Speerblad (Anubias barteri var. barteri)

Het speerblad is de grote broer van het dwergspeerblad: dezelfde taaie plant, maar met flinke, hartvormige bladeren op lange stelen. Hij is populair als robuuste plant voor op hout of steen en gedijt ook in aquaria waar bijna niets anders overleeft.

Speerblad (Anubias barteri var. barteri)
Foto: Tocekas, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze plant

Anubias barteri is in 1860 beschreven door de Duitse botanicus Heinrich Wilhelm Schott, de man die ook de naam van het hele geslacht Anubias bedacht. Die naam verwijst naar Anubis, de Egyptische god van het hiernamaals, omdat de planten vaak in donkere, schaduwrijke plekken groeien. Var. barteri is de typevorm van de soort. De plant hoort bij de aronskelkfamilie (Araceae), net als de Cryptocoryne-soorten en veel kamerplanten.

Het speerblad heeft een kruipend rizoom waaruit lange bladstelen groeien met hartvormige, leerachtige bladeren. Volgens Wikipedia worden de bladeren 10 tot 23 centimeter lang en kunnen de stelen tot ruim een halve meter worden. In het aquarium blijft de plant meestal kleiner, rond de 7 tot 30 centimeter. De donkergroene bladeren zijn stevig en glanzend, waardoor ze weinig last hebben van planteneters.

Naast de typevorm kent de soort nog meer varianten, namelijk angustifolia, caladiifolia, glabra en nana. In de handel loopt dat vaak door elkaar: je vindt ze onder namen als Anubias barteri of Broad Leaf. Let bij het kopen dus op de bladvorm en de grootte als je precies deze plant wilt.

De soort komt voor in West-Afrika, in het zuidoosten van Nigeria, in Kameroen en op het eiland Bioko. Ze groeit er langs rivieren en beken, vaak aan de rand van het water waar de stroming sterk is, op rotsen en boomwortels. Daardoor staat de plant afwisselend emers en submers, afhankelijk van het waterpeil. In de aquariumhobby is Anubias al lang een vaste waarde, vooral omdat hij zo weinig eisen stelt.

In het kort

Wetenschappelijke naamAnubias barteri var. barteri
FamilieAraceae (aronskelkfamilie)
HerkomstWest-Afrika
VindplaatsAfrika – Nigeria, Kameroen en Bioko – Beken en rivieren, op rotsen en wortels
Hoogte15 – 30 cm
GroeisnelheidLangzaam
LichtWeinig
CO2Niet nodig
Temperatuur22 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 15 °dGH
Plaats in het aquariumOp hout of steen
VermeerderingDelen van het rizoom
MoeilijkheidZeer makkelijk

Natuurlijke leefomgeving

In het wild groeit het speerblad in de regenwouden van West-Afrika, op rotsen en wortels langs beken en rivieren. Het zijn plekken met stromend water en veel schaduw. Als het water in het regenseizoen stijgt, staat de plant onder water, in het droge seizoen steekt hij gedeeltelijk of helemaal boven water uit.

Die wisselende omstandigheden maken de plant erg veerkrachtig. Hij kan zowel onder water als in de lucht groeien en past zich makkelijk aan nieuw licht en nieuw water aan. In een aquarium met stromend water, zoals een biotoop van een West-Afrikaanse rivier, voelt hij zich dan ook als thuis.

Verzorging in het aquarium

Het speerblad is makkelijk, maar sommige punten bepalen of je er lang plezier van hebt:

  • Licht: weinig tot gemiddeld licht is genoeg. Te veel licht geeft algen op de grote bladeren.
  • Voeding en bemesting: een beetje vloeibare meststof is voldoende, de plant haalt veel uit het water.
  • Bodem: de plant staat niet in de bodem, maar op hout of steen, met het rizoom vrij.
  • Snoeien: knip oude of beschadigde bladeren af bij de wortelstok. Verder is bijna geen onderhoud nodig.

Planten en vermeerderen

Begraaf het rizoom nooit, want dan gaat het rotten. Bind de plant vast aan een stuk hout of een steen met draad, of klem hem in een spleet. Na een paar weken hebben de wortels zelf houvast gevonden. Door de grote bladeren is de plant zwaarder dan een dwergspeerblad, dus zorg dat de ondergrond stevig staat.

Vermeerderen doe je door het rizoom met een schoon mes in stukken te delen, waarbij elk stuk een paar bladeren en wortels houdt. Soms vormt de plant ook zijscheuten die je los kunt halen en apart kunt planten.

Geschikt voor

Het speerblad past bij vrijwel alle vissen, ook bij planteneters. Vooral in een West-Afrikaans biotoopaquarium zie je hem graag, bijvoorbeeld met de gestreepte kribensis of de bultkopcichlide, die graag tussen rotsen en hout zwemt. In een cichlidenaquarium met veel graafwerk blijft hij overeind, zolang hij aan zwaar hout of een steen zit en niet in de bodem.

Tips uit de praktijk

Het speerblad is de plant die je koopt als je niet wilt twijfelen. Na een paar weken in een nieuw aquarium zie je vaak dat een of twee bladeren geel worden en afsterven, vooral als de plant uit een kas met emers blad komt. Dat is geen reden tot paniek. De plant stoot oud blad af en maakt nieuw blad aan dat aan het water is aangepast.

De groei is traag. Een nieuw blad duurt weken, en dat blijft zo. Wie een volle plant wil, moet dus gewoon geduld hebben of van begin af aan een grotere plant kopen. Mijn tip: plaats hem op een rustige plek en laat hem ongemoeid. Andere houders merken vaak dat verplaatsen de groei maanden stilzet.

Het grootste probleem is algengroei op de grote, trage bladeren. Een groot blad blijft lang zitten en vangt dus veel algen, vooral bij fel licht of te veel meststof. Houd het licht matig en haal sterk begroeide bladeren weg. Slakken en garnalen ruimen een deel van de aanslag op, al is dat meestal niet genoeg om het zonder snoeien te redden.

Met vissen werkt het speerblad prima. De grote bladeren geven schaduw en schuilplaatsen. Cichliden die graven kunnen een plant losmaken die niet goed vastzit, dus gebruik zwaar materiaal. Een enkele keer zie je vissen aan de bladranden knabbelen, maar echt kaalgevreten wordt de plant zelden.

Eerlijk advies: kies dit speerblad voor een achtergrond of een grote houtwortel, en de nana-variant als je het compacter wilt. Het blijft een plant die tijd nodig heeft, maar die je daarna jarenlang gewoon laat staan.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Zeer taai en vergeeft veel fouten
  • Grote bladeren geven schaduw en schuilplaatsen
  • Weinig licht en geen CO2 nodig
  • Wordt zelden gegeten door planteneters
  • Blijft jarenlang mooi zonder veel onderhoud

Nadelen

  • Groeit erg langzaam
  • Grote bladeren raken gemakkelijk begroeid met algen
  • Gaat dood als het rizoom wordt begraven

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.