Een aquarium is een stukje onderwaterwereld in je eigen huis. Superleuk, maar het werkt anders dan je misschien denkt. Op deze pagina vind je alle basics van een aquarium voor beginners. We leggen stap voor stap uit hoe een aquarium werkt, wat je nodig hebt en hoe je problemen voorkomt. We houden het simpel, zodat iedereen het kan begrijpen: ook als je tien jaar bent of nog nooit een vis hebt gehad.
Hoofdstuk 1Wat is een aquarium eigenlijk?
Een aquarium is niet zomaar een bak water met vissen erin. Het is een kleine natuur. In een sloot of rivier zorgt de natuur zelf dat het water schoon blijft: regen brengt nieuw water, planten groeien en kleine beestjes ruimen de rommel op. In een aquarium kan dat niet vanzelf. Daarom heb jij een belangrijke taak: jij bent de baas van deze kleine natuur.
Je kunt het vergelijken met een kamer waarin iemand woont. Vissen eten, poepen en plassen allemaal in hetzelfde water waarin ze zwemmen. Als niemand dat water schoonhoudt, wordt het steeds viezer. Een filter, planten, bacteriën en jij zorgen er samen voor dat het water gezond blijft.

Een aquarium vraagt vooral om tijd, rust en een beetje zorg. Doe alles stap voor stap en neem de tijd. Wie geen haast heeft, krijgt bijna nooit grote problemen.
Wat heb je nodig?
Je hebt niet veel nodig, maar een paar dingen zijn echt belangrijk. Hieronder zie je wat elk onderdeel doet.
| Het aquarium (de bak) | Kies liever niet de allerkleinste. In meer water gaat het minder snel mis. Een bak van ongeveer 60 cm lang (zo’n 54 liter) of groter is een goed begin. |
|---|---|
| Filter | Het hart van je aquarium. Het pompt water rond en haalt vuil eruit. In het filter wonen ook de goede bacteriën (zie hoofdstuk 4). Het filter staat altijd aan, dag en nacht. |
| Verwarming | De meeste aquariumvissen komen uit warme landen. Ze willen water van ongeveer 24 tot 26 °C. Een verwarming met een knopje houdt het water op de goede temperatuur. |
| Thermometer | Hiermee controleer je of het water echt de goede temperatuur heeft. |
| Verlichting | Planten hebben licht nodig om te groeien. Zet de lamp op een tijdschakelaar: 6 tot 8 uur licht per dag is genoeg. |
| Watertest | Met een test kun je dingen in het water meten die je niet kunt zien. Een druppeltest is betrouwbaarder dan teststrips. |
| Emmer en slang | Voor het verversen van water. Gebruik deze emmer alleen voor het aquarium, nooit met zeep. |
| Schepnetje en algenmagneet | Om vissen te vangen en het glas schoon te maken. |

Wil je weten hoe sterk je verwarming moet zijn? Lees dan Hoeveel watt aquariumverwarming heb je nodig? Benieuwd wat een aquarium per maand kost aan stroom en voer? Dat lees je in Wat kost een aquarium per maand?
Water en stroom samen kunnen gevaarlijk zijn. Laat een volwassene altijd helpen met stekkers, de verwarming en het vullen van de bak. Haal de stekkers eruit voordat je je handen in het water steekt.
Waar zet je het neer?
Een aquarium vol water is zwaar. Een bak van 100 liter weegt met bodem en stenen al snel meer dan 120 kilo, net zoveel als twee volwassenen. Kies daarom een goede plek, want verplaatsen kan later bijna niet meer.
- Niet in de zon. Zonlicht maakt het water te warm en zorgt voor groen water en algen.
- Op een stevige kast of meubel die helemaal recht staat. Een speciaal aquariummeubel is het veiligst.
- Op een rustige plek. Niet naast een deur die vaak dichtslaat of naast harde speakers. Vissen schrikken van trillingen.
- Niet naast de verwarming of bij een raam dat vaak openstaat.
- Dicht bij een stopcontact, maar laat de kabels eerst een stukje naar beneden hangen (een druppellus). Dan loopt er geen water langs de kabel naar het stopcontact.
De onzichtbare helpers: bacteriën
Dit is het allerbelangrijkste hoofdstuk. Als je dit snapt, voorkom je de meeste problemen.
Vissen poepen en plassen in het water. Ook voer dat blijft liggen gaat rotten. Daarbij komt een onzichtbare stof vrij die ammoniak heet. Ammoniak is giftig voor vissen. Gelukkig bestaan er hele kleine bacteriën die ammoniak opeten en er iets minder gevaarlijks van maken. Je kunt ze niet zien, maar ze zijn je beste vrienden. Ze wonen vooral in het filter.
Dit rondje heet de stikstofkringloop. Het probleem: in een nieuw aquarium zijn die bacteriën er nog bijna niet. Ze moeten eerst groeien, en dat duurt meestal 4 tot 6 weken. Dit noemen aquariumhouders indraaien.

