De blauwe guianacara is een compacte, robuuste cichlide uit de snelstromende rivieren van Suriname en Frans-Guyana, met een blauwgroene glans en een donkere vlek op de flank. Hij leeft tussen rotsen in stroomversnellingen en is een van de minder bekende cichliden uit de Guyana’s. Een mooie, stevige vis voor wie iets anders zoekt dan een standaard Zuid-Amerikaanse cichlide.

Over deze vis
De blauwe guianacara werd in 1989 beschreven door Sven Kullander en Han Nijssen, in hun werk over de cichliden van Suriname. De geslachtsnaam Guianacara combineert de naam van de Guyana’s met een Tupí-woord voor vis. De soortnaam owroewefi is geen Latijn of Grieks maar een Surinaamse volksnaam, die vertaald wordt als ‘oude vrouw’. Het geslacht Guianacara telt meerdere soorten, allemaal bewoners van stroomversnellingen en rivieren in het gebied rond het Guyanaschild, en ze behoren tot de onderfamilie Cichlinae, net als de meeste Zuid-Amerikaanse cichliden.
Het is een kleine, gedrongen cichlide met een hoog, stevig lichaam. De basiskleur is grijsbruin tot olijfgroen, met een blauwgroene glans die vooral bij mannetjes en bij vissen in goede conditie opvalt. Op de flank zit een donkere vlek en over het lichaam lopen donkere dwarsbanden die sterker of zwakker zichtbaar zijn afhankelijk van de stemming. Vrouwtjes blijven kleiner dan mannetjes, die ook groter en steviger worden. Met een maximale lengte van ruim tien centimeter is het een van de kleinere soorten van de groep.
In het wild komt de soort voor in de stroomgebieden van de Marowijne, de Saramacca en de Coppename in Suriname, en in de Marowijne aan de kant van Frans-Guyana. Hij is gebonden aan cascades en stroomversnellingen, in ondiep, zonnig en snel stromend water. Daar eet hij kleine ongewervelden. Volgens de beschrijvingen bewaken de vrouwtjes vooral het nest in een rotsspleet, terwijl de mannetjes het territorium verdedigen, en de ouderzorg kan een tot drie maanden duren. Een paar kan dus meerdere keren per jaar broeden.
De soort staat als niet bedreigd (Least Concern) op de rode lijst van de IUCN, met een beoordeling uit 2020. Tegelijk is het leefgebied klein en gebonden aan rotsige rivierdelen, waardoor veranderingen als stuwdammen of mijnbouw in de bovenlopen een risico blijven. In de handel komt hij maar sporadisch voor, en dan meestal via specialisten die liefhebbers van Zuid-Amerikaanse cichliden bedienen. Over zijn geschiedenis in de hobby is weinig vastgelegd; hij is nooit een gangbare winkelvis geworden en wordt vooral gehouden door mensen die de minder bekende Guyanese cichliden opzoeken.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Guianacara owroewefi |
|---|---|
| Familie | Cichlidae (cichliden) |
| Herkomst | Suriname en Frans-Guyana (Marowijne, Saramacca en Coppename) |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Suriname, Frans-Guyana – Marowijne, Saramacca en Coppename |
| Maximale grootte | Ca. 11 cm (in het aquarium meestal 8 – 10 cm) |
| Minimale aquariumgrootte | 100 cm / 200 liter |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 5,5 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 °dGH |
| Groepsgrootte | Paar, of een groepje in een grote bak |
| Gedrag | Territoriaal in de broedtijd, verder vrij rustig |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 10 jaar |
| Karakter | Vreedzaam, territoriaal |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Paar of kleine groep |
Welke vissen passen bij de Blauwe guianacara?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Guianacara verwijst naar de Guiana’s, het belangrijkste verspreidingsgebied, en acará, het Tupí-Guaraniwoord voor cichliden. Het geslacht werd in 1989 beschreven door Kullander en Nijssen.
owroewefi komt van owroe wefi, ‘oud vrouwtje’, een van de lokale namen voor deze en andere cichliden in Suriname.
De soort werd in 1989 beschreven door Kullander en Nijssen.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De blauwe guianacara komt voor in de rivieren van Suriname en Frans-Guyana, waaronder de Marowijne, de Saramacca en de Coppename. Hij leeft er in de stroomversnellingen en cascades, waar het water snel over rotsen stroomt.
