De red empress is een Malawicichlide waarvan de mannetjes een regenboog aan kleuren tonen: een blauwe kop, geeloranje flanken en rode tinten. Een ‘haplochromine’ die rustiger is dan de meeste mbuna’s, maar wel ruimte nodig heeft.



Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)
Over deze vis
De soort werd in 1935 beschreven door Ethelwynn Trewavas, de Britse ichtyologe die in die tijd veel Malawi-cichliden van een naam voorzag. De soortnaam taeniolatus komt van het Latijnse ’taenia’, lint of band, en verwijst naar de tekening op het lichaam. In de literatuur staat de soort ook nog wel als Haplochromis taeniolatus, en het geslacht Protomelas werd pas later gebruikt voor een groep verwante zandrandbewoners uit het Malawimeer. Op etiketten vind je meestal alleen de Engelse handelsnaam ‘red empress’.
Het uiterlijk van het mannetje is de reden dat de vis in de hobby zo geliefd is. De kop is blauw, de flanken kleuren van geel naar oranje en rood, en de vinnen dragen vaak een blauwe of rode rand. Hoe intens de kleuren worden, hangt af van de herkomst, van de stemming en van de rang in de groep. Vrouwtjes en jonge dieren zijn zilvergrijs met donkere lengtestrepen, en die tekening houden jonge mannetjes lang aan.
Omdat de soort in het meer op veel plekken voorkomt, bestaan er diverse plaatselijke kleurvormen. Namen als ‘Namalenje’ en ‘Fire Blue’ worden in de handel gebruikt voor vissen die in tint verschillen. Niet elke naam in de handel verwijst naar een goed omschreven wilde vorm, en de naamgeving binnen Protomelas is voor houders verwarrend, omdat er meerdere verwante soorten bestaan die op elkaar lijken.
In het wild leeft de vis in de overgangszone tussen rots en zand, waar hij kleine ongewervelden en zoöplankton opjaagt. Het is dus geen algeneter zoals de mbuna’s en ook geen echte zandzeeffer zoals de pauwoogcichliden, maar een vis die tussen die twee werelden zit. Dat verklaart waarom hij in het aquarium zowel rotsen als open zand nodig heeft. Over de precieze diepteverdeling en de beschermingsstatus van de verschillende vormen is weinig gepubliceerd.
In de hobby is de red empress al lange tijd bekend als een vis voor wie geduld heeft. Hij wordt groter dan de meeste pauwoogcichliden en kleurt laat uit, waardoor hij in de winkel vaak wordt overgeslagen. Dat maakt hem tot een soort die vooral bij ervaren houders van Malawi-cichliden een vaste plek heeft.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Protomelas taeniolatus |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Malawi, Mozambique en Tanzania (Malawimeer) |
| Vindplaats | Afrika – Malawi, Mozambique, Tanzania – Malawimeer |
| Maximale grootte | 15 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 400 liter |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 7,5 – 8,8 |
| Hardheid (GH) | 8 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | 1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes |
| Gedrag | Semi-agressief, mannetjes territoriaal |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 10 jaar |
| Karakter | Roofvis, agressief |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Red empress?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Protomelas komt van het Griekse protos (‘eerste, oorspronkelijk’) en melas (‘zwart’), naar het oorspronkelijke (primitieve) patroon van donkere tekening. Het geslacht werd in 1989 beschreven door Eccles en Trewavas.
taeniolatus komt van taeniola, een verkleinwoord van het Latijnse taenia (‘streep’), dus ‘met smalle streepjes’, naar de donkere, smalle dwarsstrepen die meestal op de flanken te zien zijn.
De soort werd in 1935 beschreven door Trewavas.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De red empress leeft in de overgangszone tussen rotsen en zand in het Malawimeer. Mannetjes houden een territorium aan bij een rots, waar ze vrouwtjes naartoe lokken. Er bestaan veel lokale kleurvarianten, zoals ‘Namalenje’ en ‘Fire Blue’.
Het water in het meer is helder, stabiel, warm en alkalisch.
Waterwaarden in het aquarium
Stabiliteit is belangrijker dan exacte waarden. Hard leidingwater is vaak prima; in zachte regio’s kun je een Malawizout of koraalzand gebruiken.
- Sterke filtering en goede zuurstofvoorziening
- Wekelijks 30 tot 50% verversen
- Geen grote schommelingen
Aquarium en inrichting
Een lang aquarium vanaf 150 cm, met een combinatie van rotspartijen en open zandvlakten. De vissen zwemmen veel en hebben ruimte nodig om te imponeren.
Biotoop nabootsen: fijn zand, grote stenen aan de achterkant en zijkanten, een open voorgrond en helder licht.
Gedrag en gezelschap
Minder agressief dan mbuna’s, maar mannetjes zijn onderling niet verdraagzaam. Geschikte medebewoners zijn andere rustige Malawi-haplochromines zoals de pauwoogcichlide en de electric blue, mits de bak groot genoeg is. Vermijd zeer agressieve mbuna’s en kleine vissen die als prooi kunnen dienen.
