Grants pauwoogcichlide is een van de bekendste en meest gevarieerde pauwoogcichliden uit het Malawimeer. Per vindplaats ziet het mannetje er anders uit: blauw in het noorden, geel in het zuiden en alles daartussen. De foto bij dit artikel toont een mannetje van Chitimba Bay, met een diepe blauwe kleur.

Over deze vis
Aulonocara stuartgranti werd in 1987 beschreven door Meyer, Riehl en Zetzsche. De soortnaam eert Stuart M. Grant (1937 tot 2007), een exporteur van cichliden uit het Malawimeer voor de aquariumhandel, die veel Malawi-vissen aan de hobby heeft geleverd. Vandaar de Nederlandse naam ‘Grants pauwoogcichlide’. De geslachtsnaam Aulonocara verwijst naar de groeven en poriën in de kop van deze vissen; daar zitten de zintuigen waarmee ze prooien in het zand opsporen.
De soort is de kern van een hele soortengroep. Verwante vormen als Aulonocara steveni en Aulonocara hansbaenschi worden door de IUCN en de Catalog of Fishes als jongere synoniemen behandeld, terwijl FishBase ze apart houdt. Wie in een winkel een pauwoogcichlide met een naam als ‘Usisya’, ‘flavescent’ of ‘Chitimba’ tegenkomt, kijkt dus vaak naar een lokale vorm van dezelfde soort of een verwante vorm. Het maakt het determineren lastig en verklaart de enorme variatie in de handel.
Die variatie zie je vooral bij het mannetje. Dat is, afhankelijk van de vindplaats, diepblauw, blauw met een gele of oranje flank, of bijna geheel goud. De vorm van Chitimba Bay op de foto is diepblauw. Vrouwtjes zijn daarentegen bijna overal grijsbruin met zachte dwarsbanden, wat het lastig maakt om de herkomst aan de vrouwtjes te zien. Jonge mannetjes ogen eerst als vrouwtjes en kleuren pas uit als ze zich in de groep kunnen laten gelden. Stemming en rangorde beïnvloeden de intensiteit: een mannetje dat baltst heeft de mooiste kleuren.
In het meer leven de vissen op de overgang tussen rotsen en zand, waar de mannetjes een kuil of een steen bewaken en vrouwtjes in kleine groepen over het zand zoeken. De populaties zijn min of meer geïsoleerd van elkaar, en dat verklaart waarom de kleuren per plek zo verschillen. Verspreiding en gedrag lijken sterk op elkaar, maar de kleuren en soms de vorm verschillen dus per baai.
In de hobby is de soort al decennia populair, deels doordat er veel vormen te kiezen zijn. Er zijn ook kweekvormen en kruisingen, die je herkent aan een wat onnatuurlijke kleurenmix. Wie een echte lokale vorm zoekt, doet er goed aan te vragen naar de vindplaats en de kweeklijn.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Aulonocara stuartgranti |
|---|---|
| Familie | Cichlidae (cichliden) |
| Herkomst | Malawi (Malawimeer, oost- en westkust, onder meer Chitimba Bay en Chilumba) |
| Vindplaats | Afrika – Malawi – Malawimeer (Chitimba Bay, Chilumba) |
| Maximale grootte | 13 cm (mannetje) |
| Minimale aquariumgrootte | 120 cm / 240 liter |
| Temperatuur | 23 – 29 °C |
| pH | 7,5 – 9,0 |
| Hardheid (GH) | 10 – 25 °dGH |
| Groepsgrootte | 1 mannetje met 4 tot 6 vrouwtjes |
| Gedrag | Vrij rustig; mannetjes territoriaal en fel tegen gelijk gekleurde vissen |
| Moeilijkheid | Makkelijk tot gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 10 jaar |
| Karakter | Vreedzaam, territoriaal |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Grants pauwoogcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Aulonocara komt van het Griekse aulos (‘buis’) en kara (‘kop’), naar de vergrote zintuigkanalen in de kop. Het geslacht werd in 1922 beschreven door Regan.
stuartgranti is een eerbetoon aan Stuart M. Grant (1937–2007), exporteur van cichliden uit het Malawimeer, waar deze soort endemisch is.