Volgens beschrijvingen zoekt hij ondiepe, zonnige en snelstromende plaatsen, tussen rotsblokken en stenen bodems. Daar leeft hij van kleine ongewervelden. Kenmerkend is de manier van kweken: hij legt zijn eieren in rotsspleten en verzorgt de jongen lang, van enkele weken tot maanden.
Planten en hout onder water: In de snel stromende Guyanese rivieren zoals de Essequibo en de Potaro zijn waterplanten schaars; er staan vooral tijdelijk overstroomde landplanten en losgeraakte dode plantendelen langs de oever. Rustige zijwateren en ondiepe oeverzones zijn wel begroeid, met onder andere Echinodorus grisebachii, Echinodorus bolivianus, Cabomba furcata en Eleocharis acicularis. De bodem is fijn zand, soms verslibd, met resten van takken en bladeren. Tijdens hoogwater lopen de omliggende bossen onder, waardoor hout en bladstrooisel zich ophopen op stranden en oevers.
Waterwaarden in het aquarium
Omdat de vis uit snel stromend, zuurstofrijk water komt, is het aquarium vooral een kwestie van goede circulatie en schoon water. Over de exacte waterwaarden is minder ervaring beschikbaar dan bij bekende cichliden; een ruime, stabiele range is daarom verstandig.
- Zorg voor krachtige circulatie en veel zuurstof; hij komt uit stroomversnellingen.
- Ververs wekelijks een deel van het water met water van dezelfde temperatuur.
- Vermijd sterke schommelingen; een stabiele bak is beter dan een perfect getal.
- Kies een goed filter dat het vuil van deze stevige vis aankan.
Aquarium en inrichting
Een bak van minimaal een meter is nodig voor een paar, met een ruimere bak als je een groepje wilt houden. Bouw met rotsen een landschap met spleten, grotten en schuilplekken: de vis houdt van structuur en gebruikt die om zijn territorium af te bakenen.
Gebruik een zand- of grindbodem, stevige stenen en wat hout. Planten die tegen stroming kunnen, zoals Anubias en Java-varen op steen, zijn geschikt. Zorg dat de stenen stevig staan zodat er niets kan instorten.
Biotoop nabootsen: een rotsachtige inrichting met stenen en spleten, een stevige stroming, veel zuurstof en weinig planten. Zo ontstaat een miniatuur stroomversnelling van de Guyanarivieren.
Gedrag en gezelschap
Buiten de broedtijd is de blauwe guianacara een vrij rustige vis. Tijdens het broeden verdedigt hij zijn plek stevig, dus geef elk paar een eigen rotsgroep. Hij is geen jager op grote schaal, maar kleine vissen kunnen als voer gezien worden.
Goede tankgenoten zijn vissen van ongeveer dezelfde grootte die van stroming houden en een eigen plek zoeken, zoals grotere tetra’s of bodemvissen. Van de cichliden past hij naast een blauwe acara of een vlagcichlide in een ruime bak, maar let op onderlinge ruzie in de broedtijd.
Voeding
In de natuur: kleine ongewervelden, zoals insectenlarven en kreeftachtigen.
In het aquarium: vlees- en dierlijk voer: bevroren muggenlarven, Artemia, mysis en garnaal, aangevuld met kwaliteitskorrels. Tip: geef twee keer per dag een kleine portie en varieer, zodat de kleuren goed blijven.
Voortplanting
Per jaar kan een paar drie tot vier keer paaien. De eieren worden in een rotsspleet gelegd en door beide ouders bewaakt. Ook de jongen krijgen lang zorg: de ouders bewaken en voeden ze wekenlang tot maanden. Het vrouwtje is doorgaans kleiner dan het mannetje, dat de nestplek verdedigt.
In het aquarium is kweek mogelijk als je een paar een goede grot geeft en rust. Geef de jongen fijn voer zoals pas uitgekomen pekelkreeftjes.
Tips uit de praktijk
De blauwe guianacara is niet vaak te koop en er is weinig Nederlandstalige informatie over. Juist dat maakt hem interessant voor wie graag iets bijzonders wil houden.
