De dwergslangenkopvis is een compacte Channa met oranje-witte vinranden. Hij blijft klein genoeg voor een middelgroot soortaquarium.

Over deze vis
De dwergslangenkopvis werd in 1822 beschreven door Francis Hamilton, dezelfde Schotse arts die in die tijd veel vissen uit Bengalen op naam bracht. De soortnaam gachua is waarschijnlijk een lokale naam uit Bengalen. De naam ‘dwerg’ slaat op het formaat binnen de familie: andere slangenkoppen worden vaak een stuk groter. Hamilton noemde hem oorspronkelijk Ophicephalus gachua, en later werden aan verschillende lokale populaties nog andere namen gegeven, zoals aurantiacus, marginatus, limbatus en apus.
Dat laatste is niet toevallig. Channa gachua blijkt een soortencomplex te zijn: onder die ene naam zitten waarschijnlijk drie of vier verschillende soorten. Recent genetisch onderzoek heeft al enkele populaties losgemaakt. De oostelijke vorm wordt soms als Channa limbata erkend, en de geïsoleerde populatie op Sri Lanka als Channa kelaartii. Wie een dwergslangenkop koopt, weet dus eigenlijk nooit zeker welke vorm hij thuis heeft, en dat verklaart ook waarom houders uiteenlopende ervaringen hebben met kleur en gedrag.
Het uiterlijk varieert dan ook per herkomst. De basiskleur is bruin tot grijsgroen met donkere vlekken, en de vinnen hebben vaak een oranje, rode of witte rand. Mannetjes hebben langere rug- en aarsvinnen en een intensere kleur dan de vrouwtjes. De vis blijft meestal veel kleiner dan het maximum van ongeveer 28 centimeter dat in de literatuur wordt genoemd.
Het verspreidingsgebied is enorm voor een kleine vis: van Iran en Afghanistan via Pakistan, India, Nepal en Sri Lanka tot Zuidoost-Azië en Indonesië. Hij leeft in grote rivieren, kleine beken, stromend en stilstaand water, kanalen en rijstvelden, en eet kleine vissen, insecten en kreeftachtigen. Het mannetje broedt de eieren uit in zijn bek. De soort is niet bedreigd en wordt in Azië ook gegeten. In de aquariumhobby is hij populair vanwege zijn kleuren, en hij wordt daarnaast bekeken als kandidaat voor kweek voor consumptie.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Channa gachua |
|---|---|
| Familie | Channidae (slangenkopvissen) |
| Herkomst | Zuid- en Zuidoost-Azië (India, Sri Lanka, Thailand, Indonesië) |
| Vindplaats | Azië – India, Sri Lanka, Thailand, Indonesië – Beken en rivieren van Zuid- en Zuidoost-Azië |
| Maximale grootte | 15–20 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 120 liter (100 cm) |
| Temperatuur | 20 – 26 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 3 – 15 |
| Groepsgrootte | Solitair of als paar |
| Gedrag | Roofvis, territoriaal |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 8–10 jaar |
| Karakter | Roofvis, agressief |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of als paar |
Welke vissen passen bij de Dwergslangenkopvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Channa is een naam van Gronow (1763) die door Scopoli geldig werd gemaakt. De herkomst is onbekend; mogelijk komt hij van channe, een Griekse naam voor een wijdbekkige zeevis. Het geslacht werd in 1777 beschreven door Scopoli.
gachua is vermoedelijk een lokale Bengaalse naam. Hamilton gaf soorten vaak namen ‘naar die welke de inheemse bevolking van India gebruikt’.
De soort werd in 1822 beschreven door Hamilton.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Beken, sloten en rijstvelden, vaak in heuvelland; ademt lucht aan het oppervlak.
Waterwaarden in de natuur: zacht tot middelhard water.
Waterwaarden in het aquarium
- Luchtlaag onder het deksel
Aquarium en inrichting
Dichte beplanting, wortels en drijfplanten. Zeer goed afdekken: hij springt.
Biotoop nabootsen: zand, blad, wortels en veel drijfplanten.
Voeding
In de natuur: insecten, kleine vissen en kikkervisjes.
In het aquarium: regenwormen, garnalen, muggenlarven en visstukjes.
Voortplanting
Muilbroeder: het mannetje draagt de eieren in de bek. Kweek lukt regelmatig.
Tips uit de praktijk
Houders waarderen het karakter; hij herkent zijn verzorger en bedelt om voer.
Een nieuwe dwergslangenkop is de eerste dagen schuw. Hij kruipt in een grot of tussen de wortels en eet vaak pas na een paar dagen. Begin met regenwormen, dat is voor bijna elke slangenkop het gemakkelijkste voer. Daarna volgen muggenlarven, garnalen en visstukjes. Veel houders merken dat hij na een paar weken herkent wie hem voert en naar de voorkant komt, en dat hij dan ook zinkende pellets accepteert.
Door het soortencomplex zie je grote verschillen tussen dieren. Sommige exemplaren zijn rustig en tolereren een soortgenoot, andere zijn erg territoriaal en vechten met elke vis die hun grot betreedt. Als je een paartje wilt houden, geef dan veel schuilplaatsen en zorg dat de bak ruim is. Houd in het begin de situatie goed in de gaten en zorg voor een plan B als de vissen niet bij elkaar passen.
Typische fouten zijn een te warme bak en een deksel met kieren. Hij springt en kruipt moeiteloos over de rand, en een ontsnapte slangenkop wordt vaak pas te laat onder de kast teruggevonden. Ook een te kale bak leidt tot stress. Met veel drijfplanten en wortels blijft hij rustig. Wat je pas na maanden merkt, is hoe vast zijn gewoontes zijn: hij kiest een plek, patrouilleert een vaste route en reageert direct op veranderingen in de inrichting.
Eindadvies: geschikt voor wie een bak van een meter heeft en een kleine, karaktervolle roofvis wil. Niet geschikt voor een gezelschapsbak met kleine vissen of garnalen.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Blijft relatief klein
- Geen hoge temperatuur nodig
Nadelen
- Eet kleine vissen
- Springt
Veelgestelde vragen over de dwergslangenkopvis
Hoe groot wordt de dwergslangenkopvis?
De dwergslangenkopvis wordt 15 tot 20 cm. Hij blijft daarmee klein voor een slangenkopvis en heeft opvallende oranje-witte vinranden.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de dwergslangenkopvis?
Een aquarium van minimaal 120 liter (100 cm) is voldoende voor een vis of een paar. Zorg voor een goed sluitend deksel en veel schuilplekken.
Wat eet de dwergslangenkopvis?
Het is een roofvis die graag levend of diepgevroren voer eet, zoals vis, garnalen en insectenlarven. Veel exemplaren wennen ook aan hoogwaardige korrels of stukjes visfilet.
Met welke vissen kun je de dwergslangenkopvis combineren?
Hij is territoriaal en eet kleine vissen op, dus combineren is lastig. Stevige vissen die niet in zijn bek passen en weinig in zijn territorium komen, zoals de Oosterse modderkruiper en de Kubotai-botia, zijn een betere optie dan kleine schoolvissen.
Welke planten passen bij de dwergslangenkopvis?
Planten op stenen of hout, zoals Bucephalandra en Downoi, geven dekking in zijn beekachtige leefomgeving.
Verwante soorten
Andere kleine slangenkoppen zijn de kleurrijke regenboog-slangenkopvis (Channa bleheri), de blauwe slangenkopvis (Channa andrao) en de goudvlek-slangenkopvis (Channa aurantimaculata). Alle soorten vind je in het overzicht van roofvissen.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
