Nyererei-cichlide (Pundamilia nyererei)

De nyererei-cichlide is een van de bekendste cichliden uit het Victoriameer. Mannetjes zijn vuurrood op de rug met blauwgroene flanken en donkere banden. Een prachtige, maar temperamentvolle muilbroeder.

Nyererei-cichlide (Pundamilia nyererei)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De soortnaam nyererei is een eerbetoon aan Julius Nyerere, de eerste president van Tanzania, en de geslachtsnaam Pundamilia is Swahili voor zebra. De soort werd in 1985 beschreven door Witte-Maas en Witte, nog onder de naam Haplochromis nyererei. Later werd hij, samen met de blauwe Pundamilia, ondergebracht in het geslacht Pundamilia, dat in 1998 door Ole Seehausen en collega’s werd beschreven. In oudere bronnen vind je dus nog de naam Haplochromis nyererei.

De nyererei is vooral beroemd om zijn rol in het onderzoek naar soortvorming. Bij eilandjes als Makobe leeft hij naast de blauwe Pundamilia pundamilia, met wie hij nauw verwant is. Het mannetje van de nyererei heeft een rood lichaam met een gele of oranje rug en donkere banden, terwijl de pundamilia blauwgrijs is. Onderzoekers hebben laten zien dat de twee soorten ook verschillen in hoe ze licht waarnemen, en dat de nyererei doorgaans dieper leeft dan zijn blauwe neef. In troebeler water gaan de kleurverschillen verloren en kruisen de twee soorten.

Vrouwtjes zijn geelbruin met donkere banden, zoals de pagina al meldt, en ze kiezen hun partner op kleur. Jonge mannetjes lijken eerst op vrouwtjes en krijgen pas na enkele maanden hun rode kleuren. Ook bij volwassen dieren wisselt de intensiteit met stemming en rang: een dominant mannetje in de balts is diep vuurrood, een onderdrukt dier is dof.

In het wild eet de nyererei vooral zoöplankton en insectenlarven, en hij zwemt op enkele meters diepte langs de rotsen. Dat verschilt van zijn blauwe verwant, die zich meer in ondiep water ophoudt. Het Victoriameer heeft grote verliezen geleden onder de haplochromis-soorten, en de beschermingsstatus van de nyererei zelf verdient aandacht; controleer de actuele IUCN-gegevens als dat voor je van belang is.

In de hobby is de nyererei vooral geliefd bij liefhebbers van Victoria-cichliden. Veel exemplaren in de handel zijn nakweek, en omdat kruising met de pundamilia zo makkelijk gaat, is het goed om te weten uit welke lijn je vissen komen. Zuivere lijnen zijn vaak alleen via gespecialiseerde kwekers te krijgen.

In het kort

Wetenschappelijke naamPundamilia nyererei
FamilieCichlidae
HerkomstTanzania (Victoriameer, rotseilanden)
VindplaatsAfrika – Tanzania – Victoriameer (Mwanza-golf)
Maximale grootte10 cm
Minimale aquariumgrootte120 cm / 240 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH7,5 – 8,5
Hardheid (GH)8 – 20 °dGH
Groepsgrootte1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes
GedragTerritoriaal, mannetjes agressief onderling
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur6 – 10 jaar
KarakterSemi-agressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteHarem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes

Welke vissen passen bij de Nyererei-cichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Pundamilia is Swahili voor ‘gestreept paard’, dus zebra, naar de verticale strepen die de meeste soorten altijd laten zien. Het geslacht werd in 1998 beschreven door Seehausen en Lippitsch.

nyererei is een eerbetoon aan Mwalimu (‘leraar’) Julius Nyerere (1922–1999), president van Tanzania van 1961 tot 1985. In het Tanzaniaanse deel van het Victoriameer komt deze cichlide voor.

De soort werd in 1985 beschreven door Witte-Maas en Witte.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft rond rotseilanden in het zuidelijke deel van het Victoriameer. Mannetjes bezetten territoria tussen de rotsen, vrouwtjes en jonge vissen trekken in groepen rond.

Het Victoriameer heeft zwaar geleden onder de introductie van de Nijlbaars en vervuiling; honderden cichlidensoorten zijn verdwenen of bedreigd. Veel aquariumpopulaties vormen daardoor een belangrijke reserve.

Waterwaarden in het aquarium

Middelhard tot hard, licht alkalisch water is ideaal. Leidingwater in grote delen van Nederland is prima geschikt.

  • Goede filtering en matige stroming
  • Wekelijks 30 tot 40% verversen
  • Stabiele waterkwaliteit voorkomt de beruchte ‘Malawi-bloat’-achtige problemen

Aquarium en inrichting

Richt een aquarium vanaf 120 cm in met rotsopbouw, veel holen en een zandbodem. Plaats de rotsen stevig op de bodemplaat, want er wordt gegraven. Zorg dat meerdere territoria ontstaan, zodat de vrouwtjes kunnen ontsnappen.

Biotoop nabootsen: grote ronde stenen, fijn zand, geen of weinig planten en helder licht.

