Palembang-kogelvis (Pao palembangensis)

De Palembang-kogelvis is een hinderlaagjager met een geelbruin netpatroon. Hij ligt urenlang stil op de bodem en slaat bliksemsnel toe als er een prooi langskomt. Een rustige, maar niet te combineren kogelvis.

Palembang-kogelvis (Pao palembangensis)
Foto: Abu Hamas, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Over deze vis

De soortnaam palembangensis verwijst naar Palembang, de grote havenstad aan de Musi-rivier op Zuid-Sumatra, waar het type-exemplaar vandaan kwam. De soort werd in 1852 beschreven door de Nederlandse vissenkundige Pieter Bleeker, die als legerarts in Nederlands-Indië een enorme collectie vissen bijeenbracht. Lange tijd stond hij bekend als Tetraodon palembangensis, en die naam vind je nog steeds terug in winkels en op oudere sites. Later werd een aantal Zuidoost-Aziatische zoetwaterkogelvissen, waaronder deze, ondergebracht in het geslacht Pao, een naam die bij kogelvishouders vooral bekend is van de verwante Pao suvattii en Pao cochinchinensis.

In het uiterlijk is hij minder spectaculair dan sommige familieleden, maar wel fraai op een ingetogen manier. Het lichaam is gedrongen en bruingeel, met een net- of vlekkenpatroon dat hem op een bodem van zand en bladeren bijna onzichtbaar maakt. Net als bij andere hinderlaagjagers zitten de ogen hoog op de kop, waardoor hij op de loer kan liggen terwijl het lijf half bedekt is. Als hij wil, kan hij zich opblazen, zoals alle kogelvissen, maar dat doet hij vooral bij schrik.

Over het leven van deze soort in de natuur is eerlijk gezegd niet veel gepubliceerd. Hij wordt gevonden in het zoete water van laaglandrivieren, beken en moerassen op Sumatra, Borneo, het Maleisische schiereiland en in Thailand, meestal in rustig water met zand en bladval. Hij leeft van slakken, schelpdieren, kreeftachtigen en kleine vissen, en zijn sterke tandplaten zijn daar goed op berekend. In de hobby zie je hem vooral als hinderlaagjager: hij beweegt zich weinig voort, verschuilt zich deels in de bodem en slaat toe wanneer iets binnen bereik komt.

De soort komt regelmatig voor in de handel, zowel als wildvang uit Zuidoost-Azië als in beperktere mate als kweekdier. Voor zover bekend is kweek in het aquarium zeldzaam. Kogelvissen bevatten het gif tetrodotoxine, wat de Palembang-kogelvis, net als zijn verwanten, tot een vis maakt die je met respect behandelt.

In het kort

Wetenschappelijke naamPao palembangensis (syn. Tetraodon palembangensis)
FamilieTetraodontidae
HerkomstSumatra, Borneo, Maleisië, Thailand
VindplaatsAzië – Indonesië (Sumatra, Borneo), Maleisië, Thailand – Laaglandrivieren
Maximale grootte15 – 20 cm
Minimale aquariumgrootte100 cm / 150 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 12 °dGH
GroepsgrootteAlleen
GedragHinderlaagjager, eet alles wat past
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur10+ jaar
KarakterRoofvis (eet kleine vissen)
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteAlleen

Welke vissen passen bij de Palembang-kogelvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Pao komt van lokale namen voor kogelvissen in het Thai (pla pao) en Lao (pa pao); pla en pa betekenen ‘vis’ en pao ‘buidel’. Het geslacht werd in 2013 beschreven door Kottelat.

palembangensis betekent ‘uit Palembang’ (Sumatra), waar de vis voor de beschrijving werd gevangen.

De soort werd in 1852 beschreven door Bleeker.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in zoete rivieren, beken en moerassen met zand- en bladbodems.

Waterwaarden in de natuur: zacht.

Aquarium en inrichting

Soortaquarium vanaf 100 cm; hij beweegt weinig.

Biotoop nabootsen: zandbodem (hij graaft zich deels in), bladeren, wortelhout en planten.

Voeding

In de natuur: vissen, kreeftachtigen en slakken.

In het aquarium: slakken, garnalen, mosselen, visvlees; eet maar een paar keer per week.

Voortplanting

In het aquarium zelden gekweekt; weinig bekend.

Tips uit de praktijk

Houders vinden het jachtgedrag fascinerend, maar melden ook dat er ‘weinig gebeurt’ tussen de maaltijden door. Andere vissen in dezelfde bak eindigen vaak als prooi.

Dit is een vis voor mensen die van kijken houden, niet van actie. De eerste weken zijn vaak stil: het dier zoekt een plek, graaft zich deels in en kijkt de kat uit de boom. Andere houders merken dat ze de vis pas na een paar dagen goed zien eten, en dat is meestal geen reden tot zorg zolang de buik rond blijft en de ogen helder zijn.

Het voer is het belangrijkste aandachtspunt. Veel dieren eten graag slakken, en die zijn ook goed voor de tanden. Kieskeurige eters weet je meestal aan de gang te krijgen door ontdooide garnaal of mossel met een pincet te laten bewegen vlak voor de kop. Geef niet elke dag voer: een paar keer per week is genoeg, en een te dikke kogelvis is geen gezonde kogelvis. Wat je vaak ziet bij slecht gehouden dieren zijn te lange tanden, een opgeblazen of juist ingevallen buik, en witte plekken of schimmel op beschadigde huid. Een bodem van zacht zand en schoon water voorkomt veel van die problemen.

Combineren is de grootste valkuil. Houders melden vaak dat een kogelvis maandenlang rustig lijkt te zijn en dan ineens vinnen afbijt of een bewoner opeet. Ook in een groot aquarium is de beste keuze een soortaquarium. Het bijtgedrag richt zich vooral op trage of langvinnige vissen, maar geen enkele bewoner is volledig veilig. Een tweede exemplaar is meestal geen goed idee, omdat ze elkaar kunnen verwonden.

Wie geduld heeft en een ruime, rustig ingerichte bak wil, krijgt met de Palembang-kogelvis een bijzondere, langlevende bewoner. Wie een levendig aquarium zoekt, kan beter een andere soort kiezen. Advies: begin met een gezond dier van een betrouwbare verkoper en reken op een lange adem.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Bijzonder jachtgedrag
  • Puur zoetwater
  • Weinig voerbeurten nodig

Nadelen

  • Eet medebewoners
  • Weinig actief

Verwante soorten

Vergelijk hem met de Mbu-kogelvis (Tetraodon mbu), de Congo-kogelvis (Tetraodon miurus) en de gevlekte kogelvis (Dichotomyctere fluviatilis). Alle soorten vind je in het overzicht van kogelvissen.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.