De Birmese botia is een stevige, goudgele modderkruiper met brede donkere banden die per exemplaar verrassend verschillend kunnen zijn. Hij lijkt op de bekende Y-botia en Bengaalse tijgerbotia, maar komt uit de rivieren van Myanmar en wordt veel minder vaak aangeboden. Wie een groep bij elkaar weet te krijgen, heeft een actieve, sociale en eigenwijze bodembewoner in huis.

Over deze vis
De Birmese botia werd in 1860 wetenschappelijk beschreven door de Britse zoöloog Edward Blyth, die vanuit het museum in Calcutta de visfauna van Brits-Birma in kaart bracht. De soortnaam histrionica is afgeleid van het Latijnse woord voor toneelspeler en verwijst naar de theatrale, opvallende tekening. Binnen de familie Botiidae hoort hij bij het geslacht Botia, waar ook de Bengaalse tijgerbotia en de Y-botia toe behoren. Die verwantschap is meteen de oorzaak van veel naamsverwarring.
In uiterlijk valt vooral de variatie op. Bij de ene vis lopen de donkere banden strak en breed over een goudgele tot oranjebruine ondergrond, bij de andere zijn ze onderbroken of staan er extra vlekken tussen. Zoals bij veel botia’s kan het contrast verschillen met stemming, stress en conditie: een vis die zich prettig voelt, is meestal duidelijker getekend dan een vis die net is overgezet. Onder elk oog zit een kleine, inklapbare doorn. Hij zet die op bij dreiging, en daarom raakt een botia zo makkelijk verstrikt in een net. Vang ze liever met een bakje of een buisje.
Het verspreidingsgebied ligt in Myanmar, in de grote rivierstelsels waar de moesson het jaar bepaalt. Wat de vis daar precies doet, is opvallend weinig vastgelegd. Het gebied is lastig bereikbaar en er is nooit uitgebreid veldonderzoek naar gedaan. Wat er wel bekend is, komt grotendeels uit vangsten voor de handel en uit algemene kennis over verwante botia’s: een bodemzoeker die in groepen leeft, met een dieet van kleine dieren uit zand en tussen stenen.
Ook over de beschermingsstatus en de grootte van de wilde populaties is weinig gepubliceerd. Dat maakt de herkomst van je vissen des te belangrijker. In de handel komt de soort uit wildvang en uit kweek waarbij de dieren met hormonen worden aangezet tot afkuit, en tussen die partijen duiken regelmatig vissen op die hybride zijn of gewoon een andere soort blijken. Een Birmese botia is daardoor lastiger te herkennen dan je zou denken, en de naam op het bakje in de winkel is niet altijd een garantie.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Botia histrionica |
|---|---|
| Familie | Botiidae |
| Herkomst | Myanmar (stroomgebieden van Irrawaddy, Sittaung en Salween), ook gemeld uit Manipur (India) en Yunnan (China) |
| Vindplaats | Azië – Myanmar – Irrawaddy, Sittaung en Salween |
| Maximale grootte | 13 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 120 cm / 240 liter |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 10 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 5 à 6, liever 8 of meer |
| Gedrag | Actief, sociaal, onderling rangorde; niet agressief tegen andere vissen |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 10 – 15 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 5 of meer |
Welke vissen passen bij de Birmese botia?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Botia is niet uitgelegd; vermoedelijk een lokale naam uit India, mogelijk afgeleid van balli-potiah, een Assamese naam voor een andere modderkruiper. Het geslacht werd in 1831 beschreven door Gray.
histrionica is Latijn voor ‘harlekijnachtig’, waarschijnlijk naar de ‘zeer opmerkelijke schoonheid’ van de zwarte banden over het lichaam.
De soort werd in 1860 beschreven door Blyth.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Botia histrionica leeft in Myanmar, in de bovenlopen en zijrivieren van de grote stroomgebieden van de Irrawaddy, de Sittaung en de Salween. Er zijn ook meldingen uit het aangrenzende Manipur in India en uit Yunnan in China. De vis zit vooral in rustiger stromende delen van beschaduwde bosrivieren: helder, goed doorlucht water met een bodem van zand, grind en stenen, waartussen veel hout en blad ligt.
Het ritme van het jaar wordt bepaald door de moesson. In de regentijd stijgt het water, wordt het troebeler en trekken de vissen waarschijnlijk stroomopwaarts of de ondergelopen randen in; in de droge tijd blijven ze achter in heldere poelen en stroomversnellingen. Ze delen hun leefgebied met allerlei karperachtigen, andere modderkruipers en bermpjes. Omdat het gebied lastig bereikbaar is, is er over het precieze leven in het wild nog weinig bekend.
Waterwaarden in het aquarium
De Birmese botia is niet kieskeurig qua waterchemie, maar wel op het gebied van waterkwaliteit. Hij komt uit schoon, zuurstofrijk stromend water en dat merk je: in een vervuild of slecht doorlucht aquarium wordt hij snel sloom en vatbaar voor witte stip. Zacht tot middelhard, neutraal tot licht zuur water werkt het best.
