Trewavas’ schraapbek is de slankere en kleinere neef van de bekende schraapbek. Met dezelfde vooruitstekende snuit en dezelfde vechtlust, maar in een compacter formaat. Er bestaan meer dan veertig kleurvormen, dus geen twee vissen zijn hetzelfde.



Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)
Over deze vis
Trewavas’ schraapbek werd in 1979 beschreven door Warren Burgess, en de soortnaam eert de Britse ichtyologe Ethelwynn Trewavas, die in het British Museum een groot deel van haar leven aan cichliden wijdde en veel over de vissen van het Malawimeer publiceerde. De geslachtsnaam Labeotropheus verwijst naar de vooruitstekende, lipachtige snuit, die bij deze vissen zo kenmerkend is. De twee soorten in het geslacht, Labeotropheus trewavasae en Labeotropheus fuelleborni, worden in de hobby vaak door elkaar gehaald. Trewavas’ schraapbek is de slankere, kleinere vorm met een minder stompe snuit.
Een schraapbek is gebouwd voor één ding: algen van de rotsen schrapen. De bek zit onder de uitstekende snuit, zodat de vis met de kop naar beneden tegen het steen kan drukken en een dikke algenmat kan afscheuren. Die bouw geeft hem meteen zijn herkenbare, wat gedrongen profiel. Qua kleur is hij minder eenduidig dan de meeste mbuna: er bestaan meer dan veertig kleurvormen, waarbij vooral de kleur van de rugvin sterk verschilt, en veel vormen dragen de naam van het eiland of het rif waar ze vandaan komen. Sommige vrouwtjes zijn oranje of oranje gevlekt, en die kleur is bij deze soort dus normaal.
In het wild leeft de soort op rotsen met een dikke algenlaag, vaak in water dat vlak bij de kust ondiep en turbulent is en dus veel zuurstof bevat. Waar de grotere Fuelleborns schraapbek meestal in de hoogste, meest golfslagrijke zones zit, komt Trewavas’ schraapbek ook wat dieper voor. De twee soorten kunnen in het meer naast elkaar leven en houden dan hun eigen plek.
In de hobby is de soort al tientallen jaren te koop en wordt hij veel nagekweekt. Het grootste probleem is de hybridisatie. Omdat kleurvormen en de twee soorten door elkaar worden gehouden, bestaan er kweekvissen die geen enkele zuivere plaatsvorm meer zijn. Een verstandige aankoop gaat dus uit van bekende kwekers en een goed gedocumenteerde vorm.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Labeotropheus trewavasae |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Malawi (Malawimeer) |
| Vindplaats | Afrika – Malawi – Malawimeer (o.a. Thumbi West, Mumbo en Nkhata Bay) |
| Maximale grootte | 11 – 13 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 120 cm / 200 liter |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 7,6 – 8,8 |
| Hardheid (GH) | 10 – 25 °dGH |
| Groepsgrootte | 1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes |
| Gedrag | Zeer territoriaal en agressief |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 10 jaar |
| Karakter | Agressief |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Trewavas’ schraapbek?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Labeotropheus verwijst naar het karpergeslacht Labeo, waarbij een vlezige snuit over de bovenlip hangt, net als bij L. fuelleborni, en naar Tropheus, waarmee Ahl een verwantschap vermoedde. Het geslacht werd in 1926 beschreven door Ahl.
trewavasae is een eerbetoon aan Ethelwynn Trewavas (1900–1993) van het British Museum (Natural History), wier indeling van de Malawicichliden de weg vrijmaakte voor later onderzoek.
De soort werd in 1956 beschreven door Fryer.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Trewavas’ schraapbek komt voor op veel plekken in het Malawimeer, onder andere bij de eilandengroepen rond Thumbi West, Maleri, Mumbo en Namalenje, en langs de kust tussen Lion’s Cove en Nkhata Bay. Hij leeft op rotsen met een dikke algenlaag, in water dat bij de kust ondiep, turbulent en zuurstofrijk is, maar ook dieper dan zijn neef.
