Deze kleine, bleke spookmesaal dankt zijn naam aan de stompe, walvisachtige kop. Een zeldzame, elektrisch communicerende nachtvis voor specialisten.

Over deze vis
De walvismesaal werd in 1878 door de Amerikaanse paleontoloog en ichtyoloog Edward Drinker Cope beschreven als Adontosternarchus balaenops. De soortnaam is samengesteld uit het Latijnse ‘balaena’ (walvis) en het Griekse ‘ops’ (gezicht), dus ‘walvisgezicht’, naar de stompe, brede kop. De geslachtsnaam verwijst naar het ontbreken van tanden. Hij behoort tot de Apteronotidae, de spookmesalen, en is dus verwant aan de veel bekendere zwarte spookmes.
Opvallend is dat de soort in het wild vrijwel alleen plankton lijkt te eten. Waar de meeste spookmesalen insectenlarven en kleine prooien uit de bodem halen, voedt deze soort zich met zoöplankton, en dat bepaalt ook de bouw: een stompe snuit, kleine mond en weinig tot geen tanden. Dat maakt hem tot een specialist, en meteen ook tot een moeilijke pensionaire in het aquarium.
Het uiterlijk is bleek, met een donker gevlekt of gemarmerd patroon op een lichte ondergrond. Als de vlekken erg dicht bij elkaar staan, lijkt het dier bijna egaal donker. Volgens de literatuur worden ze ongeveer achttien tot tweeëndertig centimeter lang, al blijven dieren in de handel meestal kleiner.
De soort komt voor in de Amazone en de Orinoco. Zoals het hele geslacht is hij aangepast aan het leven in diepere rivierkanalen. Van andere soorten uit dit geslacht zijn dieren opgevist uit meer dan tachtig meter diepte, en dat zegt veel over hoe anders zijn leefwijze is dan die van de vissen die je gewoonlijk in de hobby ziet. Net als andere spookmesalen zendt hij voortdurend een zwak elektrisch signaal uit, waarmee hij navigeert en communiceert.
In de handel is hij een zeldzaamheid. Er is weinig gepubliceerd over zijn gedrag in gevangenschap, over voortplanting of over levensduur, dus deze pagina gaat daar bewust minder diep op in dan bij bekende soorten.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Adontosternarchus balaenops |
|---|---|
| Familie | Apteronotidae (spookmesalen) |
| Herkomst | Amazonebekken (Brazilië, Peru) |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Brazilië, Peru – Amazonebekken |
| Maximale grootte | 20 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 200 liter (120 cm) |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,0 |
| Hardheid (GH) | 1 – 8 |
| Groepsgrootte | Kleine groep |
| Gedrag | Vreedzaam, nachtactief |
| Moeilijkheid | Moeilijk |
| Levensduur | 8–10 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Kleine groep |
Welke vissen passen bij de Walvismesaal?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Adontosternarchus komt van het Griekse a- (‘zonder’) en odous (’tand’), naar het ontbreken van tanden in beide kaken, en Sternarchus, naar de onderfamilie waarin het geslacht toen werd geplaatst. Het geslacht werd in 1912 beschreven door Ellis.
balaenops komt van het Latijnse balaena (‘walvis’) en het Griekse ops (‘gezicht’), naar de onderkaak die voorbij de bovenkaak steekt, zoals bij een baleinwalvis.
De soort werd in 1878 beschreven door Cope.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Diepe rivierkanalen met stroming, waar hij met zwakke elektrische signalen navigeert.
Waterwaarden in de natuur: zacht, licht zuur water.
Waterwaarden in het aquarium
- Zeer schoon, zuurstofrijk water
Aquarium en inrichting
Buizen of holle wortels als schuilplek, gedempt licht en zachte zandbodem.
Biotoop nabootsen: zand, wortels, gedempt licht en matige stroming.
Voeding
In de natuur: kleine insectenlarven en zoöplankton.
In het aquarium: muggenlarven, artemia en ander klein (diepvries)voer, bij voorkeur ’s avonds.
Voortplanting
In het aquarium niet bekend.
Tips uit de praktijk
Zelden in de handel. Houders melden dat ze langzaam wennen en in het begin alleen levend voer accepteren.
Omdat de walvismesaal zo zeldzaam is, weten maar weinig houders hoe hij zich op de lange termijn gedraagt. Wie hem wel heeft gehouden, meldt dat de eerste weken bepalend zijn. Nieuwe dieren zijn schuw, blijven dicht bij hun schuilplaats en eten pas na een tijd. Kleine, levende voedsels zoals artemia, cyclops en daphnia zijn de meest genoemde eerste stap, later gevolgd door diepvriesmuggenlarven, altijd in de avond aangeboden.
Omdat de soort in het wild plankton eet, is het in de bak vaak lastig om voldoende voedsel binnen te krijgen. Snellere vissen eten de voerdiertjes weg voordat de mesaal ze heeft opgemerkt. Daarom wordt in een aparte, rustige bak gewerkt, of alleen met vissen die ’s avonds niet actief zijn. Het is geen soort voor een drukke gezelschapsbak.
Vaak genoemde valkuilen zijn instabiel water en medicijnen: spookmesalen zijn gevoelig voor slechte waterkwaliteit, zuurstofgebrek en geneesmiddelen, en een dier dat eenmaal verzwakt is, is moeilijk terug te krijgen. Zorg voor helder, zuurstofrijk water, matige stroming en veel schuilplaatsen zoals buizen en holle wortels.
Eindadvies: alleen voor ervaren houders die bereid zijn veel tijd te steken in het voer en in een rustige omgeving, en die accepteren dat de kans op succes niet zo groot is als bij de bekendere mesalen. Voor de meeste liefhebbers is een bruine of zwarte spookmes een betere keus.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Uniek en vreedzaam
- Blijft relatief klein
Nadelen
- Moeilijk aan het voer te krijgen
- Gevoelig voor waterkwaliteit
Veelgestelde vragen over de walvismesaal
Hoe groot wordt de walvismesaal?
De walvismesaal (Adontosternarchus balaenops) wordt ongeveer 20 cm lang.
Hoe oud wordt de walvismesaal?
Gemiddeld wordt hij 8 tot 10 jaar oud.
Met hoeveel walvismesalen houd je ze samen?
Hij leeft in een kleine groep. Zorg voor voldoende schuilplekken, want het is een nachtactieve vis.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor een walvismesaal?
Reken op minimaal 200 liter met een lengte van 120 cm. Dim het licht en bied veel schuilplekken.
Is de walvismesaal geschikt voor beginners?
Nee, hij staat als moeilijk te boek en is vooral geschikt voor ervaren aquarianen.
Met welke vissen kun je de walvismesaal combineren?
Kies rustige bodemvissen en geen drukke of hardhandige soorten, zoals de Driestreep-pantsermeerval, de Luipaardpantsermeerval of de Dwergotocinclus.
Welke planten passen bij de walvismesaal?
Planten die schaduw geven, zoals de Amazonezwaardplant en de Braziliaanse waternavel, passen goed bij een nachtvis.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