Voeding
In de natuur: plukt kleine ongewervelden en zoöplankton uit de algenlaag op rotsen.
In het aquarium: goede cichlidenkorrels, aangevuld met diepvries mysis, krill en artemia. Wissel af met spirulinavoer. Vermijd rundvleesharten en ander zwaar voer.
Voortplanting
Alleen mannetjes kleuren volledig; vrouwtjes zijn zilvergrijs met donkere lengtestrepen. Het vrouwtje broedt de eitjes ongeveer drie weken in haar bek. Kweek lukt in een ruim, rustig aquarium vaak vanzelf.
Tips uit de praktijk
Deze soort wordt vaak overgeslagen omdat de jonge vissen in de winkel grijs en saai zijn. Het duurt echt een jaar voordat een mannetje uitkleurt. Maar dan heb je een vis waar bezoekers minutenlang naar blijven staren.
Hij is een stuk verdraagzamer dan de mbuna’s die veel mensen als eerste Malawicichliden kopen. Wel moet de bak echt groot genoeg zijn: in 120 cm wordt een mannetje vaak onrustig en gaat hij de vrouwtjes opjagen.
Advies: koop een groepje jongen, laat ze samen opgroeien en houd uiteindelijk één mannetje. Geduld wordt bij deze soort echt beloond.
De eerste weken na aankoop zijn jonge red empresses meestal onopvallend. Ze zijn grijs, blijven bij elkaar en eten voorzichtig. Wie dan al een felgekleurde vis verwacht, raakt teleurgesteld. Houd ze in die periode in een rustige bak zonder drukke buren, en geef kleine porties van goede kwaliteit. Na een paar weken beginnen ze te wennen en zie je de eerste tekenen van een rangorde: het grootste dier begint de anderen achterna te zitten.
Wat andere houders vaak merken: de kleurontwikkeling is zeer gevoelig voor rang. Een mannetje dat door een ander wordt onderdrukt, blijft jaren grijs, terwijl het dominante dier snel kleurt. Als je een groepje jongen opgroeit, kleurt vaak maar één dier uit, en dat is meteen degene die de anderen dwarszit. Het is dus verstandig om vooraf te bedenken wat je doet met de overige mannetjes.
Wat er vaak misgaat: te kleine bak, te weinig vrouwtjes en te veel eiwitrijk voer. In een bak waarin het mannetje geen ruimte heeft, jaagt hij de vrouwtjes en maakt hij ze doodmoe. Ook zie je bij te zwaar voer dat vissen opgeblazen raken, en dat is bij deze soort lastig te herstellen als je te laat bent. Vroeg ingrijpen, met een paar dagen lichter voer en extra verversing, helpt.
Voor kweken is een grote, rustige bak het beste. Het vrouwtje draagt de eitjes drie weken en heeft daarbij rust nodig; wordt ze te veel lastiggevallen, dan spuugt ze de eitjes voortijdig uit. Eindadvies: een prachtige soort voor wie een groot aquarium heeft, geduld kan opbrengen en niet meteen resultaat wil zien. Voor een klein aquarium, of voor wie snel iets moois wil, is hij niet de juiste keuze.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Spectaculaire kleuren bij volwassen mannetjes
- Rustiger dan veel mbuna’s
- Makkelijk te voeren
Nadelen
- Groot aquarium nodig
- Duurt lang voordat mannetjes uitkleuren
- Mannetjes onderling onverdraagzaam
Lees ook: water verversen in je aquarium.
Veelgestelde vragen over de red empress
Hoe groot wordt de red empress?
De red empress (Protomelas taeniolatus) wordt maximaal 15 cm. De mannetjes zijn het kleurrijkst en worden vaak iets groter dan de vrouwtjes.
Hoe oud wordt de red empress?
Met goede verzorging wordt hij 8 tot 10 jaar oud. Het is dus een vis waar je jarenlang plezier van hebt.
Met hoeveel red empress houd je ze samen?
Houd 1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes. Zo wordt de aandacht van het territoriale mannetje verdeeld en blijven de vrouwtjes rustiger.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de red empress?
Een aquarium van minimaal 150 cm (400 liter) is nodig. Door de ruimte en rotsopbouw met schuilplekken blijven de ruzies beperkt.
Met welke vissen kun je de red empress combineren?
Combineer hem met andere Malawicichliden die niet te fel zijn, zoals de blauwe pauwoogcichlide, de keizerin-pauwoogcichlide en Grants pauwoogcichlide. Houd hem bij voorkeur uit de buurt van kleine of schuwe vissen, omdat hij semi-agressief is.
Welke planten passen bij de red empress?
Stevige planten die op steen of hout groeien, zoals dwergspeerblad en Afrikaanse watervaren, kunnen goed tegen harder water en worden zelden opgegeten.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
