Rode juwelencichlide (Rubricatochromis bimaculatus)

De rode juwelencichlide is een felrode cichlide bezaaid met glinsterende blauwe stippen. Prachtig om te zien, maar in de broedtijd een van de felste cichliden van zijn formaat.

Rode juwelencichlide (Rubricatochromis bimaculatus)
Foto via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze vis

De naam Hemichromis betekent zoiets als halve chromis en verwijst naar de plaats van het geslacht binnen de cichliden. Bimaculatus betekent tweevlekkig: de vis draagt een donkere vlek midden op de flank en een tweede op het kieuwdeksel. De soort werd in 1862 door Theodore Gill beschreven. Het geslacht Hemichromis telt meerdere sterk op elkaar lijkende soorten, zoals Hemichromis guttatus en Hemichromis lifalili, en in de handel worden ze al eeuwig door elkaar gehaald. Wat als rode juwelencichlide wordt verkocht, is dus lang niet altijd de zuivere bimaculatus, en ook in de wetenschappelijke literatuur zijn de grenzen van het verspreidingsgebied pas de laatste tijd goed uitgezocht.

Het uiterlijk hangt sterk af van de stemming en de fase in het leven. Buiten de paartijd is de vis eerder olijfbruin tot grijsgroen met een rij glinsterende blauwe stipjes en de twee vlekken. Zodra er een paar gevormd wordt, kleuren de vissen om naar een diep, bijna vuurrood met opvallende blauwgroene glans, met name op kop, buik en vinnen. Het verschil tussen de seksen is klein: mannetjes worden iets groter en hebben iets langere, spitsere rug- en aarsvin, maar bij een paar zijn beide vissen even fel gekleurd.

In het wild leeft de soort in kleine rivieren, plassen, beken en poelen, vaak tussen wortels, hout en stenen. Het is een opportunistische jager en aaseter die insecten, kreeftachtigen, wormen en kleine visjes eet. Zijn agressie richting soortgenoten is een gevolg van de behoefte om een broedplek en jongen te verdedigen in een omgeving waar concurrentie en predatie groot zijn. Beide ouders bewaken de eieren en later de zwerm jongen, die ze vaak verplaatsen door ze in de bek te nemen en naar een nieuwe kuil te dragen.

Voor de hobby is de rode juwelencichlide al heel lang bekend. Al in de eerste helft van de twintigste eeuw werd hij ingevoerd en hij stond bekend als een felgekleurde, robuuste vis die zich makkelijk liet kweken. Tegenwoordig komt het merendeel uit kweek, al wordt er ook wildvang verhandeld. De soort wordt volgens de IUCN niet als bedreigd beschouwd. Een bijzonderheid is dat de dieren in de handel vaak nog niet hun rode kleed hebben en juist daardoor verkeerd worden ingeschat: een grijsbruin jong wordt pas na maanden de vuurrode vis waar de naam om bekendstaat.

Wetenschappelijke naamRubricatochromis bimaculatus (voorheen Hemichromis bimaculatus)
FamilieCichlidae
HerkomstWest-Afrika (Guinee tot Liberia)
VindplaatsAfrika – Guinee, Sierra Leone, Liberia – Kustrivieren van West-Afrika
Maximale grootte10 – 15 cm
Minimale aquariumgrootte100 cm / 150 liter
Temperatuur22 – 27 °C
pH6,5 – 7,8
Hardheid (GH)5 – 15 °dGH
GroepsgroottePaartje
GedragTerritoriaal en agressief bij broeden
MoeilijkheidGemiddeld (vanwege het gedrag)
Levensduur5 – 8 jaar
KarakterAgressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgroottePaar

Welke vissen passen bij de Rode juwelencichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Rubricatochromis komt van het Latijnse rubricatus (‘rood gekleurd’), naar de felrode kleur van de meeste soorten tijdens dominantie of broedzorg, en chromis, een oude Griekse vissennaam die later voor cichliden werd gebruikt. Het geslacht werd in 2022 beschreven door Lamboj en Koblmüller.

bimaculatus komt van het Latijnse bi (’twee’) en maculatus (‘gevlekt’), naar de twee zwarte vlekken op de flanken.

De soort werd in 1862 beschreven door Gill. Vroeger stond hij bekend als Hemichromis bimaculatus.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Deze cichlide leeft in rivieren, beken en meertjes in regenwoudgebieden en savannes.

