Japanse beekgrondel (Rhinogobius flumineus)

De Japanse beekgrondel is een bescheiden gekleurde maar charmante grondel uit de rivieren van Japan. Een echte koudwatervis die prima past in een onverwarmd stromingsaquarium.

Japanse beekgrondel (Rhinogobius flumineus)
Foto: Seotaro, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze vis

De Japanse beekgrondel werd in 1960 door de Japanse ichtyoloog Nobuhiko Mizuno beschreven, aanvankelijk in een ander geslacht, en later ondergebracht bij Rhinogobius. De geslachtsnaam is samengesteld uit het Griekse woord voor neus en het Latijnse woord voor grondel, en de soortnaam flumineus betekent ‘van de rivier’. In Japan hoort de soort bij de ‘yoshinobori’, een groep verwante zoetwatergrondels waarvan meerdere soorten en kleurvormen worden onderscheiden. Dat maakt het in de hobby soms lastig om zeker te weten welke soort je precies hebt.

Anders dan de roodvlekgrondel heeft deze grondel geen felle kleuren. Het lichaam is bruin tot grijsbruin, met donkere vlekjes en strepen, en bij paaiende mannetjes kunnen de vinnen wat meer kleur en contrast krijgen. De buikvinnen zijn vergroeid tot een soort zuignap waarmee hij zich in snelstromend water aan de stenen vasthecht. De vis wordt hooguit zeven centimeter lang en is een typische bodembewoner die de meeste tijd op de stenen zit.

De soort komt alleen voor in Japan, in rivieren op Honshu, Shikoku en Kyushu. Hij leeft in snelstromende, heldere beken en kleine rivieren, waar hij zich in de stroming op de bodem ophoudt. Hij is een echte zoetwaterbewoner en trekt niet naar zee, zoals sommige verwante grondels wel doen. Daardoor is hij goed in het aquarium te houden en te kweken. In het wild paait hij in de zomer; het mannetje bewaakt de eieren in een nest onder een steen. Hij eet vooral kleine bodemdiertjes.

Over de beschermingsstatus en over zijn rol in de aquariumhobby is relatief weinig gepubliceerd. Hij is een nichevis die vooral bij liefhebbers van Oost-Aziatische koudwatervissen bekend is. Hij wordt in Nederland weinig verkocht, en wie hem wil hebben, moet meestal zoeken bij gespecialiseerde kwekers of importeurs.

In het kort

Wetenschappelijke naamRhinogobius flumineus
FamilieGobiidae
HerkomstJapan (Honshu, Shikoku en Kyushu)
VindplaatsAzië – Japan – Rivieren van Honshu, Shikoku en Kyushu
Maximale grootte6 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 54 liter
Temperatuur10 – 22 °C
pH6,5 – 7,5
Hardheid (GH)4 – 12 °dGH
GroepsgroottePaar of kleine groep
GedragVreedzaam, territoriaal onderling
MoeilijkheidMakkelijk tot gemiddeld
Levensduur3 – 4 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgroottePaar of kleine groep

Welke vissen passen bij de Japanse beekgrondel?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Rhinogobius komt van het Griekse rhis (‘snuit’), vermoedelijk naar de ‘verlengde’ kop van R. similis, en het Latijnse gobius (‘grondel’). Het geslacht werd in 1859 beschreven door Gill.

flumineus is Latijn voor ‘van een rivier’, naar het voorkomen in de bergbeken van het zuidwesten van Japan.

De soort werd in 1960 beschreven door Mizuno.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in de midden- en bovenloop van Japanse rivieren, tussen stenen in snelstromend, helder water. De winters zijn er koud, de zomers mild.

Net als de roodvlekgrondel leeft hij volledig in zoet water, waardoor kweek in het aquarium mogelijk is.

Waterwaarden in het aquarium

  • Stroming en veel zuurstof
  • Wekelijks 25 tot 30% verversen
  • Koel houden: in de zomer eventueel een ventilator

Aquarium en inrichting

Een onverwarmd aquarium vanaf 60 cm met kiezels, platte stenen en holen. Een krachtige stromingspomp maakt het af.

Biotoop nabootsen: rivierkiezels, stenen, wat mos en helder, koel water.

