Hongslo-dwergcichlide (Apistogramma hongsloi)

De hongslo-dwergcichlide is een kleine, kleurrijke dwergcichlide uit de Orinoco-zijrivieren van Colombia en Venezuela. Mannetjes hebben een sierlijke, gespreide staartvin met blauwe en rode tinten en gele accenten, terwijl vrouwtjes tijdens het broeden knalgeel worden. Hij is minder bekend dan de macmasteri of de kakadu, maar zeker een aanrader voor liefhebbers van zacht water.

Hongslo-dwergcichlide (Apistogramma hongsloi)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De hongsloi-dwergcichlide werd in 1979 beschreven door Sven Kullander. De soortnaam eert Thorbjörn Hongslo, een Zweedse aquariaan die verbonden was aan het Nationaal Veterinair Instituut in Uppsala en bekendstond om zijn kennis van visziekten. De geslachtsnaam Apistogramma komt uit het Grieks en betekent zoiets als ‘onzeker teken’, een verwijzing naar de onregelmatige zijlijn van deze dwergcichliden. Binnen het geslacht hoort de soort bij de macmasteri-groep en vormt hij het middelpunt van een eigen ‘hongsloi-complex’ met verwante vormen.

In de hobby worden populaties uit verschillende vangplaatsen onderscheiden met codes uit het Duitse tijdschrift DATZ: A110 is de typische hongsloi, en de nummers A111 tot en met A115 zijn vergelijkbare vormen per vindplaats. Dat maakt de naamgeving in de handel wat rommelig, en dat zie je ook terug bij verkopers die ‘hongsloi’ schrijven bij vissen die net iets anders zijn. Vraag dus naar de vindplaats als je wilt kweken.

Het lichaam is slank en langgerekt, met bij het mannetje verlengde vinnen. Mannetjes zijn duidelijk groter en kleuriger dan vrouwtjes: de rugvin en staartvin lopen in punten uit en de kleuren wisselen van geelgrijs tot rood- en blauwachtig tijdens de baltsvertoning. Vrouwtjes blijven kleiner en zijn gedekter, maar krijgen als ze broeden een opvallend geel kleed met een zwarte tekening. Volwassen mannetjes zijn ruim zes centimeter lang; de vrouwtjes een stuk minder.

De vis komt uit de Río Vichada en het middenstroomgebied van de Río Meta in Colombia en het midden-Orinocogebied in Venezuela. Hij leeft er in kleine zijrivieren en stilstaand water, waar hij vooral bodemdiertjes eet. De IUCN geeft Least Concern (beoordeling 2020). De vrouwtjes leggen hun eitjes, meestal enkele tientallen, aan het plafond van een grot of in een holte, en zorgen voor eieren en jongen; het mannetje wordt daarna soms verdreven. In de handel komen zowel wildvang als nakweek voor.

In het kort

Wetenschappelijke naamApistogramma hongsloi
FamilieCichlidae (cichliden)
HerkomstColombia en Venezuela (Río Vichada, Río Meta, midden-Orinoco)
VindplaatsZuid-Amerika – Colombia, Venezuela – Río Vichada en Río Meta (Orinoco-stroomgebied)
Maximale grootteMannetje ca. 6 cm, vrouwtje ca. 4 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 54 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH5,0 – 7,0
Hardheid (GH)1 – 10 °dGH
Groepsgrootte1 mannetje met 2 – 3 vrouwtjes
GedragVreedzaam; mannetjes en broedende vrouwtjes zijn territoriaal
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur4 – 5 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteHarem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes

Welke vissen passen bij de Hongslo-dwergcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Apistogramma komt van het Griekse apistos (‘wisselvallig’) en gramme (‘lijn’), vermoedelijk naar de onregelmatig ontwikkelde zijlijnen. Het geslacht werd in 1913 beschreven door Regan.

hongsloi is een eerbetoon aan de aquariaan en visziektespecialist Thorbjörn Hongslo van het Zweedse Veterinair Instituut in Uppsala. Hij verzamelde het typemateriaal van deze en drie andere Apistogramma-soorten, geheel op eigen initiatief.

