De roodschouder-pauwoogcichlide is een compacte pauwoogcichlide met een metaalblauw lijf en een opvallende rode vlek achter de kop. Hij komt maar op enkele plekken in het Malawimeer voor en is daardoor in de hobby minder algemeen dan zijn neven. Wie een kleiner Aulonocara-aquarium wil, ziet hier een mooie kandidaat.

Over deze vis
De roodschouder-pauwoogcichlide werd in 1987 beschreven door de Duitse onderzoekers Meyer, Riehl en Zetzsche. De soortnaam hansbaenschi is een eerbetoon aan Hans A. Baensch, een bekende Duitse aquariumauteur en uitgever. Dezelfde man staat ook model voor de keizerin-pauwoogcichlide, Aulonocara baenschi, en dat verklaart de verwarring die je in de hobby soms tegenkomt tussen de twee. Het geslacht Aulonocara zelf ontleent zijn naam aan het Grieks: ‘aulon’ betekent groef en ‘kara’ hoofd, een verwijzing naar de sensorische putjes op de kop.
In de handel heet de soort meestal ‘red shoulder peacock’, en die naam beschrijft het meest opvallende kenmerk goed. Het mannetje is metaalblauw met een rode tot oranjerode vlek op de schouder, vlak achter de kop, en de vinnen hebben vaak een blauwe rand. Vrouwtjes zijn grijs tot zilverbruin met vage dwarsbanden, en jonge mannetjes lijken lang op vrouwtjes. De kleur wordt sterker naarmate het mannetje zich veiliger en dominanter voelt, en bij een gestreste vis verbleekt de schoudervlek.
Wat deze soort onderscheidt van veel andere pauwoogcichliden, is zijn kleine verspreidingsgebied. Er zijn maar enkele bekende vindplaatsen in het zuidoosten van het Malawimeer, zoals ook in de tabel staat. Daarom vind je hem zelden in het wild afgebeeld en is hij minder bestudeerd dan verwanten als Aulonocara nyassae. Vissen van verschillende vindplaatsen kunnen in tint verschillen, maar hoe groot die verschillen zijn, is voor zover bekend niet uitgebreid gepubliceerd.
Zoals bij het hele geslacht gebruikt hij de putjes op de kop om kleine dieren in en op het zand op te sporen. Hij zoekt vooral dicht bij de rotsen, waar hij ook zijn hol heeft, en dat past bij zijn wat verscholen levenswijze. Mannetjes verdedigen een plek tussen de stenen en vertonen dominantiegedrag door de kieuwdeksels te spreiden en de vinnen te laten zien.
In de hobby is de roodschouder minder algemeen dan de gele en blauwe kweekvormen. Wie hem wil, moet vaak bij een gespecialiseerde kweker zijn. Door de gemakkelijke kruisingen binnen het geslacht lopen zuivere lijnen gevaar, en dat maakt dat je bij de aankoop goed moet letten op herkomst. Over de precieze beschermingsstatus is weinig gepubliceerd, maar een klein leefgebied maakt elke soort kwetsbaar.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Aulonocara hansbaenschi |
|---|---|
| Familie | Cichlidae (cichliden) |
| Herkomst | Malawi (zuidoostelijke oever van het Malawimeer, onder meer Mara Point en Thumbi West) |
| Vindplaats | Afrika – Malawi – Malawimeer (Thumbi West, Mara Point, Fort Maguire, Masinje) |
| Maximale grootte | 12 cm (mannetje) |
| Minimale aquariumgrootte | 100 cm / 200 liter |
| Temperatuur | 24 – 29 °C |
| pH | 7,5 – 9,0 |
| Hardheid (GH) | 10 – 25 °dGH |
| Groepsgrootte | 1 mannetje met 4 tot 6 vrouwtjes |
| Gedrag | Vrij rustig; mannetjes territoriaal en vooral fel naar gelijk gekleurde vissen |
| Moeilijkheid | Makkelijk tot gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 10 jaar |
| Karakter | Vreedzaam, territoriaal |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Roodschouder-pauwoogcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Aulonocara komt van het Griekse aulos (‘buis’) en kara (‘kop’), naar de vergrote zintuigkanalen in de kop. Het geslacht werd in 1922 beschreven door Regan.