Gedrag en gezelschap

Mannetjes zijn fel territoriaal en tolereren geen tweede mannetje van dezelfde of een gelijkende soort. Houd één mannetje met meerdere vrouwtjes. Geschikte medebewoners zijn stevige Malawi- of Victoriacichliden met een andere kleur en vorm, en robuuste meervallen zoals de dwergsynodontis. Kruisingsgevaar: combineer niet met andere Pundamilia- of Haplochromis-soorten.

Voeding

In de natuur: zoöplankton, insectenlarven en wat algen.

In het aquarium: kwalitatief cichlidenvoer, aangevuld met diepvries artemia, mysis en cyclops. Voer liever een paar kleine porties dan één grote.

Voortplanting

Mannetjes zijn felgekleurd, vrouwtjes geelbruin met donkere banden. De soort is een muilbroeder: het vrouwtje draagt de eitjes ongeveer drie weken in haar bek. Kweken lukt in een goed gestructureerd aquarium vaak vanzelf. Haal draagkrachtige vrouwtjes eventueel apart om ze rust te geven.

Tips uit de praktijk

De kleuren van een volwassen nyererei-mannetje horen bij het mooiste wat je in zoetwater kunt zien. Maar eerlijk is eerlijk: twee mannetjes in een te kleine bak betekent vrijwel altijd dat één van hen elke dag wordt opgejaagd.

Met één mannetje, vier vrouwtjes en veel rotsen in een bak van 150 cm gaat het meestal wel goed. Het mannetje imponeert constant, maar de vrouwtjes vinden genoeg rust.

Kort gezegd: prachtige soort voor iemand die al wat ervaring met cichliden heeft. Koop bij voorkeur nakweek met een bekende herkomst, zodat je zeker weet dat je geen hybride hebt.

De eerste weken na aankoop zijn jonge nyererei’s meestal onzichtbaar tussen de stenen. Ze zijn schuw en beginnen pas te eten als het aquarium rustig is. Geef in die tijd kleine porties op een vaste plek en dim het licht wat. Dat lijkt niets te doen, maar het maakt verschil: vissen die zich veilig voelen, groeien sneller en kleuren eerder.

Wat andere houders vaak merken: de kleur van het mannetje is sterk afhankelijk van de omgeving. In een lichte, kale bak blijft hij vaal, terwijl dezelfde vis in een bak met donkere stenen en veel dekking binnen weken kleurt. Ook de tijd van het jaar of de lichtperiode kan meespelen. De vrouwtjes zijn lastig van elkaar te onderscheiden en worden vaak onderschat. Een groepje van vier of vijf vrouwtjes maakt de aquariumsfeer merkbaar rustiger.

Wat er vaak misgaat: te weinig ruimte en dus te veel agressie, en verkeerde combinaties. Een vis die dof wordt en zich in een hoek terugtrekt, wordt meestal gepest. Haal hem dan tijdig weg. Ook kruisingen zijn een probleem. Heb je een gemengde bak met de pundamilia, dan krijg je na een paar maanden vissen die geen van beide zijn. Kies daarom één van de twee, of houd ze in aparte bakken.

Kweekervaringen zijn goed: het vrouwtje draagt de eitjes ongeveer drie weken, en de jongen zijn direct groot genoeg voor fijn voer. Eindadvies: een prachtige vis voor iemand met een ruim aquarium en enige ervaring, die bereid is de bak zorgvuldig in te richten en geduld heeft met de kleurontwikkeling. Voor een beginner die zonder plan een paar mannetjes koopt, is hij niet geschikt.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Spectaculaire kleuren
  • Interessant muilbroedgedrag
  • Bijdrage aan behoud van een bedreigde groep

Nadelen

  • Mannetjes zeer agressief onderling
  • Kruist makkelijk met verwante soorten
  • Groot aquarium nodig

Lees ook: een biotopenaquarium inrichten.

Veelgestelde vragen over de nyererei-cichlide

Hoe groot wordt de nyererei-cichlide?

De nyererei-cichlide (Pundamilia nyererei) wordt maximaal 10 cm. Ondanks zijn formaat is hij een felle en temperamentvolle vis.

Hoe oud wordt de nyererei-cichlide?

Met goede verzorging wordt hij 6 tot 10 jaar oud.

Met hoeveel nyererei-cichliden houd je ze samen?

Houd 1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes. Meerdere mannetjes samen leiden vaak tot gevechten, omdat ze onderling agressief zijn.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de nyererei-cichlide?

Kies een aquarium van minimaal 120 cm (240 liter). Met veel rotsen en schuilplekken kunnen zwakkere vissen aan het territoriale mannetje ontsnappen.

Met welke vissen kun je de nyererei-cichlide combineren?

Hij past bij andere stevige cichliden die niet te fel zijn, zoals de blauwe pauwoogcichlide, de zwavelkop-pauwoogcichlide en de kadango-cichlide. Kies geen kleine of schuwe vissen, omdat de mannetjes territoriaal zijn.

Welke planten passen bij de nyererei-cichlide?

Kies stevige planten die op steen of hout groeien, zoals dwergspeerblad en Afrikaanse watervaren. Die kunnen goed tegen hard water en een drukke bak.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.