De sierbichir heeft een fraai zwart-wit marmerpatroon. Deze ‘levende fossiel’ ademt ook lucht en jaagt ’s nachts op de bodem.

Over deze vis
De geslachtsnaam Polypterus komt uit het Grieks en betekent ‘vele vinnen’. Dat slaat op de rij losse rugvinnetjes, elk met een eigen stekel, die de bichirs hun kenmerkende uiterlijk geven. De soortnaam ornatipinnis verwijst naar de versierde vinnen. De vis werd in 1902 beschreven door George Albert Boulenger, de Brits-Belgische ichtyoloog die veel Afrikaanse vissoorten benoemde. In de handel wordt hij ook wel ‘ornate bichir’ genoemd, en hij wordt vaak verward met andere gemarmerde bichirs, zoals Polypterus delhezi en Polypterus palmas.
Binnen de familie hoort de sierbichir bij de bichirs met de langere bovenkaak, en hij is de grootste van deze groep. Het lichaam is langgerekt en bijna cilindrisch, met een platte kop en kleine ogen die zijdelings staan. De tekening bestaat uit een geel tot crèmekleurig grondpatroon met donkerbruine tot zwarte marmering over lichaam, kop en vinnen. Op jonge leeftijd is het contrast vaak groter; oudere vissen worden gelijkmatiger en donkerder. De borstvinnen zijn breed en waaiervormig, en de vis gebruikt ze om zich over de bodem voort te bewegen.
In het wild leeft de soort in het Congobekken en in delen van Centraal- en Oost-Afrika, waaronder het Tanganyikameer. Hij zit graag in ondiepe, plantenrijke wateren en moerassen. Net als andere bichirs heeft hij een paar primitieve longen naast de kieuwen, waarmee hij in zuurstofarm water lucht kan happen en zelfs een tijd buiten het water kan overleven. Dat maakt de bichirs tot een soort levend fossiel: de familie behoort tot de oudste nog levende straalvinnigen. ’s Nachts jagen ze op vis, kikkers, kreeftachtigen en insectenlarven, vooral op de reuk en de tastzin.
Voor zover bekend is de soort in het wild niet ernstig bedreigd, maar gedetailleerde populatiecijfers zijn schaars. In de handel komen vrijwel alleen wildvangen dieren voor, en kweek in aquaria is zeldzaam. Toch is de sierbichir al lang een vaste verschijning in de hobby en wordt hij gezien als een van de fraaiste bichirs.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Polypterus ornatipinnis |
|---|---|
| Familie | Polypteridae (kwastvinnigen/bichirs) |
| Herkomst | Centraal-Afrika (Congobekken) |
| Vindplaats | Afrika – DR Congo – Congobekken |
| Maximale grootte | 40–60 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 500 liter (180 cm) |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 3 – 15 |
| Groepsgrootte | Solitair of met andere bichirs |
| Gedrag | Roofvis, nachtactief |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 20+ jaar |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen |
Welke vissen passen bij de Sierbichir?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Polypterus komt van het Griekse polys (‘veel’) en pteron (‘vin’), naar de vele kleine rugvinnetjes in plaats van één rugvin. Het geslacht werd in 1803 beschreven door Lacepède.
ornatipinnis komt van het Latijnse ornatus (‘versierd’) en pinna (‘vin’), naar de zwarte vlekken op de rugvin en de zwarte banden op borst-, buik-, aars- en staartvin.
De soort werd in 1902 beschreven door Boulenger.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Moerassen en trage rivieroevers met veel vegetatie.
Waterwaarden in de natuur: zacht, licht zuur water.
Waterwaarden in het aquarium
- Ruimte tussen water en deksel voor luchthappen
Aquarium en inrichting
Een groot bodemoppervlak, grotten en wortels. Zeer goed sluitend deksel: bichirs ontsnappen door kleine openingen.
Biotoop nabootsen: zand, grote wortels, Anubias en gedempt licht.
Voeding
In de natuur: vissen, kikkers en insectenlarven.
In het aquarium: zinkende sticks, garnalen, vis en wormen.
Voortplanting
In het aquarium zeldzaam.
Tips uit de praktijk
Houders noemen hem een van de mooiste bichirs, maar ook een van de meest roofzuchtige.
Bichirs zijn vissen die je pas na enige tijd echt leert kennen. In de eerste weken zitten ze vaak stil op de bodem, en veel houders denken dat er iets mis is, terwijl het dier gewoon went. Zodra de vis zich veilig voelt, wordt hij actiever, vooral in de avond. Het kleurpatroon wordt met de tijd wat scherper en de vis gaat merkbaar vaker de oppervlakte op om lucht te happen; dat is normaal en geen teken van zuurstofgebrek, zolang hij bij die luchtstop ook echt bij het wateroppervlak kan.
Bij het voeren merken houders vaak dat bichirs voor voer komen op geur, niet op zicht. Ze zijn dan ook geen echte kieskeurige eters: zinkende sticks, garnalen, stukjes vis en wormen worden meestal snel geaccepteerd. Let wel op overvoeren; een dikke bichir met een bolle buik is geen zeldzaam gezicht, en dat verkort de levensduur. Vaste voedertijden en gevarieerd voer werken het best. Meestal voer je ze ’s avonds, zodat ze in hun natuurlijke ritme blijven.
De meest voorkomende fouten zijn een deksel dat niet goed sluit (bichirs vinden elke opening), te kleine tankgenoten, en een te sterke stroming. Ze zijn goede jagers voor alles wat in de bek past; neontetra’s en vergelijkbare vissen overleven niet. Goede tankgenoten zijn grotere, vredige vissen die de bodem niet bezetten. Bichirs onderling kunnen samen in een ruime bak, maar afhankelijk van de grootte kan er weleens gebeten worden. Huidproblemen en schimmelplekken na kleine verwondingen zie je vooral in vervuild water, dus regelmatig verversen is belangrijk.
De sierbichir past bij houders die geduld hebben en een groot aquarium kunnen bieden. Voor gezelschapsaquaria of kleine bakken is hij niet geschikt. Wie hem wil houden, moet accepteren dat het een vis is die tientallen jaren mee kan gaan. Eerlijk advies: neem hem alleen als je écht ruimte, een goed deksel en een rustige, roofvisvriendelijke inrichting hebt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Prachtige tekening
- Zeer lange levensduur
Nadelen
- Eet alle vissen die in zijn bek passen
- Ontsnapt makkelijk
Veelgestelde vragen over de sierbichir
Hoe groot wordt de sierbichir?
De sierbichir wordt 40 tot 60 cm. Het is een zware, langgerekte roofvis met een opvallend marmerpatroon.
Hoe oud wordt de sierbichir?
Met goede verzorging wordt hij 20 jaar of ouder. Het is dus een langetermijnverplichting.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de sierbichir?
Reken op minimaal 500 liter (180 cm). Zorg voor een goed afgesloten deksel, want de sierbichir ademt ook lucht aan het oppervlak.
Met welke vissen kun je de sierbichir combineren?
Je kunt hem solitair houden of met andere bichirs, zoals de Zadelkwastsnoek. Kleine vissen worden ’s nachts opgegeten, dus kies alleen grotere soorten, zoals de Alluaud-cichlide.
Welke planten passen bij de sierbichir?
Stevige planten, zoals de Madagaskar-roosterplant en de Afrikaanse uienplant, doen het goed in zijn aquarium.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
