Hommelgrondel (Brachygobius doriae)

De hommelgrondel is een piepklein grondeltje met gele en zwarte banden, precies een hommel. Een bodembewoner met een groot karakter, die het best tot zijn recht komt in een klein, licht brak aquarium.

Hommelgrondel (Brachygobius doriae)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De hommelgrondel werd in 1868 beschreven door Albert Günther van het Britse Natural History Museum als Brachygobius doriae. De soortnaam is een eerbetoon aan de Italiaanse natuuronderzoeker Giacomo Doria, die in die tijd op Borneo verzamelde. Het geslacht Brachygobius betekent ‘korte grondel’ en telt meerdere sterk op elkaar lijkende soorten, die in de handel door elkaar worden verkocht als bumblebee goby. Daardoor is het bij de aankoop lastig om te weten welke soort je precies hebt. Dat maakt weinig uit voor de verzorging, maar wel voor een eventuele kweek of als je de soort wilt vergelijken.

Het lichaam is kort en gedrongen, geel met brede zwarte banden, en met een rij kleine vinnen. De rugvinnen zijn doorschijnend met donkere lijnen, en de kop is vrij groot met grote ogen. De kleuren veranderen met de stemming en omstandigheden: een zenuwachtige vis is bleker en minder contrastrijk, terwijl een tevreden vis diepgele en zwarte kleuren heeft. Mannetjes en vrouwtjes zijn moeilijk uit elkaar te houden, al zijn vrouwtjes vaak iets voller en minder fel geel, vooral als ze eitjes dragen.

In het wild leeft de soort in mangroven, riviermondingen en de benedenloop van rivieren in delen van Zuidoost-Azië, waar het zoutgehalte met eb, vloed en regen schommelt. Ze zitten vaak tussen wortels, bladeren en schelpen en jagen op kleine kreeftachtigen, wormpjes en insectenlarven. Dat verklaart waarom ze in de hobby graag levend voer eten en zich het prettigst voelen in een bak met veel holletjes.

Over de aantallen in het wild is weinig bekend, en de dieren in de handel zijn vrijwel altijd wildvang. De hommelgrondel is al tientallen jaren een bekende nanovis. Hij wordt helaas nog vaak verkocht als gezelschapsvis voor zacht tropisch water, wat voor de vissen niet geschikt is. Wie hem goed verzorgt, heeft een bijzonder visje met veel gedrag.

In het kort

Wetenschappelijke naamBrachygobius doriae
FamilieGobiidae
HerkomstMaleisië en Indonesië (Borneo, Sumatra), kustgebieden en riviermondingen
VindplaatsAzië – Maleisië, Indonesië (Borneo, Sumatra) – Mangroven en riviermondingen
Maximale grootte3 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 54 liter
Temperatuur24 – 29 °C
pH7,0 – 8,5
Hardheid (GH)10 – 20 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 6
GedragVreedzaam naar andere soorten, territoriaal onderling
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur3 – 4 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootte6 of meer

Welke vissen passen bij de Hommelgrondel?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Brachygobius komt van het Griekse brachys (‘kort’), naar het korte, langwerpige lichaam van deze soort, en het Latijnse gobius (‘grondel’). Het geslacht werd in 1874 beschreven door Bleeker.

doriae is een eerbetoon aan de Italiaanse zoöloog Giacomo Doria (1840–1913), voorzitter van het Italiaans Aardrijkskundig Genootschap, die vissen op Borneo verzamelde, waaronder het typemateriaal.

De soort werd in 1868 beschreven door Günther.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De hommelgrondel leeft in mangroven, riviermondingen en de benedenloop van rivieren, waar zoet en zout water zich mengen. De bodem bestaat uit zand, modder en bladeren, met veel wortels en takken als schuilplek.

Omdat het zoutgehalte er wisselt met eb, vloed en regen, is de soort gewend aan schommelingen. In de handel worden verschillende Brachygobius-soorten vaak door elkaar verkocht.

Waterwaarden in het aquarium

Hard, licht alkalisch water is de basis. Een klein beetje zeezout (licht brak) maakt de vissen zichtbaar actiever en weerbaarder, al houden ze het ook in hard zoet water.

  • Weinig stroming
  • Wekelijks 20 tot 25% verversen, met hetzelfde zoutgehalte
  • Gebruik zeezout, geen keukenzout

Aquarium en inrichting

Een bak vanaf 60 cm met zandbodem en veel kleine holen: schelpen, kokosnootjes, stenen en stukjes hout. Elk mannetje claimt een eigen plekje; meer holen betekent minder ruzie.

Biotoop nabootsen: zand, mangrovewortels of wortelhout, schelpen, wat bladeren en stevige planten zoals javavaren die licht brak water verdragen.