Hij is genoemd naar de Britse ichtyologe Ethelwynn Trewavas. Er zijn in het meer meer dan veertig kleurvormen bekend, waarbij vooral de kleur van de rugvin sterk kan verschillen. Vrouwtjes komen ook voor in oranje en oranje-gevlekte kleuren.

Planten en hout onder water: Langs de rotskusten van het Malawimeer groeit nauwelijks iets wat je een waterplant zou noemen. Het leven draait om de rotsen zelf, die bedekt zijn met een laagje algen, de zogeheten Aufwuchs, waar mbuna dagelijks van grazen. In de bovenste meters spoelt water- en golfbeweging de rotsen schoon, dieper raken ze bedekt met sediment dat door rivieren wordt aangevoerd. Alleen op zandplekken tussen de rotsriffen staan wat planten, zoals Vallisneria en Ceratophyllum demersum. Hout speelt hier geen belangrijke rol: het decor bestaat uit rotsblokken, kiezelzones en zandstrandjes. Dichte oeverbegroeiing met riet (Phragmites) en Typha vind je pas in beschutte, ondiepe delen van het meer.
Waterwaarden in het aquarium
De waterwaarden lijken op die van andere Malawicichliden: hard, kalkrijk en alkalisch, en vooral stabiel.
- Krachtige filtering en veel zuurstof
- Wekelijks 30 tot 50% water verversen
- Laag nitraat
- Koraalgruis of Malawizout in zachte regio’s
Aquarium en inrichting
Een aquarium van 120 cm is een goed minimum. Zet er een stevige rotswand in met meerdere grotten, en zorg voor stroming langs de stenen. Een helder verlichte bak laat een algenlaag groeien waar de vissen op kunnen grazen.
Zet stenen op de bodem van het aquarium en niet op het zand. Planten zijn niet realistisch.
Biotoop nabootsen: rotsen met een groen algentapijt, zandbodem, sterke stroming en helder licht.
Gedrag en gezelschap
Deze soort is agressief en territoriaal, en zeer vijandig tegenover soortgenoten. Houd één mannetje bij meerdere vrouwtjes en overbezet de bak met andere mbuna’s, zodat de agressie zich verdeelt. Mannetjes van verschillende vormen kunnen elkaar niet uitstaan.
Met de auratus, de gele Labidochromis en andere stevige mbuna’s gaat het meestal goed. Met peacocks en andere rustige Malawicichliden is het niet te combineren. Meng ook nooit met Fuelleborns schraapbek, want dat geeft hybriden.
Voeding
In de natuur: algen en de kleine organismen die daartussen leven.
In het aquarium: een goede mbuna-korrel met veel plantaardig voer, aangevuld met spirulina, nori en geblancheerde spinazie. Diepvries artemia of mysis alleen af en toe. Rundvlees geef je niet.
Voortplanting
Trewavas’ schraapbek is een moedermondbroeder. Het vrouwtje draagt een tiental tot enkele tientallen eitjes ongeveer drie tot vier weken in de bek. De jongen kunnen direct artemianaupliën eten.
Mannetjes hebben duidelijke eivlekken op de aarsvin; bij vrouwtjes zijn die veel vager of ontbreken ze. Houd één mannetje met drie of meer vrouwtjes en zorg dat je maar één kleurvorm samen houdt.
Tips uit de praktijk
Deze soort is een stuk handelbaarder dan zijn grotere neef. Hij blijft kleiner en is een beetje slanker, maar zijn karakter is hetzelfde. In een bak met te weinig stenen wordt een mannetje vaak binnen een paar dagen de baas.
Andere houders kiezen vaak voor deze soort omdat er zoveel kleurvormen zijn. Dat is leuk, maar kies dan één vorm en houd hem zuiver. Kruisen leveren vissen op die niet meer van de oorspronkelijke soort zijn te onderscheiden.