Zo laat je een aquarium indraaien
- Richt de bak in, vul hem met water en zet de planten erin.
- Zet het filter en de verwarming aan. Het filter gaat nooit meer uit.
- Doe om de paar dagen een heel klein beetje visvoer in het water. Daar groeien de bacteriën van.
- Test het water één of twee keer per week op ammoniak en nitriet.
- Staan ammoniak en nitriet een paar keer achter elkaar op nul? Ververs dan een flink deel van het water. Nu mogen de eerste vissen erin.
Vissen er meteen in zetten op de dag dat je het aquarium koopt. Dan zwemmen ze in giftig water, omdat de bacteriën er nog niet zijn. Wacht dus echt een paar weken. Je wordt beloond met gezonde vissen.
Meer weten? Lees Aquarium starten: zo voorkom je een misstart of de uitgebreide gids Aquarium beginnen. Alles over meten in het water staat in Waterwaarden in het aquarium.
Hoofdstuk 5Bodem, planten en decoratie
De bodem
Op de bodem leg je zand of fijn grind. Zand is fijn voor vissen die graag met hun snuit in de bodem zoeken, zoals pantsermeervallen. Spoel het zand of grind eerst goed af in een emmer, anders wordt je water troebel. Twijfel je? Lees Zand of grind in het aquarium?
Planten
Echte planten zijn super handig. Ze eten afvalstoffen uit het water, maken zuurstof en geven vissen plekjes om te schuilen. Ze helpen ook tegen algen, omdat ze het voedsel van algen opeten. Zet daarom vanaf het begin flink wat planten in je aquarium.

Makkelijke planten om mee te beginnen zijn bijvoorbeeld vallisneria, kleine ambulia en Indische watervaren. In het plantenoverzicht zie je per plant hoeveel licht en zorg hij nodig heeft. Wil je er alles over weten, lees dan de gids over aquariumplanten.
Stenen en hout
Stenen en hout geven je aquarium een mooi, natuurlijk uiterlijk en vissen gebruiken ze als schuilplek. Gebruik alleen spullen die geschikt zijn voor aquaria. Sommige stenen maken het water harder. Een simpele test: druppel er wat azijn op. Gaat het bruisen, dan zit er kalk in. Hout kan het water de eerste weken een beetje bruin kleuren, net als thee. Dat is niet erg.
Lijkt het je leuk om een stukje echte natuur na te maken, zoals een rivier in Zuid-Amerika? Kijk dan bij Biotopen.
Hoofdstuk 6Welke vissen kies je?
Dit is het leukste deel, maar ook het deel waar het vaak misgaat. In de winkel zie je een schattig klein visje, maar sommige vissen worden later net zo groot als je onderarm. Andere vissen pesten elkaar. Stel jezelf daarom eerst deze vragen.
Hoe groot wordt hij?
Kijk altijd naar de grootte als de vis volwassen is, niet naar hoe groot hij nu in de winkel is.
Wil hij in een groep leven?
Veel kleine visjes, zoals tetra’s, voelen zich alleen veilig in een groep van minstens 8 tot 10. Dat heet een school.
Past hij bij de andere vissen?
Rustige vissen en drukke vissen gaan niet altijd goed samen. Grote vissen eten soms kleine vissen op.
Past hij bij jouw water?
Elke vis heeft een eigen lievelingstemperatuur en watersoort. Kies vissen die hetzelfde willen.

