West-Ghats nabootsen: heuvelrivier in Zuid-India

West-Ghats biotoop onderwater, heuvelrivier in Zuid-India

Begin juni rolt de zuidwestmoesson vanaf de Arabische Zee tegen de West-Ghats aan. De wolken stuiten op de bergrug en laten in een paar maanden tijd soms meer dan vijf meter regen vallen. Beekjes die in mei nog uit stilstaande poelen bestonden, veranderen binnen een week in kolkende, roodbruine rivieren. Dat jaarlijkse ritme van droogte en zondvloed vormt het landschap, het water en de vissen van een van de soortenrijkste berggebieden van Azië: de thuis van de denisonbarbeel, de zebrabotia en de dwergkogelvis.

Waar de moesson de rivieren maakt

De West-Ghats lopen als een 1600 kilometer lange muur parallel aan de westkust van India, van Gujarat tot aan de zuidpunt in Kerala en Tamil Nadu. De hellingen aan zeezijde zijn steil en bedekt met tropisch regenwoud, hoger op met nevelwoud en graslanden. Rivieren als de Chalakudy, Periyar, Pamba en Netravati storten zich in korte, snelle trajecten naar de kustvlakte. Aan de oostkant stromen ze langzamer weg richting Golf van Bengalen.

In de heuvels stroomt het water over granieten en gneisplaten, ronde keien en grind. Het is in de droge tijd kristalhelder; je ziet tot op de bodem van poelen van twee meter diep. Bladeren en takken stapelen zich op in bochten en achter rotsblokken. Op de oevers hangen varens, bamboe en wortels over het water. Waar het bladerdak openbreekt, valt fel zonlicht op de stenen en groeit een fijne laag algen en aufwuchs: het grasland van de Garra’s en de jonge barbelen.

Het is een hotspot van endemie. Meer dan de helft van de ruim 300 zoetwatervissoorten van de West-Ghats komt nergens anders voor. Veel ervan zijn bedreigd door stuwdammen, zandwinning en de vangst voor de aquariumhandel. De denisonbarbeel is daar het bekendste voorbeeld van: wilde populaties zijn sterk achteruitgegaan, en kweekdieren uit Azië en Europa hebben de wildvangst gelukkig grotendeels vervangen.

Twee seizoenen, twee rivieren

Wie een West-Ghatsbiotoop nabootst, kiest eigenlijk een moment in het jaar. Het verschil tussen de droge en de natte tijd is zo groot dat het om twee verschillende leefgebieden lijkt te gaan.

Droge tijd (dec. tot mei)Natte tijd (juni tot sept.)
Temperatuur24 tot 28 °C, in ondiepe poelen hoger20 tot 24 °C
pH6,8 tot 7,86,0 tot 7,0
GH4 tot 10 °dGH1 tot 4 °dGH
KH3 tot 6 °dKH0 tot 3 °dKH
Geleidbaarheid100 tot 300 µS/cm20 tot 80 µS/cm
StromingZwak tot matig; poelen verbonden door stroomversnellingenZeer sterk, kolkend
HelderheidKristalhelderTroebel, roodbruin van het lateriet
ZuurstofHoog in stroomversnellingen, lager in poelenZeer hoog
Wat de vissen doenConcentreren zich in diepe poelen, foerageren op algen en kleine ongewerveldenTrekken stroomop of naar ondergelopen oevers om te paaien

Voor het aquarium is de droge tijd het handigst als uitgangspunt: helder water, zichtbare keien, goed te combineren vissen. Een pH rond 7, een GH van 5 tot 8 en een temperatuur van 22 tot 25 °C passen bij vrijwel alle soorten. Middelhard Nederlands kraanwater is meestal bruikbaar, eventueel licht verzacht met osmosewater.

Belangrijker dan de exacte pH is zuurstof. Denisonbarbelen en bermpjes uit de heuvelbeken verdragen warm, zuurstofarm water slecht. Houd de temperatuur daarom bij voorkeur onder 26 °C, zorg voor een flinke oppervlaktebeweging en ververs wekelijks een kwart tot een derde van het water. Wie de natte tijd wil nabootsen, kan in het voorjaar een paar weken lang wat vaker zacht, iets koeler water verversen. Bij denisonbarbelen en andere barbelen stimuleert dat vaak de paaibereidheid.

