Hyphessobrycon roseus is een piepklein, goudgeel tetraatje uit de regenwoudbeken van Suriname en Frans-Guyana. Met nog geen 2 cm lichaamslengte is het een van de kleinste fantoomzalmen, en in een rustig, beplant aquarium met een flinke groep laat hij zien hoe sierlijk een nanovis kan zijn.

Over deze vis
Hyphessobrycon roseus werd in 1960 beschreven door de Franse ichtyoloog Jacques Géry, oorspronkelijk als Megalamphodus roseus. De typevindplaats ligt in kreken bij Gaa Kaba in het stroomgebied van de Marowijne (Maroni), op de grens van Suriname en Frans-Guyana. De soortnaam roseus betekent ‘rozig’ en verwijst naar de lichtroze tot goudgele grondkleur. In de internationale hobby heet de soort meestal yellow phantom tetra. Volgens de Catalog of Fishes is de geldige naam op dit moment Hyphessobrycon roseus; hij hoort niet bij de groep die recent weer onder Megalamphodus is geplaatst, zoals Megalamphodus bentosi. Wel is bekend dat het geslacht Hyphessobrycon in de huidige vorm geen natuurlijke groep is, dus een nieuwe naamswijziging in de toekomst is niet uitgesloten.
Het lichaam is hoog, zijdelings afgeplat en doorschijnend goudgeel tot roze. Opvallend is de grote, ovale vlek achter de kieuwdeksels (de schoudervlek), die ongeveer de helft van de lichaamshoogte beslaat. De vinnen zijn roodachtig en hebben, anders dan bij veel verwante fantoomzalmen, geen zwarte tekening. Bij goed verzorgde dieren in zacht water kleurt het lichaam diep goud en worden de vinnen helder rood. In de handel zijn twee kleurvormen aangeboden, waarvan een vorm kleine haakjes op de vinstralen heeft. Dat wijst erop dat er mogelijk meer dan één soort onder deze naam wordt verkocht.
In het wild leeft de soort in de bovenlopen van kleine zijrivieren en bosbeken (igarapés) in tropisch regenwoud. Het water stroomt er langzaam tot matig, de oevers zijn dicht begroeid en de zandbodem ligt vol takken, wortels en dode bladeren. Het water is zuur, bijna zonder carbonaathardheid en bruin gekleurd door humuszuren. Dat verklaart waarom de soort zich in een donker ingericht aquarium met zacht water het best laat zien.
De IUCN beoordeelt de soort als niet bedreigd (Least Concern). Omdat de vis zo klein is, valt hij in een drukke winkelbak weinig op, maar in een rustige nanobak met planten en een donkere bodem is het een echte blikvanger.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Hyphessobrycon roseus (Géry, 1960) |
|---|---|
| Familie | Acestrorhamphidae (Amerikaanse tetra’s; voorheen Characidae) |
| Herkomst | Suriname, Frans-Guyana en het Braziliaanse grensgebied aan de Oyapock: bovenlopen van regenwoudbeken |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Suriname, Frans-Guyana, Brazilië – Bosbeken in het stroomgebied van de Marowijne, Suriname-rivier, Sinnamary en Oyapock |
| Maximale grootte | 2 cm (lichaamslengte zonder staart) |
| Minimale aquariumgrootte | 60 cm / 54 liter |
| Temperatuur | 23 – 27 °C |
| pH | 5,0 – 7,0 |
| Hardheid (GH) | 1 – 10 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 8 tot 10 |
| Gedrag | Zeer vreedzaam, rustige scholenvis |
| Moeilijkheid | Makkelijk tot gemiddeld |
| Levensduur | Enkele jaren |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 8 of meer |
Welke vissen passen bij de Hyphessobrycon roseus?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Hyphessobrycon komt van het Griekse hyphesson (‘kleiner’), waarschijnlijk naar het kleine formaat, en brycon, een algemeen naamdeel bij zalmachtigen (van brycho, ‘bijten’). Het geslacht werd in 1908 beschreven door Durbin.
roseus is Latijn voor ‘rozekleurig’, naar de ‘helder roze’ lichaamskleur.