Wat houders opvalt is de stevige, gedrongen bouw en de manier waarop de vis zich tussen de rotsen beweegt. Hij is minder opvallend gekleurd dan een discus, maar heeft een tijdloze uitstraling. Omdat er weinig ervaring is met water en kweek, is voorzichtigheid geboden: houd het water stabiel en begin met een goed aantal.
Advies: gebruik hem in een rotsachtig biotoop met stroming en let goed op. Wil je iets makkelijkers, dan is de blauwe acara een betere start. Voor wie zoekt naar bijzondere, minder bekende cichliden is dit een aanrader.
Bij een vis die je zelden ziet is de eerste indruk na aankoop vaak bepalend. Verwacht dat een net gekochte blauwe guianacara de eerste dagen vooral tussen de stenen blijft, met een doffe, grijzige kleur. Geef hem rust, dim de verlichting eventueel iets en bied al in de eerste week voer aan dat hij makkelijk oppakt, zoals mysis en muggenlarven. Pas na een paar weken komen de blauwgroene glans en de flankvlek echt tot hun recht, en dat gaat samen met het claimen van een eigen grot.
Wat andere houders vaak merken, is dat het eetgedrag niet moeilijk is maar wel voorkeuren heeft. Levend of bevroren dierlijk voer wordt meteen gegeten, korrels vaak pas als de vis zich thuis voelt. Een truc is om de eerste korrels tussen bevroren voer te mengen. Let op overvoeren: een vis uit voedselarme stroomversnellingen wordt in een bak met veel voer snel te dik, en dat is niet goed voor de lever.
De typische fouten zijn een te rustig aquarium en te oud water. Zonder stroming en met weinig verversing zie je vissen die dof worden en minder eten. Door een goede uitstroomopening en wekelijks water verversen blijft de conditie stabiel. Stenen moeten stevig op de bodem staan, niet op het zand: als een paar begint te graven, kan een stapel stenen instorten.
Zodra een paar broedt, verandert het gedrag duidelijk. Het mannetje wordt fel en jaagt andere vissen weg, ook grotere, en wie te dicht bij de grot komt krijgt een pak slaag. Houd dus geen kleine, schuwe vissen in de buurt van de nestplek. Houd deze soort bij voorkeur met vissen die zelf snel zwemmen en ver van de bodem blijven. Wie geduld heeft en een goed ingericht rotsaquarium kan bieden, krijgt een bijzondere vis. Voor beginners is hij niet de eerste keus.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Zeldzaam en bijzonder, met fraaie blauwgroene glans
- Compact en stevig
- Goed ouderzorggedrag
- Past in een rotsachtig stroombiotoop
Nadelen
- Weinig ervaring en informatie beschikbaar
- Territoriaal in de broedtijd
- Vraagt stroming, zuurstof en een grote bak
Lees ook: een biotoopaquarium inrichten en het filter van je aquarium schoonmaken.
Veelgestelde vragen over de blauwe guianacara
Hoe groot wordt de blauwe guianacara?
De blauwe guianacara (Guianacara owroewefi) wordt ongeveer 11 cm lang, in het aquarium meestal 8 tot 10 cm.
Hoe oud wordt de blauwe guianacara?
Met goede verzorging wordt hij 8 tot 10 jaar oud.
Met hoeveel blauwe guianacara's houd je ze samen?
Houd een paar, of een groepje in een grote bak. Buiten de broedtijd is hij vrij rustig, maar dan wordt hij territoriaal.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de blauwe guianacara?
Een aquarium van minstens 100 cm lengte en 200 liter is nodig. Bouw rotspartijen en grotten, zoals in zijn natuurlijke stroomversnellingen.
Is de blauwe guianacara geschikt voor beginners?
Hij geldt als gemiddeld in moeilijkheid. Hij is stevig, maar de zorg voor goed, schoon water en zijn broedgedrag vragen wat ervaring.
Met welke vissen kun je de blauwe guianacara combineren?
Rustige, niet te kleine Zuid-Amerikanen passen goed, zoals de Karbonkelzalm en de Pandameerval. Let op tijdens de broedtijd, want dan verdedigt hij zijn grot.
Welke planten passen bij de blauwe guianacara?
Stevige planten zoals de Amazonezwaardplant en de Uruguayzwaardplant kunnen tegen zijn gegraaf en geven dekking.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