De soort werd in 1985 beschreven door Meyer en Riehl.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Aulonocara stuartgranti heeft een groot verspreidingsgebied: populaties zitten langs zowel de oost- als de westkust van het Malawimeer, onder meer bij Ngara, Mdoka, Chilumba, Maulana, Chirwa Island en Chitimba Bay. Dat verklaart de vele kleurvarianten: in het noorden overheerst blauw, in het zuiden geel.
De vissen leven in de tussenzone: rotsen overgaand in open zand. Mannetjes houden een territorium op de rand, vrouwtjes zoeken voedsel in groepjes op het zand. Ze eten kleine bodemdiertjes die ze met hun zijlijn opsporen.
Waterwaarden in het aquarium
Deze soort is gevoeliger voor slecht water dan veel mbuna. Regelmatig verversen en krachtige filtratie zijn dus belangrijk. Het water moet hard en alkalisch zijn en stabiel blijven.
- Stroming: matig.
- Zuurstof: goed beluchten.
- Verversing: wekelijks 30 tot 50 procent.
- Nitraat: laag houden.
- Stabiliteit: voorkom sterke schommelingen.
Aquarium en inrichting
Een aquarium van 120 cm is een goede maat. Gebruik fijn zand, want de vissen zeven het bodemmateriaal. Bouw met stenen enkele stapels met grotjes en houd veel open zwemruimte. Zorg voor stevig geplaatste rotsen: graven onderin kan stapels laten instorten.
Planten zijn lastig in hard water; Anubias en Java-varen op steen zijn opties.
Biotoop nabootsen: lichtgekleurd zand, grijze stenen, weinig planten. Donkere achtergrond en niet te fel licht.
Gedrag en gezelschap
Grants pauwoogcichlide is vrij vredig, maar het mannetje valt gelijk gekleurde vissen aan. Houd één mannetje met meerdere vrouwtjes. Geschikte bakgenoten zijn rustige zandzone-soorten zoals de Venustus, de Kadango-cichlide en de Red empress. Mbuna zoals de Rode zebra zijn te druk. Andere Aulonocara-soorten zorgen voor kruisingen.
Voeding
In de natuur: kleine bodemdiertjes zoals insectenlarven en kreeftachtigen.
In het aquarium: hoogwaardig cichlidenvoer met plantaardige delen, aangevuld met bevroren muggenlarven, Artemia en watervlooien. Geef drie tot vier kleine porties per dag. Tip: geef zinkend voer en let op de porties, want overvoeren leidt bij deze soort snel tot waterproblemen.
Voortplanting
Een moedermondbroeder. Het mannetje maakt een kuil of poetst een steen; het vrouwtje legt de eieren en neemt ze in haar bek. Na ongeveer vier weken laat ze de jongen los. Het mannetje is groter en veel kleurrijker; vrouwtjes zijn grijsbruin. Zet een broedend vrouwtje eventueel apart in een rustig bakje, maar wees voorzichtig: verstoring laat haar de eieren uitspugen.
Tips uit de praktijk
Grants pauwoogcichlide is een van de leukste peacocks om te houden, juist door de variatie. Waar de een een blauwe vis heeft, houdt de ander een gele of oranje. Dat maakt kopen ook lastig: veel vissen die als stuartgranti verkocht worden, zijn hybriden of onduidelijk van herkomst. Vraag dus altijd naar de vindplaats.
Opvallend bij deze soort is hoe gevoelig hij is voor water van mindere kwaliteit. Een week overslaan met verversen en de kleuren zakken weg. Een goed filter en regelmaat zijn belangrijker dan een indrukwekkend rotslandschap.
