Amazonekogelvis (Colomesus asellus)

Colomesus asellus (amazonekogelvis), ook wel ‘South American puffer’ genoemd, is geel met zwarte banden. Hij leeft in zoet water, zwemt veel en is voor een kogelvis opvallend sociaal.

Amazonekogelvis (Colomesus asellus)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Colomesus asellus werd in 1849 beschreven door de Duitse onderzoekers Johannes Müller en Moritz Troschel, en kreeg de naam Colomesus asellus. Hij staat in de handel onder veel namen: Amazon puffer, South American puffer, asellus puffer en in Duitstalige landen Assel-Kugelfisch. Het nauwst verwant is Colomesus psittacus, een soort van brak en zout kustwater, en in 2013 werd voorgesteld om de populatie uit het Tocantinsbekken als aparte soort te beschouwen, Colomesus tocantinensis.

Zijn uiterlijk is duidelijk anders dan dat van de Aziatische kogelvissen. De bovenkant is groen tot geelgroen, de buik wit, en over de rug lopen brede zwarte banden. Vergeleken met verwante soorten zijn die banden dikker, en rond de basis van de staartvin ligt een duidelijke zwarte ring. De vis blijft klein en wordt niet groter dan ongeveer 13 cm. Zoals alle kogelvissen kan hij zich opblazen en heeft hij een snavel van tandplaten die levenslang doorgroeit.

In de natuur komt hij voor in het Amazone-, Essequibo- en Orinocobekken, en leeft daar voornamelijk in zoet water, al kan hij licht brak water verdragen. Hij is, anders dan de meeste zoetwaterkogelvissen, geen solitair hinderlaagdier maar een vis die trekt en niet territoriaal is. Hij eet van nature kreeftachtigen op de bodem, vis, plankton en planten. De voortplanting vindt plaats in het regenseizoen in rivieren, waarbij kleine eitjes over de bodem worden verspreid en de larven met de stroom meedrijven, vergelijkbaar met veel mariene vissen.

In de hobby is deze soort populair, ondanks het feit dat hij regelmatig mislukt bij mensen die hem als gezelschapsvis kopen. Kweek in het aquarium is zeldzaam, waarschijnlijk vanwege de kleine eitjes en de planktonische larven. Houders merken op dat de soort minder agressief is naar soortgenoten dan veel andere kogelvissen, en dat een enkele vis vaak schichtiger is dan een groepje.

In het kort

Wetenschappelijke naamColomesus asellus
FamilieTetraodontidae
HerkomstAmazone- en Orinoco-bekken
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Peru, Colombia, Venezuela – Amazone en Orinoco
Maximale grootteTot ca. 13 cm (in het aquarium meestal 8 – 10 cm)
Minimale aquariumgrootte100 – 120 cm / 150 – 250 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)4 – 15 °dGH
GroepsgrootteGroep van 4 – 6
GedragActief, redelijk vreedzaam onderling; bijt vinnen bij trage vissen
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur5 – 10 jaar
KarakterSemi-agressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterJa
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootte4 of meer

Welke vissen passen bij Colomesus asellus?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in rivieren, zijarmen en overstroomde gebieden met zand- en bladbodems.

Waterwaarden in de natuur: zacht.

Waterwaarden in het aquarium

  • Zeer schoon water en goede filtering

Aquarium en inrichting

Vanaf 100 – 120 cm, met veel zwemruimte en stroming.

Biotoop nabootsen: zand, wortelhout, bladeren, planten langs de randen en een lichte stroming.

Voeding

In de natuur: slakken, kreeftachtigen en insectenlarven.

In het aquarium: slakken, diepvries muggenlarven, mysis, krill en schelpdiervlees. Harde prooien houden de tanden kort.

Voortplanting

In het aquarium zelden gekweekt.

Tips uit de praktijk

Houders vinden Colomesus asellus een van de leukste kogelvissen om in een groep te houden: speels en altijd in beweging. Combineren met snelle scholenvissen kan soms, maar langvinnige vissen zijn geen goed idee.

Colomesus asellus is de soort waarmee je het best een groepje kunt houden, maar ook hier moet je realistisch blijven. De eerste weken na aankoop zijn vaak wat schuchter; een nieuwe vis die alleen is, verstopt zich vaker en eet slecht. In een groepje van vier of vijf durven ze meestal sneller tevoorschijn te komen en nemen ze het voer eerder aan.

Het voer is een aandachtspunt. Kogelvissen die alleen zachte kost krijgen, krijgen na een tijd te lange tanden. Slakken in de schaal, mosselen en garnalen met schaal zijn daarom geen luxe. Een trucje voor kieskeurige eters is het voer in kleine porties aan te bieden, meerdere keren per dag, en te variëren met muggenlarven, mysis en krill. Houd ook de buik in de gaten: een ronde, stevige buik is goed, een ingevallen buik wijst op te weinig voer of een ziekte.

Wat je pas na maanden merkt, is hoe zeer ze hun omgeving bekijken. Ze zijn nieuwsgierig en volgen je, en zoeken continu de bodem af. Dat klinkt vreedzaam, maar vinnen van trage vissen worden niet gespaard. Een gezelschapsbak met trage, langvinnige of kleine bewoners is een slecht idee, en ook snelle scholenvissen lopen soms beschadigde staarten op. Daarom zie je bij veel houders uiteindelijk een soortbak of een bak met een paar snelle, robuuste vissen.

Colomesus asellus is geschikt voor wie een actieve, sociale kogelvis wil en bereid is om vers voer te geven en het water schoon te houden. Niet geschikt voor wie een vreedzame gezelschapsbak wil. Eerlijk advies: houd ze met een paar, geef ze ruimte en een stroompje, en beschouw andere bewoners altijd als een risico.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Sociaal en actief
  • Puur zoetwater
  • Houdt slakken onder controle

Nadelen

  • Bijt vinnen bij trage vissen
  • Tanden kunnen te lang worden
  • Vraagt vers voer

Verwante soorten

Vergelijk hem met de dwergkogelvis (Carinotetraodon travancoricus), de roodoogkogelvis (Carinotetraodon lorteti) en de groene kogelvis (Dichotomyctere nigroviridis). Alle soorten vind je in het overzicht van kogelvissen.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.