Geophagus brasiliensis

Geophagus brasiliensis, in het Engels pearl cichlid, is een stevige aardeter uit de kustrivieren van Oost- en Zuid-Brazilië en Uruguay, bezaaid met glanzende parelblauwe stippen. Een sterke, vrij rustige cichlide die het best tot zijn recht komt als paar in een ruim aquarium met een zachte zandbodem.

Geophagus brasiliensis met parelblauwe stippen in het aquarium
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Geophagus brasiliensis werd in 1824 beschreven door de Franse natuuronderzoekers Jean René Constant Quoy en Joseph Paul Gaimard, die tijdens een wereldreis vissen verzamelden in Brazilië. De soort was een van de eerste Geophagus-soorten die bekend werd, en hij wordt al heel lang in aquaria gehouden. De naam Geophagus betekent ‘aardeter’ en verwijst naar de gewoonte om happen zand op te nemen en door de kieuwen weer uit te spugen op zoek naar voedsel.

Het lichaam is hoog, stevig en zijdelings afgeplat, met een vrij grote kop. De grondkleur varieert van olijfgroen en bruin tot goudkleurig, met over het hele lichaam en de vinnen glanzende blauwe tot groenblauwe stippen. Midden op de flank zit vaak een donkere vlek. De kleuren veranderen sterk met de stemming: tijdens de balts en bij het bewaken van jongen worden de vissen donkerder en lichten de stippen extra op.

Mannetjes worden duidelijk groter dan vrouwtjes. Volgens de literatuur kunnen mannetjes tot ongeveer 25 cm lang worden en zijn exemplaren tot 28 cm gemeld, terwijl vrouwtjes vaak maar iets meer dan de helft van die lengte halen. Veel vissen blijven in de praktijk kleiner. Het geslacht is bij jonge vissen moeilijk te zien; pas bij volwassen dieren wordt het verschil in grootte duidelijk.

Anders dan veel andere Geophagus-soorten is G. brasiliensis geen muilbroeder maar een substraatbroeder: de eitjes worden op een steen afgezet en daar bewaakt. De soort staat bekend als zeer aanpasbaar en verdraagt grote verschillen in temperatuur en zoutgehalte. Daardoor heeft hij zich op plekken waar hij is uitgezet, zoals in Australië en Florida, gevestigd. Zet aquariumvissen dus nooit uit in de natuur.

In het kort

Wetenschappelijke naamGeophagus brasiliensis (Quoy & Gaimard, 1824)
FamilieCichlidae
HerkomstOost- en Zuid-Brazilië, Uruguay, Paraguay en het noordoosten van Argentinië: kustrivieren, meren en licht brakke lagunes
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Uruguay, Paraguay, Argentinië – Kustrivieren, meren en licht brakke lagunes
Maximale grootte28 cm
Minimale aquariumgrootte150 cm / 400 liter
Temperatuur20 – 26 °C
pH6,5 – 7,5
Hardheid (GH)5 – 15 °dGH
GroepsgrootteAls paar
GedragVrij rustig, territoriaal tijdens het broeden
MoeilijkheidMakkelijk
LevensduurMeerdere jaren bij goede verzorging
KarakterSemi-agressief
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgroottePaar

Welke vissen passen bij de Geophagus brasiliensis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Geophagus komt van het Griekse ge (‘aarde’) en phagein (‘eten’): ‘aardeter’. Het is een vertaling van Pappaterra, de lokale naam voor deze cichliden in Mato Grosso (Brazilië). Het geslacht werd in 1840 beschreven door Heckel.

brasiliensis betekent ‘uit Brazilië’. De vis werd voor de beschrijving gevangen in de baai van Rio de Janeiro.

De soort werd in 1824 beschreven door Quoy en Gaimard.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Geophagus brasiliensis komt voor in de kustrivieren langs de Atlantische kust van Brazilië, van de staat Bahia in het noorden tot aan de monding van de Río de la Plata, en verder in Uruguay, Paraguay en het uiterste noordoosten van Argentinië. Hij leeft in rivieren, meren en licht brakke kustlagunes.

Het leefgebied ligt deels in het subtropische zuiden, waar het water in de winter flink kan afkoelen. De vissen zoeken hun voedsel op zand- en modderbodems, vaak in de buurt van stenen, wortels en waterplanten.

Waterwaarden in het aquarium

Deze soort is weinig veeleisend. Neutraal tot licht zuur water met een gemiddelde hardheid is ideaal, maar ook middelhard leidingwater wordt goed verdragen. Een temperatuur tussen 20 en 26 °C is voldoende; een permanent hoge temperatuur is niet nodig.

  • Wekelijks 25 tot 30% verversen
  • Een krachtige filter, want deze grote grondwoeler maakt veel afval
  • Matige stroming

Aquarium en inrichting

Omdat mannetjes groot kunnen worden, is een aquarium van minimaal 150 cm en zo’n 400 liter verstandig voor een paar met medebewoners. Het belangrijkste onderdeel is een bodem van fijn, rond zand, waarin de vissen kunnen zeven zonder hun kieuwen te beschadigen. Grof grind is ongeschikt.

Biotoop nabootsen: een zandbodem met enkele platte stenen als afzetplaats, wat wortelhout en taaie planten die stevig in een pot of tussen stenen staan, zoals javavaren of anubias op hout. Fijne planten in de bodem worden vaak uitgegraven.