De soort werd in 1979 beschreven door Kullander.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Deze dwergcichlide leeft in het stroomgebied van de midden-Orinoco, in de Río Vichada en de Río Meta in Colombia en aangrenzende delen van Venezuela. Het gaat om kleine zijrivieren, beken en rustige, beschaduwde plekken.

De ondergrond bestaat uit zacht zand met veel omgevallen hout en bladeren. In dat bladstrooisel zoeken de vissen naar kleine ongewervelden. Het water is zacht en licht zuur, zoals dat vaker in Zuid-Amerikaanse zijrivieren met veel organisch materiaal voorkomt.

Planten en hout onder water: In het Orinocogebied loopt de plantenrijkdom sterk uiteen. Zijrivieren van de Río Meta zijn plaatselijk dicht begroeid, met onder andere Sagittaria subulata, Eichhornia diversifolia, Alternanthera reineckii en Limnobium laevigatum, op fijn zand met wat grind en oud drijfhout. In het overstroomde bos van El Tuparro is Najas guadalupensis de enige gedocumenteerde ondergedoken plant; verder liggen er takken, wortelstelsels, veel afgevallen blad en onder water staande bomen, palmen en struiken, met een laag algen op de bodem. In Caño Cristales, een rivier in dit stroomgebied, groeit op de rotsen de waterplant Macarenia clavigera.

Waterwaarden in het aquarium

Zoals bij de meeste Apistogramma-soorten is zacht, schoon water het beste. Wildvang is daar gevoeliger voor dan nakweek, die vaak wat gemakkelijker met kraanwater kan omgaan.

  • Zacht en licht zuur water, eventueel aangevuld met osmosewater.
  • Ververs regelmatig in kleine porties, bijvoorbeeld twee keer per week een kwart.
  • Bladeren van els of eik en turf zorgen voor een natuurlijke waterkleur en zuurgraad.
  • Vermijd sterke stroming en houd de temperatuur stabiel.

Aquarium en inrichting

Voor een groepje volstaat een bak van 60 cm, al heeft een grotere bak van 80 cm de voorkeur. Belangrijk is de structuur: zonder schuilplekken krijgen vrouwtjes geen rust en gaan mannetjes onnodig achter elkaar aan.

Gebruik zacht zand, veel bladeren, hout, kokosnoothelften of kleine potten en beplanting zoals Cryptocoryne of Java-varen. Drijfplanten temperen het licht en geven de vissen zekerheid, en dat merk je aan de kleur.

Biotoop nabootsen: zacht zand, laag bladstrooisel, stukken hout en gedempt licht. Zet drijfplanten neer en houd de stroming laag.

Gedrag en gezelschap

De hongsloi is vreedzaam tegenover andere soorten, maar mannetjes zijn onderling territoriaal. Daarom houd je één mannetje met een klein harem van vrouwtjes. Vrouwtjes claimen tijdens het broeden een eigen grot en verdedigen die fel.

Als gezelschap passen rustige, kleine tetra’s zoals de neontetra en vreedzame bodemvissen. Meng hem niet met andere Apistogramma-soorten, want dat leidt tot kruisingen en onrust. Andere kleine Zuid-Amerikaanse cichliden zoals de agassizi-dwergcichlide zijn beter in aparte bakken te houden.

Voeding

In de natuur: vooral kleine bodembewonende ongewervelden, zoals insectenlarven en kreeftjes.

In het aquarium: vooral levend en bevroren voer: Artemia, watervlooien, muggenlarven en cyclops. Wildvang wil vaak niets anders, terwijl nakweek na verloop van tijd ook fijne korrels en vlokken neemt. Tip: voer kleine porties, twee keer per dag, en varieer voor de kleur.

Voortplanting

Hongsloi is een holenbroeder. Het vrouwtje kiest een grot, bijvoorbeeld een omgekeerd bakje of kokosnoot, legt daar de eieren en bewaakt ze en de jongen. Het mannetje houdt zich buiten de grot op en verdedigt het territorium.

Het vrouwtje is goed te herkennen aan haar kleinere formaat en gele broedkleed. In een kleine bak moet je soms het mannetje weghalen omdat het vrouwtje hem wegjaagt. Jonge visjes eten pas uitgekomen pekelkreeftjes en fijn poedervoer.

