen dier zeer agressief zijn tegenover andere vissen, en vaak ook tegenover een partner. Een paar samenbrengen is vaak lastig; een vrouwtje dat niet wil, kan zwaar toegetakeld worden.

De typische fouten zijn een te kleine bak en te weinig filtering. Het is een vis die veel afval maakt, en zonder ruime filtering en veel verversing zie je kopgaatjes en achteruitgang van de vinnen. Ook overvoeren komt vaak voor, want de vis vraagt bijna altijd meer. Geef liever kleinere porties met variatie, en sla af en toe een dag over. Gebruik geen levend voer uit de vijver, want dat brengt ziektes mee.

Als tankgenoten kun je alleen vergelijkbare, stevige cichliden of grote meervallen kiezen, in een bak die ver boven de minimale maat uitkomt. Kleine vissen verdwijnen vroeg of laat. Eindadvies: neem hem alleen als je bewust voor een grote, eventueel eenzame roofvis kiest, en houd er rekening mee dat je hem jaren houdt. Wie een reserveplan zoekt voor als het te groot wordt, moet de vis liever niet kopen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Prachtig patroon en indrukwekkende jachtvis
  • Intelligent en herkent zijn verzorger
  • Zeer zorgzame ouders
  • Hardnekkig en tolerant voor waterwaarden

Nadelen

  • Wordt erg groot en heeft een enorme bak nodig
  • Eet alle kleinere tankgenoten
  • Veel afval en veel filtering nodig
  • Fel in de broedtijd

Lees ook: water verversen in je aquarium en de meest gemaakte beginnersfouten.

Veelgestelde vragen over de jaguarcichlide

Hoe groot wordt de jaguarcichlide?

In de natuur wordt hij tot ongeveer 60 cm. In het aquarium blijft hij meestal 35 tot 45 cm.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de jaguarcichlide?

Je hebt een aquarium nodig van minimaal 200 cm en 800 liter. Hij is zeer territoriaal, dus ruimte is belangrijk.

Wat eet de jaguarcichlide?

Het is een roofzuchtige vis die voornamelijk dierlijk voer eet. Geef hem grote voerpellets, vis, garnalen en ander diepvriesvoer.

Met welke vissen kun je de jaguarcichlide combineren?

Hij is roofzuchtig en zeer territoriaal, extra fel in de broedtijd. Combineer hem alleen in een zeer grote bak met grote, stevige cichliden, zoals de midascichlide en de roodkopcichlide.

Welke planten passen bij de jaguarcichlide?

Kies stevige of drijvende planten, zoals de hartbladige zwaardplant en het watervorkje. Fijne planten worden snel losgetrokken.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.