De vissen van de Ghats

Barbelen en karperachtigen

  • Denisonbarbeel (Sahyadria denisonii): de bekendste soort uit Kerala en Karnataka, 12 tot 15 cm, alleen in groepen en in grote bakken.
  • Chalakudy-denisonbarbeel (Sahyadria chalakkudiensis): de nauw verwante zustersoort met een gele rugvin, uit de Chalakudyrivier.
  • Draadvinbarbeel (Dawkinsia filamentosa): mannen met lange, draadvormige rugvinstralen; een prachtige schoolvis.
  • Meloenbarbeel (Haludaria fasciata): rood en zwart gestreept, uit kleinere beken.
  • Dandia-rasbora (Rasbora dandia): een slanke schoolvis van heldere rivieren.
  • Reuzendanio (Devario aequipinnatus): snelle zwemmer van de bovenste waterlagen, ideaal in de stroming.
  • Mullya-garra (Garra mullya): een steenlikker die algen van de keien graast.

Bodemvissen

  • Zebrabotia (Botia striata): een vreedzame botia uit de Ghats, in groepen van minstens vijf.
  • Driehoeksbermpje (Mesonoemacheilus triangularis): klein, met een opvallend vlekkenpatroon; leeft tussen stenen in de stroming.
  • Bhavania (Bhavania australis): een zuigsteenkruiper uit de snelste delen van de bergbeken.
  • Gestreepte dwergmeerval (Mystus vittatus): een actieve, kleine meerval van de rustigere benedenlopen.
  • Gele meerval van Kerala (Horabagrus brachysoma): wordt fors en is ’s nachts actief; alleen voor grote bakken.

Oppervlak, middenwater en bijzondere soorten

  • Gestreepte tandkarper (Aplocheilus lineatus): een oppervlaktejager van rustige oevers en rijstvelden.
  • Oranje chromide (Etroplus maculatus): een kleine cichlide uit de kustlagunes en benedenlopen; verdraagt zout, maar leeft ook in zoet water.
  • Spitsstaartmakropode (Pseudosphromenus cupanus): een kleine labyrintvis uit stilstaande, plantenrijke wateren in het laagland.
  • Bladvis van de Ghats (Pristolepis marginata): rustig en sober, voor grotere bakken met hout.
  • Dwergkogelvis (Carinotetraodon travancoricus): de kleinste kogelvis ter wereld, uit vegetatierijke, rustige delen in Kerala; vinbijter die een eigen soortbak verdient.
  • Malabar-slangenkop (Channa diplogramma): een grote rover, alleen voor specialisten.

Samenstellingen

De klassieke Ghats-rivier (vanaf 150 cm, ca. 400 liter): 8 denisonbarbelen, 6 zebrabotia’s, 10 draadvinbarbelen en 4 Garra mullya.

Heuvelbeek voor een kleinere bak (vanaf 100 cm, ca. 200 liter): 12 meloenbarbelen, 12 Rasbora dandia, 6 zebrabotia’s en 4 driehoeksbermpjes.

Stroomversnelling (vanaf 120 cm, ca. 240 liter, ondiep en lang): 10 reuzendanio’s, 6 Bhavania australis en 6 driehoeksbermpjes, met sterke stroming en koel water rond 22 °C.

Rustige oeverzone in Kerala (vanaf 60 cm, ca. 60 liter): 6 dwergkogelvissen als soortbak, of in een aparte bak 1 paar Pseudosphromenus cupanus met 1 paar Aplocheilus lineatus.

Inrichting

Bodem

Een gemengde bodem van grof zand en rond grind in natuurlijke tinten, van zandbeige tot roestbruin. Het roestrode lateriet waar de Ghats om bekend staan, kun je suggereren met een deel warm gekleurd zand. Leg het grind in de stroombaan en het zand in de luwe zones; zebrabotia’s en bermpjes graven graag in het zachtere deel.

Stenen

Stenen vormen het hart van deze biotoop. Gebruik veel ronde keien in drie maten, plus een paar grote, afgeronde granietblokken. Stapel ze zo dat er een duidelijke rivierbedding ontstaat, met holten waarin zebrabotia’s en Bhavania kunnen schuilen. Laat de stenen in de lichtste zone gerust een laag algen krijgen: Garra’s en barbelen grazen er de hele dag op.

Hout

Een paar grillige takken of een wortel die vanaf de zijkant over de stenen hangt, zoals een omgevallen boom in de bedding. Houd het spaarzaam; in de heuvelbeken domineren stenen het beeld.