- Stroming: matig; een krachtig filter met een uitstroom die over het water gericht is, zodat er ook rustige hoeken overblijven.
- Zuurstof: veel. Zorg voor oppervlaktebeweging of een extra luchtsteen, zeker in de zomer.
- Verversen: wekelijks 30 à 50 procent met goed op temperatuur gebracht, ontchloord water.
- Stabiliteit: alleen in een ingedraaid aquarium plaatsen; niet in een bak die net draait.
- Nitraat: houd het laag. Botia’s reageren op hoge nitraatwaarden met teruggetrokken gedrag en slechtere kleuren.
- Medicijnen: botia’s zijn gevoelig voor veel middelen tegen witte stip; doseer voorzichtig en liever lager.
Aquarium en inrichting
Een groep volwassen Birmese botia’s heeft ruimte nodig. Een aquarium van 120 cm lang en minstens 45 cm diep is de ondergrens; meer grondoppervlak is altijd beter dan meer hoogte. De bodem moet zacht zijn: fijn zand of rond, fijn grind, zodat de vissen kunnen woelen zonder hun baarddraden te beschadigen.
Bouw de bak op met veel schuilplekken: stenen die stevig op de bodemplaat staan, stukken hout, holletjes en spleten. Botia’s schuiven graag onder stenen en in kieren, dus zorg dat niets kan gaan schuiven. Planten mogen, maar kies stevige soorten zoals Anubias, Javavaren of Cryptocoryne, want tere stengelplanten worden regelmatig ondergraven. Een goed sluitende afdekking is een must: botia’s kunnen springen.
Biotoop nabootsen: Gebruik een mix van zand, grind en ronde rivierkeien, leg wat takken en een handvol gedroogde eikenbladeren of ketapangbladeren op de bodem en houd de verlichting gedempt. Een stroompompje aan één kant geeft het gevoel van een bosbeek. Planten als Cryptocoryne en Pogostemon helferi passen bij de Birmese herkomst.
Gedrag en gezelschap
Zoals alle echte botia’s is dit een groepsvis met een duidelijke rangorde. In een groep van vijf of meer wordt er gejaagd, geduwd, geklikt en soms ook even ‘gevochten’, maar dat hoort erbij en levert zelden schade op. Houd je er maar één of twee, dan wordt de vis vaak schuw of juist vervelend tegen soortgenoten van andere soorten. Opvallend is dat ze overdag behoorlijk actief kunnen zijn, zeker als het licht niet te fel is.
Goede medebewoners zijn snelle, niet al te kleine karperachtigen in de middenlaag, zoals de reuzendanio of de harlekijnrasbora. Andere botia’s van vergelijkbaar formaat, zoals de Y-botia, gaan meestal ook goed, al kan het gebeuren dat de soorten zich deels met elkaar gaan groeperen. Minder geschikt zijn trage vissen met lange vinnen, zoals de kempvis: die vinnen blijken voor nieuwsgierige botia’s vaak te verleidelijk. Heel kleine visjes en garnalen worden eerder als hapje gezien.
Voeding
In de natuur: De Birmese botia zoekt de bodem af naar insectenlarven, kleine kreeftachtigen, wormen en slakjes, en neemt daarnaast wat plantaardig materiaal en detritus mee.
In het aquarium: Makkelijk te voeren. Geef een goede zinkende korrel of tablet als basis en vul dat meerdere keren per week aan met diepvries muggenlarven, artemia, mysis en af en toe regenwormen. Een schijfje komkommer of een geblancheerd spinazieblad wordt ook aangevreten. Tip: voer een deel van het voer net na het uitgaan van het licht, dan krijgen ook de lager geplaatste vissen in de rangorde hun deel.
Voortplanting
Voor zover bekend is Botia histrionica nog nooit op natuurlijke wijze in het aquarium gekweekt. Net als andere botia’s is het waarschijnlijk een seizoensgebonden kuitschieter die tijdens de regentijd stroomopwaarts trekt. In de handel komen vooral wildvang en vissen uit hormonaal opgewekte kweek, en er duiken steeds vaker hybriden op. Volwassen vrouwtjes zijn voller en hebben een rondere snuit; mannetjes hebben een langere snuit en dikkere lippen.
Tips uit de praktijk
De Birmese botia is een van de mooiste ‘middelgrote’ botia’s. Het leuke is dat geen twee exemplaren hetzelfde zijn: de ene heeft strakke, brede banden, de ander een onrustiger patroon met extra vlekjes. Juist daardoor is het wel oppassen bij aankoop. Hij wordt regelmatig verward met de Y-botia of met hybriden, en het komt voor dat een winkelbak met ‘histrionica’ eigenlijk een mix van soorten bevat. Koop bij voorkeur bij een zaak die weet waar de vissen vandaan komen en neem je groep in één keer.