Advies: een mooie keuze voor een grote mbuna-bak, maar niet voor een gezelschapsaquarium. Koop meerdere jongen samen en let goed op de verhouding tussen mannetjes en vrouwtjes.
De eerste weken na aankoop laat je de vis vooral rustig zijn plek vinden. Een schraapbek zet zich snel schrap: hij kiest een stuk rots als zijn eigen en verdedigt dat tegen alles wat in de buurt komt. Wie een nieuwe vis toevoegt, kan het beste eerst de rotsen verplaatsen zodat er geen vaste territoria zijn. Jonge dieren worden pas met het volwassen worden mooi en hun kleur komt geleidelijk.
Met het voer is het een makkelijke vis, maar daar ligt ook een valkuil. Schraapbekken zijn gebouwd voor algen en plantaardig voer; te veel eiwit leidt bij mbuna op den duur tot een opgeblazen buik en darmproblemen. Geef daarom vooral spirulinakorrels, nori en geblancheerde groenten, en af en toe een beetje diepvriesvoer. Andere houders zien dat er in een goed belichte bak vanzelf een algenlaag op de rotsen komt die de vis dan graag afschraapt; dat is een mooi bewijs dat hij zich thuis voelt.
Het gedrag dat pas na maanden opvalt, is dat één dominant mannetje de rest kan onderdrukken. Een tekort aan vrouwtjes of te weinig schuilplekken maakt dat zichtbaar: de vrouwtjes worden opgejaagd en de zwakste mannetjes verstoppen zich of komen niet meer eten. Daarom werkt een overbezette mbuna-bak, met genoeg stenen en meerdere soorten, in de praktijk beter dan een kleine groep. Combinaties met Fuelleborns schraapbek moet je echt vermijden, omdat hybriden onvermijdelijk zijn.
Kweken gaat meestal vanzelf, want de vrouwtjes dragen de eitjes uit in hun bek en er komen bijna altijd jongen. Eerlijk oordeel: een mooie, karaktervolle vis voor iemand met een bak van 120 cm of groter en ervaring met mbuna. Voor gezelschapsaquaria of beginners is hij te fel, en wie een bepaalde kleurvorm zoekt moet zeker zijn van de herkomst.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Veel kleurvormen en mooi schrapend gedrag
- Kleiner dan Fuelleborns schraapbek
- Makkelijk te voeren
Nadelen
- Zeer agressief onderling
- Kruist zich met verwante soorten
- Heeft een groot, goed ingericht aquarium nodig
Lees ook: algen bestrijden in je aquarium en hoe richt je een biotopenaquarium in.
Veelgestelde vragen over Trewavas’ schraapbek
Hoe groot wordt Trewavas’ schraapbek?
Trewavas’ schraapbek (Labeotropheus trewavasae) wordt 11 tot 13 cm lang. Hij is slanker en kleiner dan de bekende schraapbek.
Hoe oud wordt Trewavas’ schraapbek?
Met goede verzorging wordt hij 8 tot 10 jaar oud.
Met hoeveel Trewavas’ schraapbekken houd je ze samen?
Houd één mannetje met drie of meer vrouwtjes. Hij is zeer territoriaal en agressief, dus meerdere mannetjes samen is vragen om problemen.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor Trewavas’ schraapbek?
Een aquarium van minstens 120 cm lengte en 200 liter is nodig. Zorg voor veel rotsen en schuilplaatsen om de agressie te verdelen.
Is Trewavas’ schraapbek geschikt voor beginners?
Hij geldt als gemiddeld in moeilijkheid. Zijn zeer territoriale gedrag vraagt wel een goed ingericht aquarium en een zorgvuldig samengestelde groep.
Met welke vissen kun je Trewavas’ schraapbek combineren?
Kies andere robuuste Malawi-mbuna, zoals de Rode zebra of de Zebrambuna. Rustige of kleine vissen kun je beter niet bij hem houden.
Welke planten passen bij Trewavas’ schraapbek?
Het Speerblad en het Dwergspeerblad zijn stevig genoeg en kun je op rotsen vastzetten.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