Gedrag en gezelschap

Rustig naar andere soorten, maar mannetjes verdedigen hun steen. Combineer met andere koelwatervissen zoals het Chinees kardinaaltje, de zebradanio of de roodvlekgrondel in een ruime bak.

Voeding

In de natuur: insectenlarven en kleine kreeftachtigen.

In het aquarium: diepvries muggenlarven, artemia en cyclops; soms ook fijne korrels.

Voortplanting

Het vrouwtje legt relatief grote eitjes in een hol, die door het mannetje worden bewaakt. De jongen komen goed ontwikkeld uit en kunnen direct fijn voer eten. Een koele winterperiode stimuleert het paren.

Tips uit de praktijk

Deze grondel is een mooi voorbeeld van hoe leuk koudwatervissen kunnen zijn. Geen felle kleuren, maar wel een natuurlijke schoonheid en veel gedrag.

In een onverwarmde bak laat het mannetje in het voorjaar vaak ineens zijn paaikleuren zien en verdedigt hij een steen tegen alles. Een paar weken later kunnen er al kleine grondeltjes tussen de kiezels zitten.

Advies: zie hem als onderdeel van een Oost-Aziatisch koudwateraquarium. Dan komt hij het best tot zijn recht.

Een nieuwe Japanse beekgrondel is de eerste dagen schuw en verstopt zich tussen de stenen. Als je hem in een bak met veel stroming en holletjes zet, komt hij meestal binnen een paar dagen tevoorschijn en gaat hij op zijn steen zitten. Je ziet hem meestal op een vaste plek, vanwaar hij de omgeving in de gaten houdt en af en toe naar een voertje schiet.

Eten is het punt waar je op moet letten. Diepvries muggenlarven en artemia worden meestal snel geaccepteerd, maar droogvoer werkt vaak pas na lange tijd, of niet. Geef het voer in de stroming zodat het langs zijn steen komt, en voer liever vaak en weinig. Andere houders merken dat de vis tegen warmte slecht kan: in een warme zomer zie je dat hij hijgt of niet meer eet, en dan helpen een ventilator en extra beluchting. Ziektes komen weinig voor, maar een bak die te warm wordt is de grootste bedreiging.

Wat pas na maanden opvalt, is hoe verschillend de karakters zijn. De een zit altijd op dezelfde steen, de ander patrouilleert door het hele aquarium. Onder mannetjes zie je onderling geduw, al leidt dat zelden tot echte verwondingen als er genoeg stenen zijn. Kweek lukt als je een paar holen biedt en de vis een koele periode geeft. De jongen zijn relatief groot en nemen fijn voer zoals artemia of kleine cyclops.

De Japanse beekgrondel is geschikt voor wie een onverwarmd aquarium met stroming heeft en graag kijkt naar gedrag in plaats van naar kleur. Wie een warm tropisch aquarium heeft, moet hem laten staan. Advies: neem een paar of een klein groepje en richt de bak in als een bergbeek met veel stenen. Dan krijg je een sterke vis die jaren plezier geeft.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Geen verwarming nodig
  • Rustig en sterk
  • Kweek goed mogelijk

Nadelen

  • Bescheiden kleuren
  • Niet geschikt voor warme tropische bakken

Lees ook: water verversen in je aquarium.

Veelgestelde vragen over de Japanse beekgrondel

Hoe groot wordt de Japanse beekgrondel?

De Japanse beekgrondel (Rhinogobius flumineus) wordt ongeveer 6 cm lang. Het is een bescheiden, vreedzame grondel.

Met hoeveel Japanse beekgrondels houd je ze samen?

Je houdt ze als paar of als kleine groep. Onderling zijn de mannetjes territoriaal, dus geef ze genoeg schuilplekken.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor Japanse beekgrondels?

Een aquarium van 60 cm en 54 liter is genoeg. Een onverwarmd aquarium met wat stroming past het best bij deze koudwatervis.

Met welke vissen kun je de Japanse beekgrondel combineren?

Kies andere rustige vissen die het koel en stromend willen hebben, zoals de Chinese zuigsteenkruiper en de Oosterse modderkruiper. Houd tropische vissen die warm water nodig hebben liever uit zijn buurt.

Welke planten passen bij de Japanse beekgrondel?

Planten die tegen koel water kunnen, zoals bronmos en javavaren, passen goed. Op stenen en hout geven ze extra beschutting.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.