Het eerste weekje zijn ze meestal erg schuw en zie je ze nauwelijks. Daarna draaien ze bij: zodra ze door hebben waar het voer vandaan komt, staan ze bij de voorruit te wachten. Ze klikken hoorbaar tijdens het eten en bij onderlinge ruzietjes. Een groep van zes is veel rustiger en zichtbaarder dan een drietal. In een kleine groep zit vaak één vis de rest continu achterna, in een grotere groep verdeelt de spanning zich.
Een bekende fout is ze te vroeg in een nieuw ingericht aquarium zetten; witte stip volgt dan vaak binnen een paar weken. Een halve dosis middel en een iets hogere temperatuur helpen meestal. Houders merken vaak hetzelfde: botia’s zijn stevige vissen zodra ze gewend zijn, maar de eerste weken zijn kwetsbaar.
Voor wie is hij geschikt? Voor iemand met een ruim gezelschapsaquarium die al wat ervaring heeft en bereid is een echte groep te houden. Wil je slakken in je bak graag onder controle, dan is dit een prettige bijkomstigheid. Heb je een klein aquarium, garnalen of rustige sluiervissen, dan kun je beter iets anders kiezen.
Kieskeurig met eten zijn ze zelden, maar de eerste dagen kan het stokken. Wat vaak helpt: begin met levend of diepvriesvoer zoals muggenlarven en mysis, en schakel pas daarna over op tabletten. Een verse tablet die je na het uitdoen van het licht op één vaste plek neerlegt, wordt vaak binnen een paar dagen opgegeten. Wie vissen heeft die na twee weken nog niet eten, doet er goed aan te kijken naar het water en naar de groepsgrootte, want meestal ligt het daar aan.
Wat je pas na maanden merkt, is hoe vast hun ritme wordt. De groep kiest een paar vaste slaap- en schuilplekken en verdedigt die onderling, ook al blijft de ruzie zonder schade. Verander je de inrichting grondig, dan zie je ze een paar dagen weer schuw worden. Sommige vissen krijgen in het eerste jaar een iets rustigere, dieper gekleurde tekening, maar dat verschilt sterk per vis.
Bij combinaties werken snelle vissen in de middenlaag het beste. Trage, langgesluierde vissen worden vaker aangepikt. Andere houders vertellen hetzelfde over garnalen: een paar jonge garnaaltjes verdwijnen vroeg of laat in de groep. Met een ruime groep en een stabiele bak blijft het verder een vrij vredig gezelschap.
Het onderhoud is vooral regelmaat. Wekelijks water verversen en de bodem licht bijroeren is genoeg, zolang je de filterinlaat niet verwaarloost. Kweekervaringen zijn er nauwelijks: voor zover bekend komt niemand in de hobby verder dan eieren of een enkele verrassing. Eindadvies: koop hem als je een ruim aquarium hebt, een groep van minimaal zes neemt en bereid bent te controleren of je echt de juiste soort in huis haalt. Zo niet, kies dan een makkelijkere botia zoals de Bengaalse tijgerbotia.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Prachtige, per vis verschillende tekening
- Actief en ook overdag regelmatig te zien
- Eet gretig en ruimt slakjes op
- Vreedzaam tegenover vissen van vergelijkbaar formaat
Nadelen
- Heeft een groep en dus een groot aquarium nodig
- Wordt vaak verward met andere soorten of hybriden
- Gevoelig in de gewenningsperiode en voor medicijnen
Lees ook: Welke vissen passen bij elkaar? en Water verversen in je aquarium.
Veelgestelde vragen over de Birmese botia
Hoe groot wordt de Birmese botia?
De Birmese botia (Botia histrionica) wordt maximaal 13 cm.
Hoe oud wordt de Birmese botia?
Met goede verzorging wordt hij 10 tot 15 jaar oud. Het is dus een vis voor de lange termijn.
Met hoeveel Birmese botia’s houd je ze samen?
Houd er minimaal 5 tot 6 samen, liever 8 of meer. Het zijn sociale vissen met een eigen rangorde, die in een grotere groep rustiger en actiever zijn.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de Birmese botia?
Een aquarium van minimaal 120 cm (240 liter) is nodig. Hij is actief en heeft veel zwemruimte, grotten en wortels nodig.
Is de Birmese botia geschikt voor beginners?
Hij heeft een gemiddelde moeilijkheid. Met een groep, een groot aquarium en een stabiele inrichting is hij goed te houden.
Met welke vissen kun je de Birmese botia combineren?
Hij is niet agressief naar andere vissen, dus hij past bij stevige, vlotte vissen zoals de Chinese barbeel, de zwartgestreepte barbeel en de gestreepte goerami. Hou hem niet samen met hele kleine of trage vissen.
Welke planten passen bij de Birmese botia?
Stevige planten zoals javavaren en Wendts waterkelk kunnen goed tegen een actieve botiagroep en geven schuilplekken.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