Gedrag en gezelschap

Buiten de broedperiode is Geophagus brasiliensis een vrij rustige cichlide die het grootste deel van de dag zand zeeft. Zodra een paar gaat broeden, verdedigt het een territorium rond de afzetplaats en worden andere vissen fel weggejaagd. Vissen die in de bek passen, worden als prooi gezien.

Goede medebewoners zijn stevige, niet te kleine soorten die de bovenste waterlagen gebruiken, zoals grotere tetra’s en barbelen, en sterke meervallen. Andere cichliden van vergelijkbaar formaat, zoals de severum, gaan in een ruim aquarium meestal goed. Vermijd kleine scholenvisjes zoals neons en garnalen.

Voeding

In de natuur: een alleseter die kleine ongewervelden, plantaardig materiaal en organisch materiaal uit de bodem opneemt.

In het aquarium: zinkende korrels of sticks voor cichliden als basis, afgewisseld met diepvriesvoer zoals rode muggenlarven, mysis en artemia, en af en toe plantaardig voer. Voer dat op de bodem valt, past het best bij het natuurlijke zeefgedrag.

Voortplanting

Paren vormen zich al bij een lengte van enkele centimeters. Het paar maakt een platte steen of een ander verhoogd oppervlak schoon, waarop de eitjes worden afgezet en vastplakken. Het vrouwtje bewaakt de eitjes en waaiert er voortdurend vers water overheen; ze komen na ongeveer vijf dagen uit. Een legsel levert vaak 150 tot 200 jongen op. De ouders zorgen goed voor hun jongen en hoeven niet direct van ze gescheiden te worden. De jongen eten pas uitgekomen artemia en fijn gemalen droogvoer.

Tips uit de praktijk

Deze aardeter wordt vaak als klein, grijsbruin visje verkocht, en veel kopers onderschatten hoe groot een volwassen mannetje kan worden. Houders merken dan na een jaar of twee dat het aquarium te klein is. Wie met deze soort begint, kan het best direct uitgaan van een bak van 150 cm of groter.

In de hobby is bekend dat de soort een van de sterkste Geophagus-soorten is. Waar soorten uit de Amazone vaak warm en zacht water nodig hebben, doet G. brasiliensis het goed bij kamertemperatuur en in gewoon leidingwater. Dat maakt hem geschikt als eerste grotere cichlide.

Advies: koop een groepje van vijf of zes jonge vissen en laat ze zelf een paar kiezen. Breng de overige vissen daarna terug, want een gevormd paar duldt in de broedperiode weinig soortgenoten in de buurt.

Een veelvoorkomende valkuil is de bodem. Op grind kunnen aardeters niet zeven, waardoor ze minder natuurlijk gedrag vertonen en soms beschadigde lippen of kieuwen krijgen. Fijn, rond rivierzand is de beste keuze. Houd er ook rekening mee dat de vissen veel zand verplaatsen; planten en decoratie moeten dus stevig staan.

Houders merken vaak dat het karakter tijdens het broeden flink verandert. Een rustig paar kan plotseling medebewoners door de hele bak jagen. Genoeg ruimte, zichtbelemmeringen met hout en stenen, en medebewoners die niet op de bodem leven, houden de rust erin.

Eindadvies: Geophagus brasiliensis is een sterke, kleurrijke cichlide voor wie een ruim aquarium met een zandbodem heeft. Houd hem als paar, geef hem stevige medebewoners en verwacht boeiend broedgedrag. Met fijn zand, goede filtering en gevarieerd voer heb je er jarenlang plezier van.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Sterk en weinig veeleisend in waterwaarden
  • Prachtige parelblauwe stippen
  • Boeiend broedgedrag met goede broedzorg

Nadelen

  • Mannetjes worden groot en hebben een ruim aquarium nodig
  • Fel territoriaal tijdens het broeden
  • Graaft planten uit en eet kleine vissen en garnalen

Lees ook: aquarium onderhoud: zo houd je je aquarium gezond.

Veelgestelde vragen over de Geophagus brasiliensis

Hoe groot wordt Geophagus brasiliensis?

Mannetjes kunnen tot ongeveer 25 cm worden en exemplaren tot 28 cm zijn gemeld. Vrouwtjes blijven duidelijk kleiner, vaak iets meer dan de helft van het mannetje.

Hoe groot moet het aquarium zijn?

Reken op minimaal 150 cm en ongeveer 400 liter voor een paar met medebewoners, met een bodem van fijn zand.

Is Geophagus brasiliensis een muilbroeder?

Nee. In tegenstelling tot veel andere Geophagus-soorten zet deze soort de eitjes af op een steen, waar het vrouwtje ze bewaakt en van vers water voorziet.

Hoeveel Geophagus brasiliensis houd je samen?

Houd ze als paar. Een groepje jonge vissen kan samen opgroeien, maar zodra een paar gaat broeden, wordt het territorium fel verdedigd.

Wat is het verschil tussen een mannetje en een vrouwtje?

Bij volwassen vissen is het mannetje veel groter. Bij jonge vissen is het geslacht lastig te zien.

Met welke vissen kun je Geophagus brasiliensis combineren?

Met stevige, niet te kleine vissen zoals grotere tetra’s, barbelen, sterke meervallen en cichliden van vergelijkbaar formaat. Kleine scholenvisjes en garnalen worden opgegeten.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.