Voor wie al ervaring heeft met Malawi-cichliden en een aquarium van 120 cm of meer heeft, is het een dankbare soort. Voor een beginnersbakje is hij te groot en te territoriaal.
De eerste weken na aankoop zijn jonge Grants pauwoogcichliden vaak nog bleek en schuw. Ze kleuren pas later. Koop ze daarom liefst als groepje jongen en geef ze een rustig begin: minder licht, veel zand om in te scharrelen, en geen drukke buren. Andere houders merken vaak dat vissen die het eerste half jaar rustig kunnen opgroeien, later beter kleuren dan vissen die vanaf het begin worden opgejaagd.
Eten is zelden een probleem, maar hij eet bij voorkeur van de bodem. Zinkend voer werkt beter dan drijvend. Kieskeurige vissen krijg je meestal aan het voer met een beetje diepvries muggenlarven of mysis, waarna je langzaam overschakelt op korrel. Voer liever meerdere kleine porties dan één grote; wat achterblijft op het zand verpest snel het water, en dat is precies wat deze soort niet kan hebben.
Typische problemen: opgezette buiken door te veel of te vet voer, bleke kleuren door slecht water, en gestreste vrouwtjes door een te opdringerig mannetje. Bij het laatste helpt het om vijf of zes vrouwtjes te houden in plaats van twee of drie. Wie een mannetje alleen met één vrouwtje houdt, ziet dat zij het zwaar heeft.
Wat je pas na maanden ziet: het mannetje wordt steeds zelfverzekerder en begint met het bewaken van zijn kuil, ook zonder vrouwtjes. Daarna komt het kweken: dat gaat bijna vanzelf, maar het broedsel is vaak klein en de vrouwtjes zijn na een broedperiode mager. Geef ze dan extra voer en rust. Combineren met andere Aulonocara-vormen geeft bastaarden, en die zijn moeilijk kwijt te raken.
Voor wie is hij geschikt? Voor de aquariaan die al wat ervaring met Malawi-cichliden heeft en een bak van 120 cm of meer heeft. Eerlijk advies: koop bij een kweker die de vindplaats kent, hou de waterwaarden strak op orde en beperk je tot één pauwoogsoort per bak. Dan krijg je een prachtige, vrij vreedzame Malawicichlide.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Veel kleurvarianten om uit te kiezen.
- Relatief vreedzaam voor een Malawi-cichlide.
- Kweekt makkelijk.
- Leuk zoekgedrag in het zand.
Nadelen
- Gevoelig voor slecht water.
- Veel exemplaren in de handel zijn hybride of onduidelijk van herkomst.
- Heeft een groot aquarium nodig.
Lees ook: Water verversen in je aquarium en Het filter van je aquarium schoonmaken.
Veelgestelde vragen over Grants pauwoogcichlide
Hoe groot wordt Grants pauwoogcichlide?
Het mannetje wordt ongeveer 13 cm. Voor een groepje heb je een aquarium nodig van minimaal 120 cm en 240 liter.
Met hoeveel Grants pauwoogcichlides houd je ze samen?
Houd 1 mannetje met 4 tot 6 vrouwtjes. Mannetjes zijn territoriaal en fel tegen soortgenoten of vissen met dezelfde kleur, dus houd bij voorkeur maar een mannetje per aquarium.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor Grants pauwoogcichlide?
Reken op minimaal 120 cm en 240 liter. Met rotsen en holtes maak je zichtlijnen kapot, waardoor het mannetje minder achter de vrouwtjes aan zit.
Met welke vissen kun je Grants pauwoogcichlide combineren?
Kies rustige Malawi-cichliden, zoals de Electric blue, de poederblauwe mbuna en de Kadango-cichlide. Vermijd andere blauwe pauwoogcichliden, want die kunnen kruisen.
Welke planten passen bij Grants pauwoogcichlide?
Planten die hard water aankunnen en op hout of steen groeien, zoals het speerblad en het dwergspeerblad.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
