De Nijlsnoek of aba is een grote, elektrische vis die zwemt door alleen zijn lange rugvin te golven. Zeer agressief en uitsluitend geschikt voor specialisten.

Over deze vis
De Nijlsnoek werd in 1829 door Georges Cuvier beschreven als Gymnarchus niloticus. De geslachtsnaam komt uit het Grieks en betekent zoiets als ‘naakte anus’, naar het ontbreken van een aarsvin, en de soortnaam verwijst naar de Nijl. In veel Afrikaanse talen en in het Engels heet hij aba, aba aba of frankfish. Ondanks de naam is hij geen snoek: het is een geheel eigen tak van de beenvissen.
Hij is de enige soort van zijn geslacht en van zijn familie, de Gymnarchidae. Samen met de mesvissen en de arowana’s hoort hij bij de Osteoglossiformes, een oude groep beenvissen. Hij mist buikvinnen en aarsvin, en het lichaam loopt uit in een dun, rattenachtig staartje zonder staartvin. Volwassen dieren kunnen tot ruim anderhalve meter lang worden en bijna twintig kilo wegen. De rug is bruingrijs, de buik witachtig.
Zijn zwemwijze is uniek. Hij beweegt door alleen zijn lange rugvin te laten golven, waardoor het lichaam recht blijft. Dat is niet zomaar een curiositeit: een recht lichaam houdt het elektrische veld dat hij uitzendt stabiel, zodat hij prooi en obstakels betrouwbaar kan waarnemen. Hans Lissmann beschreef in 1950 als eerste hoe deze vis met dat elektrische veld zijn omgeving aftast, een ontdekking die het begin was van het onderzoek naar elektrische vissen.
Het verspreidingsgebied loopt over tropisch Afrika, van de Nijl en het Turkanameer tot Tsjaad, Niger, Volta, Senegal en Gambia. Hij leeft op de bodem van rivieren en meren. Volwassen dieren eten waterinsecten, vissen, roeipootkreeftjes, kreeftachtigen, kikkers en weekdieren. Tijdens het overstromingsseizoen bouwt hij een nest van planten in een moeras, waarin het vrouwtje enkele honderden tot ruim duizend eitjes legt. Beide ouders zorgen daarna voor het broed.
Wereldwijd wordt de soort niet als bedreigd beschouwd, al staat hij in Nigeria als bedreigd te boek. In West-Afrika is hij een gewaardeerde eetvis, en hij heeft zelfs een culturele rol, onder meer in huwelijksgebruiken van de Yoruba. In aquaria komt hij nauwelijks voor: zijn formaat en zijn agressiviteit maken hem alleen geschikt voor grote openbare aquaria.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Gymnarchus niloticus |
|---|---|
| Familie | Gymnarchidae |
| Herkomst | Tropisch Afrika (Nijl, Niger, Tsjaadmeer, Gambia) |
| Vindplaats | Afrika – Soedan, Nigeria, Tsjaad, Gambia – Nijl, Niger, Tsjaadmeer en Gambia |
| Maximale grootte | 150 cm |
| Minimale aquariumgrootte | Openbaar aquarium |
| Temperatuur | 23 – 28 °C |
| pH | 6,5 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 4 – 15 |
| Groepsgrootte | Strikt solitair |
| Gedrag | Zeer agressief, roofvis |
| Moeilijkheid | Alleen voor specialisten |
| Levensduur | 15+ jaar |
| Karakter | Roofvis, agressief |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen |
Welke vissen passen bij de Nijlsnoek?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Gymnarchus komt van het Griekse gymnos (‘naakt’) en archos (‘anus’), naar het ontbreken van vinnen achter de anus en onder de staart. Het geslacht werd in 1829 beschreven door Cuvier.
niloticus betekent ‘van de Nijl’. De soort werd beschreven aan de hand van een tekening van een exemplaar uit de Nijl.
De soort werd in 1829 beschreven door Cuvier.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Moerassen en begroeide oevers van rivieren en meren, vaak in zuurstofarm water.
Waterwaarden in de natuur: neutraal, warm water.
Waterwaarden in het aquarium
- Zeer krachtige filtering
Aquarium en inrichting
Een enorme bak met stevige inrichting en een zwaar, afgesloten deksel.
Biotoop nabootsen: modderige zandbodem, grote wortels en dichte oeverbegroeiing.
Voeding
In de natuur: vissen, kikkers en kreeftachtigen.
In het aquarium: vis, garnalen en mosselvlees.
Voortplanting
Bouwt in de natuur een drijvend nest van planten; in aquaria niet gekweekt.
Tips uit de praktijk
Houders waarschuwen voor pijnlijke beten en agressie tegen alle medebewoners.
Van de Nijlsnoek bestaan nauwelijks ervaringen van particuliere houders, en de verhalen die er zijn, gaan bijna altijd over hetzelfde: een jong dier van enkele centimeters dat verrassend snel groeit en binnen korte tijd niet meer in de bak past. Wie hem als jong exemplaar aanschaft, moet vooraf weten waar het dier terechtkan als het volwassen is. Openbare aquaria zitten niet te wachten op afgedankte dieren, dus dat is een echte zorg.
Wat verzorgers melden, is dat de vis territoriaal en rusteloos is. Hij zwemt langs de wanden, valt medebewoners aan en bijt naar wat hij ziet, ook naar handen tijdens onderhoud. Een zwaar, goed afsluitend deksel is nodig, evenals een ruime bak zonder scherpe voorwerpen. Omdat de vis zijn omgeving met elektrische signalen aftast, reageert hij ook op apparatuur en op verplaatste inrichting.
Bij het voeren is hij doorgaans niet kieskeurig zodra hij gewend is: vis, garnalen en mosselvlees worden meestal gegeten. Levende voedervissen brengen ziekterisico met zich mee en zijn geen goed idee. Combinaties met andere vissen gaan zelden goed, tenzij de bak enorm is en de andere vissen zeer groot en snel zijn.
Het eindadvies is duidelijk: houd de Nijlsnoek niet thuis. Het is een fascinerende soort om in een openbaar aquarium te bekijken, en dat is de plek waar hij het meest tot zijn recht komt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Unieke zwemwijze
- Indrukwekkend
Nadelen
- Wordt enorm groot
- Kan niet samen met andere vissen
- Bijt
Veelgestelde vragen over de Nijlsnoek
Hoe groot wordt de Nijlsnoek?
De Nijlsnoek (Gymnarchus niloticus) wordt ongeveer 150 cm lang.
Kun je een Nijlsnoek in een aquarium houden?
Alleen in een openbaar aquarium. Voor een thuisaquarium is hij te groot en te agressief.
Hoe oud wordt de Nijlsnoek?
Hij kan 15 jaar of ouder worden.
Is de Nijlsnoek geschikt voor beginners?
Nee, hij is alleen voor specialisten. Het is een zeer agressieve roofvis die strikt solitair gehouden moet worden.
Met welke vissen kun je de Nijlsnoek combineren?
Eigenlijk niet, want hij is strikt solitair en zeer agressief. Zoek je een Afrikaanse roofvis voor een eigen aquarium, kijk dan naar de Senegal-kwastsnoek of de Afrikaanse mesvis.
Welke planten passen bij de Nijlsnoek?
Planten die op hout of steen vastgroeien, zoals het Speerblad en de Afrikaanse watervaren, houden het best stand.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