Tips uit de praktijk

De hongsloi is een onderschatte soort. Iedereen wil een kakadu of een macmasteri, maar wie kiest voor deze vis, krijgt een fraaie, rustige dwergcichlide met een eigen karakter. Mannetjes tonen met opgezette vinnen en vrouwtjes verdedigen hun grot met onverwachte moed.

Andere houders merken vaak dat wildvang wat gevoeliger en schuwer is, terwijl nakweek prima gedijt in een goed ingerichte bak. De eerste weken zijn kritiek, daarna wordt het een stabiele vis. Een bak zonder schuilplaatsen is een van de grootste fouten.

Advies: neem een klein harem, richt de bak dicht in en houd het water zacht. Dan heb je een prachtige vis voor een middelgrote bak. Voor beginners in zacht water is hij goed te doen, voor mensen met hard kraanwater is wat extra werk nodig.

De eerste weken na aankoop zijn het spannendst. Wildvang komt vaak mager en stressig binnen, en de eerste dagen zie je hem misschien alleen achter een wortel of blad. Bied dan uitsluitend klein levend of bevroren voer aan, zoals artemia en cyclops. Op droog voer moet je de vis pas na een paar weken wennen; sommige vissen negeren het maandenlang. Een truc is om de korrels eerst tussen levend voer te mengen.

Andere houders merken vaak dat het gedrag na een paar maanden echt open gaat. Een vrouwtje dat zich eerst vooral verstopte, kan met een eigen grot ineens het hele deel van de bak claimen en zelfs een groter mannetje wegjagen. Het mannetje let vooral op zijn harem; tijdens het balts spreidt hij zijn vinnen en danst hij voor de grot. Zorg dat elk vrouwtje een eigen grot en een duidelijke grens heeft, bijvoorbeeld met een steen of een bladhoop.

Typische problemen zijn stress door te fel licht of te weinig dekking, en gaatjesziekte of witte stip bij vissen die net verplaatst zijn. Een zacht, schoon, licht zuur milieu met blad en hout voorkomt veel ellende. Grotere of drukke bakgenoten zijn een fout; kies rustige tetra’s of kleine meervallen als gezelschap. Houd de bak bij het kweken rustig en voer de jongen apart met pas uitgekomen artemia.

Eindadvies: hongsloi is een uitstekende vis voor wie met dwergcichliden begint en al wat ervaring met zacht water heeft. Voor wie in hard kraanwater houdt, is hij lastiger, en dan is osmosewater of een middel om het water zachter te maken nodig. Een trio met veel schuilplekken geeft het meeste plezier.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Mooie kleuren, met blauwe en rode tinten
  • Klein en geschikt voor een middelgrote bak
  • Interessant broedgedrag
  • Vreedzaam tegenover andere soorten

Nadelen

  • Vraagt zacht, schoon water
  • Wildvang is schuw en kieskeurig met voer
  • Mannetjes zijn onderling territoriaal
  • Korte levensduur

Lees ook: een biotoopaquarium inrichten en water verversen in je aquarium.

Veelgestelde vragen over de hongslo-dwergcichlide

Hoe groot wordt de hongslo-dwergcichlide?

Het mannetje wordt ongeveer 6 cm en het vrouwtje ongeveer 4 cm. Daardoor past een groepje al in een aquarium van 60 cm en 54 liter.

Met hoeveel hongslo-dwergcichliden houd je ze samen?

Houd 1 mannetje met 2 of 3 vrouwtjes. Mannetjes en broedende vrouwtjes zijn territoriaal, dus zorg voor schuilplekken zoals grotjes en wortels.

Is de hongslo-dwergcichlide geschikt voor beginners?

Hij is gemiddeld in moeilijkheid. Hij is vreedzaam, maar je moet het water goed op orde houden en hij wordt maar 4 tot 5 jaar oud.

Met welke vissen kun je de hongslo-dwergcichlide combineren?

Kies kleine, rustige vissen uit Zuid-Amerika, zoals de vuurtetra, de karbonkelzalm en de bronzen pantsermeerval.

Welke planten passen bij de hongslo-dwergcichlide?

Drijfplanten zoals het watervorkje en de Amazonekikkerbeet dempen het licht en geven zijn bak een natuurlijke sfeer.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.