De soort werd in 1960 beschreven door Géry.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Het verspreidingsgebied loopt van de Corantijn in Suriname oostwaarts tot de Oyapock, de grensrivier tussen Frans-Guyana en Brazilië. Daartussen is de soort onder meer gevonden in de Suriname-rivier, de Marowijne en de Sinnamary. De meeste waarnemingen komen uit de bovenlopen van zijrivieren en bosbeken.
Daar stroomt het water langzaam tot matig onder een dichte, overhangende oevervegetatie. De bodem bestaat uit zand met takken, boomwortels en een laag dode bladeren. Het water is zacht, zuur en theekleurig door humusstoffen, en er valt weinig direct zonlicht op het water.
Waterwaarden in het aquarium
Zacht tot middelhard, licht zuur tot neutraal water is ideaal. Binnen de genoemde waarden past de soort zich redelijk aan, maar de mooiste kleuren ontstaan in zacht, licht zuur water met wat humusstoffen, bijvoorbeeld van eikenbladeren of elzenappeltjes.
- Rustige tot matige stroming
- Wekelijks 20 tot 30% verversen met water van dezelfde temperatuur
- Stabiele waarden zijn belangrijker dan een exacte pH
Aquarium en inrichting
Een aquarium met een bodemmaat van 60 x 30 cm is het minimum voor een groep. Gebruik een zandbodem, een paar wortels en takken, een laag gedroogde bladeren en dichte beplanting langs de achterkant en zijkanten. Drijfplanten dempen het licht, waardoor de vissen rustiger worden en beter kleuren.
Biotoop nabootsen: wit of beige zand, kienhoutwortels, eikenbladeren of catappabladeren, elzenappeltjes en drijfplanten zoals Amazonekikkerbeet. Houd een vrije zwemruimte in het midden van de bak.
Gedrag en gezelschap
Dit is een zeer vreedzame, wat schuwe vis die zich pas echt laat zien in een groep van minimaal acht tot tien dieren. Een gemengde groep met mannetjes en vrouwtjes geeft het meeste gedrag: mannetjes spreiden hun vinnen naar elkaar en naar vrouwtjes, zonder dat dit tot schade leidt. Kies medebewoners die even klein en rustig zijn, zoals de dwergpotloodvis, kleine Corydoras of andere nanotetra’s. Grote of snelle vissen maken hem schuw en kunnen hem als voer zien.
Voeding
In de natuur: waarschijnlijk een omnivoor die kleine ongewervelden, kreeftachtigen, draadalgen en gevallen vruchten eet.
In het aquarium: fijn droogvoer (vlokken en microkorrels) als basis, aangevuld met levend of diepvriesvoer zoals cyclops, kleine muggenlarven, watervlooien en Moina. Voer enkele keren per dag een kleine portie die snel op is.
Voortplanting
Volwassen vrouwtjes zijn hoger gebouwd en iets groter dan mannetjes. De soort is een vrijleggende eierstrooier zonder broedzorg. Voor de kweek wordt een apart, gedempt verlicht bakje gebruikt met een rooster, kunstgrasmatje of fijnbladige planten zoals javamos, met licht zuur tot neutraal water aan de warme kant van het bereik. De oudervissen eten de eieren, dus haal ze na het afzetten weg. De jongen zijn zeer klein en hebben in het begin infusoria of zeer fijn opfokvoer nodig, daarna pas uitgekomen artemia of microwormpjes.
Tips uit de praktijk
In de hobby is bekend dat Hyphessobrycon roseus in de winkel vaak bleek en onopvallend oogt. Dat komt door het felle licht, het harde water en de stress van transport. Na een paar weken in een rustig, donker ingericht aquarium kleuren de vissen meestal duidelijk bij, en dan wordt de goudgele glans met de rode vinnen pas goed zichtbaar. Laat je dus niet afschrikken door een grauwe groep in de verkoopbak.