Waterwaarden in de natuur: zacht tot middelhard.

Waterwaarden in het aquarium

  • Goede filtering

Aquarium en inrichting

Vanaf 100 cm met stenen, holen en stevige planten. Houd bij voorkeur alleen een paartje of combineer met stevige vissen.

Biotoop nabootsen: zand, rotsen, wortels en Anubias.

Voeding

In de natuur: insecten, kreeftachtigen en kleine vissen.

In het aquarium: korrels, diepvriesvoer en krill voor een mooie rode kleur.

Voortplanting

Openbroeder; het paar verzorgt de jongen intensief en kleurt in deze periode het mooist.

Tips uit de praktijk

Houders zijn onder de indruk van de kleuren en het broedgedrag, maar raden hem af voor een rustig gezelschapsaquarium.

Wie een jong exemplaar koopt, ziet de eerste weken een bescheiden, schuw visje. Ze eten meteen, groeien snel en komen vaak binnen een paar maanden in kleur. Dat is ook het moment waarop het karakter verandert. Zodra twee vissen een paar vormen, wordt het grootste deel van het aquarium hun terrein, en het paar valt zonder aarzeling alles aan wat te dichtbij komt. Andere houders merken vaak dat het niet de grootte van de buurvis is die telt, maar de afstand tot hun kuil of steen.

Het aan elkaar koppelen van een paar is bij deze soort de grootste uitdaging. Zet je twee vreemde volwassen dieren bij elkaar, dan kan het vechten fataal aflopen voor het zwakkere dier. Laat ze liever samen opgroeien in een ruim aquarium of houd een groepje jongen aan tot ze zelf een paar vormen, en verwijder de overtollige dieren. Zorg voor veel schuilplekken en zichtlijnen, zodat de verliezer kan ontsnappen.

Voeren is eenvoudig, ze eten bijna alles. Diepvriesvoer, krill en korrels houden de kleur mooi. Ziektes komen weinig voor bij dit sterke visje, maar stress door pestgedrag en verwondingen aan de vinnen zie je vaak, en die kunnen makkelijk ontsteken. Ook graven ze vaak kuilen in het zand, waardoor planten uit de grond komen. Stevige planten aan een steen of stuk hout blijven wel staan.

De combinaties met andere vissen die goed gaan, zijn beperkt: grote, snelle en stevige vissen die zichzelf kunnen verdedigen, bij voorkeur in een groot aquarium. Kleine of langzame vissen kun je beter niet bijzetten. Kweken lukt vrijwel altijd en de zorg voor de jongen is prachtig om te zien, maar houd rekening met veel jongen die je moet plaatsen. Advies: kies deze vis alleen als je een aquarium wilt inrichten dat om het broedende paar draait. Voor een rustig gezelschapsaquarium is hij niet geschikt.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Spectaculaire kleuren
  • Makkelijk te kweken
  • Sterk

Nadelen

  • Agressief bij broeden
  • Graaft planten uit

Veelgestelde vragen over de rode juwelencichlide

Hoe groot wordt de rode juwelencichlide?

De rode juwelencichlide (Rubricatochromis bimaculatus) wordt 10 tot 15 cm groot. Het is een stevige cichlide die in de broedtijd flink wat ruimte inneemt.

Hoe oud wordt de rode juwelencichlide?

Met goede verzorging wordt de rode juwelencichlide 5 tot 8 jaar oud.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de rode juwelencichlide?

Reken op een aquarium van minimaal 100 cm lang, ongeveer 150 liter, voor een paartje. Zorg voor veel stenen en holletjes, zodat het paar een eigen territorium kan afbakenen.

Is de rode juwelencichlide geschikt voor beginners?

Maar gedeeltelijk. De verzorging zelf is niet lastig, maar het gedrag maakt hem gemiddeld moeilijk: tijdens het broeden is hij territoriaal en agressief tegenover alle andere bewoners.

Met welke vissen kun je de rode juwelencichlide combineren?

Kies alleen vissen die groot en robuust genoeg zijn om zich te kunnen verdedigen, in een ruim aquarium met veel schuilplekken. Denk aan de Luipaardklimbaars of, met veel dekking, de Thomasi. Houd rekening met uitzonderingen tijdens het broeden.

Welke planten passen bij de rode juwelencichlide?

Planten die je op steen of hout vastzet, zoals de Dwergspeerblad en de Afrikaanse watervaren, kunnen niet worden uitgegraven.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.