Planten

In de snelle bovenlopen groeien vooral algen en mossen op de stenen. Aan de rustige oevers, in poelen en in de benedenloop is het plantenleven veel rijker. De West-Ghats kennen bovendien een flink aantal endemische Cryptocoryne-, Aponogeton- en Rotala-soorten. Een ruime keuze, van stroming tot oever:

  • Indische waterster (Hygrophila polysperma), sterke, snelgroeiende stengelplant uit India.
  • Rondbladige rotala (Rotala rotundifolia), groeit in heel Zuid-Azië, ook in de Ghats.
  • Malampuzha-rotala (Rotala malampuzhensis), een fijne Rotala uit Kerala.
  • Javavaren (Microsorum pteropus), komt ook in Zuid-India voor; ideaal op keien in de stroming.
  • Gedraaide waterkelk (Cryptocoryne spiralis), uit zandige rivierbeddingen in Zuid-India.
  • Teruggekrulde waterkelk (Cryptocoryne retrospiralis), met smalle lintbladeren die meebewegen met de stroming.
  • Cognata-waterkelk (Cryptocoryne cognata), een soort uit de noordelijke Ghats in Maharashtra.
  • Wendts waterkelk (Cryptocoryne wendtii), uit het nabije Sri Lanka; past visueel goed en is makkelijk.
  • Drijvende Aponogeton (Aponogeton natans), met drijfbladeren en lange bloeiaren.
  • Lagenandra meeboldii (Lagenandra meeboldii), een oeverplant uit Kerala met rode en groene vormen.
  • Giftige Lagenandra (Lagenandra toxicaria), een forse moerasplant van de oevers.
  • Blyxa (Blyxa octandra), grasachtig, voor poelen en rijstvelden.
  • Indische ambulia (Limnophila indica), een fijn geveerde stengelplant.
  • Waterhysop (Bacopa monnieri), langs oevers en in ondiep water.
  • Wiesneria (Wiesneria triandra), een kleine moerasplant uit Zuid-India.
  • Eriocaulon (Eriocaulon setaceum), een fijne rozetplant voor zachte, rustige delen.
  • Indische watervaren (Ceratopteris thalictroides) en witte watergentiaan (Nymphoides indica) als drijvende schaduw in de rustige zone.

Botia’s en grote barbelen trekken fijne planten soms uit de grond. Plant daarom tussen stenen, of kies epifyten en stevige Cryptocorynen in de drukst bezwommen zone.

Voorbeeldopzet: een Ghats-rivier van 150 cm

Stel je een bak voor van 150 x 50 x 50 cm, ongeveer 375 liter. Het water is een mengsel van kraanwater en 30 procent osmosewater: pH 7,0, GH 6, KH 4, geleidbaarheid rond 250 µS/cm. De verwarming staat op 24 °C. Dit is een droge-tijdbeeld: helder water, veel steen, duidelijke stroming.

De bodem bestaat uit vijf centimeter zand en rond grind, met een kronkelende strook grof grind die de hoofdstroom van rechts naar links aangeeft. Langs die strook liggen drie grote granietblokken en een reeks middelgrote keien. In de linkerachterhoek hangt een wortel over de stenen, met javavaren op de takken. Daarachter vormen Indische waterster en rondbladige rotala een groene achtergrond, aan de voorzijde staan groepen Cryptocoryne spiralis, C. retrospiralis en C. wendtii in de luwte van de stenen. Rechts achterin laat je een open plek met alleen keien en algen voor de garra’s.

Techniek: een buitenfilter van 2000 liter per uur met een sproeibuis langs de rechterzijde, aangevuld met een stromingspomp van 4000 liter per uur die laag over de grindstrook blaast. Het wateroppervlak moet goed in beweging zijn. Licht: een krachtige ledbalk met daglichtspectrum, negen uur per dag; die sterkte zorgt voor de algengroei op de stenen waar de vissen van leven. Een goed sluitende afdekking is verplicht, want denisonbarbelen en reuzendanio’s springen.

Bezetting: 8 denisonbarbelen, 10 draadvinbarbelen, 6 zebrabotia’s en 4 Garra mullya. Zet eerst de barbelen en garra’s in en voeg na een paar weken de zebrabotia’s toe. Ververs wekelijks 30 procent en voer gevarieerd: hoogwaardig korrelvoer, spirulinatabletten voor de garra’s, en diepvries muggenlarven en mysis voor de barbelen en botia’s.