Gedrag en gezelschap

Hommelgrondels hoppen van steen naar steen en verdedigen hun plekje fel, maar zonder echte schade. Door hun formaat en waterwensen houd je ze het best in een eigen soortbak. In licht brak water kunnen ze samen met bijvoorbeeld de molly, zolang die niet al het voer wegkaapt. Grote of snelle vissen maken ze schuw.

Voeding

In de natuur: kleine kreeftachtigen, wormpjes en insectenlarven.

In het aquarium: vrijwel alleen levend of diepvriesvoer: artemia, cyclops, kleine muggenlarven. Droogvoer wordt meestal genegeerd. Voer een paar keer per dag een klein beetje.

Voortplanting

Vrouwtjes zijn voller en minder fel geel. Het paar zet eitjes af aan het plafond van een holletje, het mannetje bewaakt ze. De jongen zijn piepklein en overleven alleen met infusoria en pas uitgekomen artemia.

Tips uit de praktijk

De hommelgrondel is een van de leukste nanovissen die er is, maar hij wordt vaak verkeerd verkocht: in een zacht, tropisch gemeenschapsaquarium kwijnt hij weg. Een groep doet het pas echt goed in hard water met een klein beetje zeezout.

Wat ze zo leuk maakt, is hun gedrag. Ze zitten als kleine wachters op een steen, schieten op elkaar af en keren daarna weer terug naar hun plekje. Een bak van 60 cm met tien exemplaren en veel schelpen is een hele wereld op zich.

Advies: begin met een voorraad diepvriesvoer, want droogvoer gaat vrijwel nooit werken.

De eerste weken na aankoop gaan vaak mis als het water niet klopt. Nieuwe hommelgrondels zijn vaak mager en schuw, en in zacht water blijven ze achteruitgaan. Zet ze dus direct in hard, licht brak water met veel holletjes en geef ze rust. Na een paar weken wennen ze, en dan zie je ze als kleine wachters op een steen zitten. De kleuren worden dan sterker.

Eten is het grootste aandachtspunt. Levend of diepvries voer zoals artemia, cyclops en kleine muggenlarven is nodig, en droogvoer wordt meestal genegeerd. Een truc is om een beetje voer vlak bij hun hol te laten zakken met een pipet, zodat ze het zien bewegen. Geef liever vaak kleine porties dan een grote hoeveelheid, want de vissen hebben een kleine maag en vervuilen snel het water. Een vis met een ingevallen buik is vaak al te ver heen. Ziektes die je ziet, zijn meestal schimmel en witte stip na een verhuizing.

Wat pas na maanden opvalt, is hoe vaak ze elkaar opzoeken en weer terugkeren naar hun eigen plek. Het lijkt druk, maar het gaat zelden mis; zorg wel voor evenveel holletjes als vissen. Kweek lukt af en toe, en je ziet dan het mannetje een hol bewaken. De jongen zijn echter zo klein dat ze alleen met infusoria groot te krijgen zijn. Medebewoners kies je liever niet te groot of te snel.

De hommelgrondel is geschikt voor wie een klein aquarium met licht brak water wil inrichten en diepvriesvoer geen probleem vindt. Voor een gewoon gezelschapsaquarium is hij minder geschikt. Eerlijk advies: neem een groepje van zes of meer, geef ze veel schuilplekken, en begin met het water en het voer voordat je de vissen haalt. Dan heb je jarenlang plezier van een bijzonder visje.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Opvallend en klein
  • Veel boeiend gedrag
  • Geschikt voor kleine aquaria

Nadelen

  • Eet vrijwel alleen levend of diepvriesvoer
  • Het best in licht brak water
  • Past slecht in een gewoon gemeenschapsaquarium

Lees ook: water verversen in je aquarium.

Veelgestelde vragen over de hommelgrondel

Hoe groot wordt de hommelgrondel?

De hommelgrondel (Brachygobius doriae) wordt maar 3 cm lang. Door zijn gele en zwarte banden lijkt hij echt op een hommel.

Met hoeveel hommelgrondels houd je ze samen?

Houd er minimaal 6 samen. Onderling zijn ze territoriaal, dus een groep verdeelt de bodem in eigen plekjes en heeft veel kleine schuilplaatsen nodig.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor hommelgrondels?

Een aquarium van 60 cm en 54 liter is genoeg voor een groepje. Een klein, licht brak aquarium laat hem het best tot zijn recht komen.

Met welke vissen kun je de hommelgrondel combineren?

Hij is vreedzaam naar andere soorten, maar zo klein dat grotere vissen hem snel wegconcurreren. Rustige bovenwaterbewoners die licht brak water verdragen, zoals de Sulawesi-halfbek, zijn de veiligste keuze. Meestal is een soortaquarium het mooist.

Welke planten passen bij de hommelgrondel?

Taaie planten zoals javamos en javavaren bieden beschutting en kunnen tegen licht brak water.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.