De soortnaam hansbaenschi staat niet als aparte soort in het ETYFish Project, daarom leggen we hier alleen de geslachtsnaam uit.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Deze soort leeft in het zuidoosten van het Malawimeer op maar vier bekende plekken: Masinje, Fort Maguire, Mara Point en Thumbi West. Hij zit in de tussenzone, waar rotsen overgaan in zandbodem. Anders dan veel andere pauwoogcichliden houdt hij zich graag op tussen rotsspleten en grotjes, in ondiep water van maar enkele meters diep.
Zijn voedsel bestaat uit kleine bodemdiertjes. De vissen scannen het zand met hun gevoelige zijlijnorgaan en grijpen prooien die bewegen. Door zijn kleine leefgebied is de soort kwetsbaarder dan de wijdverbreide pauwoogcichliden; in de aquariumhobby wordt hij gelukkig regelmatig gekweekt.
Waterwaarden in het aquarium
Als Malawicichlide wil hij hard, alkalisch water. Met Malawizout of koraalgruis in het filter houd je dat makkelijk stabiel. Belangrijker dan een perfect getal is regelmaat.
- Stroming: matig, een uitstroom over het zand is genoeg.
- Zuurstof: goed beluchten.
- Verversing: wekelijks 30 tot 50 procent.
- Nitraat: laag houden met regelmatig verversen en niet te veel voeren.
- Stabiliteit: geen grote schommelingen in temperatuur of hardheid.
Aquarium en inrichting
Een aquarium van 100 cm is voor één mannetje en enkele vrouwtjes net genoeg; meer ruimte werkt altijd beter. Gebruik fijn zand, want ze scheppen hun voedsel eruit. Bouw een paar rotsformaties met spleten en holletjes, want deze soort verstopt zich graag, en laat genoeg open zand over.
Kies afgeronde stenen en stapel ze stevig op het glas. De vissen graven en een gaande stapel kan gevaarlijk zijn. Als plantjes gaan Anubias en Java-varen op steen goed.
Biotoop nabootsen: lichtbeige zand, donkere rotsen met veel schuilplekken en verder een open bodem. Beperk decoratie en houd het strak.
Gedrag en gezelschap
De roodschouder is vrij rustig, maar het mannetje verdedigt zijn hol fel tegen andere mannetjes en gelijk gekleurde vissen. Houd daarom één mannetje met meerdere vrouwtjes. Voor gezelschap passen rustige Malawi-soorten uit de zandzone, zoals de Pauwoogcichlide (Aulonocara jacobfreibergi) alleen als je zeker weet dat de kleuren verschillen en het bakje groot is, of de Electric blue, de Venustus en de Red empress. Let op: te grote roofcichliden kunnen zijn kleine formaat verkeerd inschatten.
Hou geen andere Aulonocara-soorten in hetzelfde bakje als je zuivere jongen wilt; kruisingen komen erg vaak voor. Mbuna zijn te wild.
Voeding
In de natuur: kleine bodemdiertjes zoals insectenlarven en kleine kreeftachtigen.
In het aquarium: kwalitatieve granulaten en vlokken, aangevuld met bevroren muggenlarven, Artemia en watervlooien. Drie tot vier kleine porties per dag zijn beter dan één grote maaltijd. Kies bij voorkeur zinkend voer, omdat ze dan natuurlijker scharrelen.
Voortplanting
De roodschouder is een moedermondbroeder. Het mannetje kiest een spleet of platte steen, het vrouwtje legt de eitjes en neemt ze in haar bek. Na ongeveer vier weken laat ze de jongen los. Het mannetje is groter en veel kleurrijker; vrouwtjes zijn onopvallender grijs. De jongen eten na de geboorte fijngemaakt vlokkenvoer of pas uitgekomen artemia. Met genoeg schuilplekken redden ze het vaak al in het gezelschapsbakje.
Tips uit de praktijk
Opvallend bij deze soort is de rustige uitstraling in combinatie met scherpe kleuren. De rode schoudervlek maakt hem herkenbaar, maar echt indrukwekkend wordt hij pas als het mannetje volwassen is en zijn territorium heeft ingericht. Dan zie je gedrag dat je in kleinere aquaria met mbuna zelden ziet: het mannetje gaat rustig heen en weer voor zijn hol, terwijl vrouwtjes gewoon doorstruinen.