Houders merken vaak dat het formaat de grootste valkuil is. Met een lichaamslengte van ongeveer 2 cm past hij in de bek van veel vissen die in de winkel als ‘vreedzaam’ worden verkocht, zoals grotere tetra’s, maanvissen en goerami’s. Ook snelle, drukke scholenvissen zoals zebradanio’s kunnen hem verdringen bij het voeren. De veiligste aanpak is een nanoaquarium waarin hij een van de hoofdrolspelers is, samen met andere kleine, rustige soorten.
Advies: koop in één keer een groep van acht tot tien of meer dieren in plaats van er stapsgewijs een paar bij te zetten. Een kleine groep van drie of vier blijft vaak schuw tussen de planten hangen, terwijl een grotere groep zelfverzekerd door de voorgrond zwemt. Mannetjes gaan elkaar dan ‘vin-tonen’, een kort imponeergedrag waarbij ze met gespreide vinnen tegenover elkaar staan. Dat is normaal gedrag en geen echte ruzie.
Voer is zelden een probleem: de soort neemt fijn droogvoer goed aan. Let wel op de korrelgrootte, want gewone vlokken zijn voor zo’n klein bekje vaak te groot. Fijngewreven vlokken, microkorrels en klein diepvriesvoer zoals cyclops werken beter. Wie regelmatig levend voer geeft, ziet vaak sterkere kleuren en vollere vrouwtjes.
Bij het inrichten helpt het om de bak eerst een paar weken te laten indraaien. Kleine tetra’s zijn gevoelig voor schommelingen in ammoniak en nitriet, en in een nieuw aquarium gaat het daardoor sneller mis. Bladeren en hout geven bovendien een licht zure, bruine tint die deze soort goed verdraagt. Garnalen zoals Neocaridina en Caridina kunnen er prima bij, al worden heel jonge garnaaltjes af en toe gegeten.
Eindadvies: Hyphessobrycon roseus is een uitstekende keuze voor wie een rustig, beplant nanoaquarium van 60 cm of groter heeft en een groepje kleine scholenvissen zoekt dat net iets bijzonderder is dan de bekende neontetra. Zorg voor zacht, schoon water, kleine medebewoners en fijn voer, en geef de groep de tijd om te wennen.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Zeer vreedzaam en geschikt voor nanoaquaria
- Mooie goudgele kleur met rode vinnen
- Eet makkelijk fijn droogvoer
- Goed te combineren met garnalen
Nadelen
- Zo klein dat veel gangbare gezelschapsvissen hem kunnen opeten
- Schuw in kleine groepen of drukke aquaria
- In de winkel vaak bleek en onopvallend
Lees ook: waterwaarden in het aquarium.
Veelgestelde vragen over de Hyphessobrycon roseus
Hoe groot wordt Hyphessobrycon roseus?
De soort wordt ongeveer 2 cm lang, gemeten zonder staartvin. Vrouwtjes zijn iets groter en hoger gebouwd dan mannetjes.
Hoe groot moet het aquarium zijn?
Een aquarium van 60 cm en ongeveer 54 liter is het minimum voor een groep. Een grotere, rustige bak met veel planten geeft de vissen meer zekerheid.
Hoeveel Hyphessobrycon roseus houd je samen?
Houd er minimaal acht samen, liever tien of meer, met zowel mannetjes als vrouwtjes. In een kleine groep blijven ze schuw.
Kan Hyphessobrycon roseus samen met garnalen?
Ja. Volwassen garnalen en slakken laat hij met rust. Heel kleine, pas geboren garnaaltjes worden soms gegeten, maar in een goed beplante bak overleven er genoeg.
Hoe zie je het verschil tussen mannetje en vrouwtje?
Volwassen vrouwtjes zijn hoger en voller gebouwd en iets groter. Mannetjes zijn slanker en tonen vaker hun gespreide vinnen aan elkaar.
Met welke vissen kun je Hyphessobrycon roseus combineren?
Kies kleine, rustige soorten zoals de dwergpotloodvis, kleine Corydoras en andere nanotetra’s. Vermijd vissen die groot genoeg zijn om hem te eten, zoals maanvissen.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