Wat vaak misgaat is het vergeten van schuilplekken. Zonder holletjes zie je een gestreste vis met dof kleurenspel. Houd ook geen meerdere mannetjes samen, tenzij het aquarium echt groot is; in een te klein bakje eindigt dat meestal met een beschadigde vis.
Andere houders merken vaak dat zuivere lijnen schaars zijn, omdat hij in de handel gemakkelijk met andere pauwoogcichliden kruist. Koop dus bij een kweker die de herkomst kent. Voor wie al wat ervaring heeft met Malawi-cichliden en een middelgroot bakje wil, is dit een fijne keuze.
De eerste weken na aankoop zijn bij deze vis vooral een kwestie van vertrouwen winnen. Nieuwe roodschouders duiken meteen in de dichtstbijzijnde spleet en komen alleen tevoorschijn als het rustig is. Houd in die tijd het licht wat gedimd en voer kleine hoeveelheden zinkend voer vlak bij het hol. Na een week of twee begint hij het zand te doorzoeken, en pas daarna zie je de kleur echt opkomen.
Wat andere houders vaak merken: de rode vlek is bij jonge mannetjes nauwelijks zichtbaar en wordt pas met de tijd echt indrukwekkend. Veel kopers denken daarom dat ze een vrouwtje hebben gekocht. Geef het geduld en beoordeel de kleur niet in de winkel onder felle lampen, want die zorgen voor bleke dieren. Thuis in een rustiger bak zie je vaak een duidelijk verschil.
Veelgemaakte fouten: te weinig schuilplekken, grof zand dat de bek irriteert en te veel voer. Een vis die dof wordt en zich verstopt, heeft meestal last van stress of van een te grote bakgenoot. Ook ziektes zijn zelden een probleem bij stabiel water, maar bij schommelingen kunnen ze last krijgen van witte stip of een geïrriteerde huid. Dat pakt goed aan met rust, een stabiele temperatuur en schoon water.
Kweken gaat goed als je één mannetje met meerdere vrouwtjes houdt. De jongen groeien vlot als je ze apart zet en regelmatig fijn voer geeft. Eindadvies: een mooie, rustige vis voor iemand met een middelgroot zandaquarium en genoeg geduld, maar niet voor wie meteen een felgekleurde blikvanger wil of een aquarium heeft met veel onrust.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Opvallende kleuren met rode schoudervlek.
- Blijft wat kleiner dan sommige verwanten.
- Rustig gedrag, geschikt voor een zandaquarium.
- Broedt makkelijk in het aquarium.
Nadelen
- Zuivere exemplaren zijn niet altijd makkelijk te vinden.
- Mannetjes zijn fel tegen gelijk gekleurde vissen.
- Heeft schuilplekken en stabiel hard water nodig.
Lees ook: Zo start je succesvol een aquarium en Water verversen in je aquarium.
Veelgestelde vragen over de roodschouder-pauwoogcichlide
Hoe groot wordt de roodschouder-pauwoogcichlide?
Mannetjes van Aulonocara hansbaenschi worden ongeveer 12 cm lang.
Hoe groot moet het aquarium zijn?
Minimaal 100 cm en 200 liter voor één mannetje met enkele vrouwtjes. Zorg voor fijn zand en rotsen met veel spleten.
Wat is het verschil met de keizerin-pauwoogcichlide?
Beide zijn vernoemd naar Hans A. Baensch. De roodschouder is metaalblauw met een rode vlek achter de kop; de keizerin heeft een gele romp met een blauwe kop.
Hoe herken je een mannetje?
Volwassen mannetjes zijn blauw met een rode schoudervlek. Vrouwtjes en jonge mannetjes zijn grijs tot zilverbruin met vage banden.
Wat eet de roodschouder-pauwoogcichlide?
Zinkende korrels en vlokken, aangevuld met diepvries muggenlarven, artemia en watervlooien.
Is de roodschouder geschikt voor een mbuna-aquarium?
Nee. Mbuna zijn te wild. Combineer hem met rustige zandbewoners zoals de Electric blue.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