Voorbeelden van vissen die vaak goed werken voor beginners zijn de vuurtetra, de honinggoerami, de zwartgestreepte barbeel en pantsermeervallen zoals Corydoras similis. Meer ideeën vind je in De 7 beste vissen voor beginners en in het vissenoverzicht.
Op AquaKompas kun je op drie manieren uitzoeken welke vissen bij jou passen:
Hoeveel vissen er in jouw aquarium passen, lees je in Hoeveel vissen in een aquarium? En wil je alles weten over vissen die wel en niet samen kunnen, lees dan Aquariumvissen kiezen.
Liever niet. Goudvissen worden veel groter dan de meeste mensen denken, maken veel vuil en hebben veel zwemruimte nodig. In een kom hebben ze geen filter en te weinig water. Een goudvis hoort in een groot aquarium of in een vijver.
Vissen in het aquarium zetten
Je aquarium is ingedraaid en je hebt je vissen gekocht. Gooi ze niet meteen in het water! Vissen moeten even wennen, net zoals jij moet wennen aan koud water in het zwembad.
- Laat de zak drijven. Leg de dichte zak 15 tot 20 minuten op het water. Zo wordt het water in de zak even warm als het water in het aquarium.
- Laat ze wennen aan het water. Open de zak en doe er een paar keer een beetje aquariumwater bij. Wacht steeds een paar minuten.
- Schep ze over met een netje. Giet het water uit de winkel niet in je aquarium, want daar kunnen ziektes in zitten.
- Doe het licht uit. In het donker voelen nieuwe vissen zich rustiger. Voer ze die eerste dag nog niet.
Zet niet alle vissen tegelijk in het aquarium. Begin met een paar en wacht twee weken voordat je er meer bij zet. Dan kunnen de bacteriën meegroeien met al die extra poep.
Hoofdstuk 8Voeren: minder is beter
Vissen doen vaak alsof ze altijd honger hebben. Trap er niet in! Te veel voer is de nummer één oorzaak van vies water. Wat niet wordt opgegeten, gaat rotten en maakt het water giftig.
- Geef één of twee keer per dag een klein beetje voer.
- Het voer moet binnen 2 tot 3 minuten op zijn.
- Een vissenmaag is ongeveer zo groot als zijn oog. Dat is dus echt niet veel.
- Veel aquariumhouders geven één dag per week helemaal geen voer. Dat is gezond.
- Spreek af wie er voert, zodat de vissen niet twee keer eten krijgen.
Hoeveel en hoe vaak per soort lees je in Hoe vaak moet je vissen voeren? Ga je op vakantie? Dan helpt Wat te doen met je aquarium als je 2 weken op vakantie gaat.
Hoofdstuk 9Schoonmaken en water verversen
Ook al ziet het water er helder uit, er zitten stoffen in die je niet kunt zien. Daarom ververs je elke week een deel van het water. Zo blijft het water fris en gezond.
| Elke dag | Kijk even naar je vissen. Eten ze goed? Zwemmen ze normaal? Staat de temperatuur goed? |
|---|---|
| Elke week | Ververs 20 tot 30 procent van het water met water van dezelfde temperatuur. Zuig daarbij wat vuil van de bodem en maak het glas schoon. |
| Elke maand | Knip planten bij en controleer het filter. Loopt het minder goed, spoel het filtermateriaal dan voorzichtig uit. |

Spoel het filtermateriaal altijd uit in een emmer met water uit je eigen aquarium. Gebruik nooit kraanwater en nooit zeep. Daarmee spoel je de goede bacteriën weg, en dan kan het water weer giftig worden.
Hoe je water ververst, lees je in Water verversen in je aquarium. Het filter schoonmaken staat uitgelegd in Het filter van je aquarium schoonmaken. Alles over onderhoud vind je in Aquarium onderhoud.
Hoofdstuk 10Help, er gaat iets mis!
Bijna iedereen met een aquarium krijgt weleens een probleem. Schrik niet: de meeste problemen los je op met water verversen, minder voeren en geduld. Hieronder de problemen die het vaakst voorkomen.
Het water is troebel of wit
In een nieuw aquarium is dat vaak normaal. Het gaat meestal vanzelf weg. Lees Troebel aquariumwater.
Het water wordt groen
Dat komt door zwevende algen, vaak door te veel licht of zon. Lees Algen in het aquarium bestrijden.
Er groeien algen op het glas en de planten
Een beetje is normaal. Algeneters kunnen helpen, maar zijn geen wondermiddel. Lees Superhelden in het aquarium: algeneters.
Vissen happen bovenin naar lucht
Dit is serieus. Vaak is er te weinig zuurstof of zit er gif in het water. Ververs meteen een deel van het water. Lees Waarom vissen naar lucht happen.
Vissen liggen stil en schuw op de bodem
Dan klopt er iets niet met het water of voelen ze zich niet veilig. Lees Vissen schuw op de bodem.
Er zitten ineens heel veel slakjes
Dat betekent bijna altijd dat er te veel gevoerd wordt. Lees Slakkenplaag in het aquarium.
Een vis ziet er ziek uit
Witte puntjes, rafelige vinnen of een dikke buik? Lees Dokter Vis en de gids Visziektes herkennen en behandelen.
De stroom valt uit
Niet voeren en de bak warm houden met een deken. Lees het stappenplan in Stroomstoring en je aquarium.
Nog meer valkuilen staan in De 10 meest gemaakte beginnersfouten.
Hoofdstuk 11Moeilijke woorden simpel uitgelegd
- Indraaien
- De eerste weken van een nieuw aquarium, waarin de goede bacteriën groeien. Er mogen dan nog geen vissen in.
- Ammoniak
- Een giftige stof die ontstaat uit vispoep en rottend voer.
- Nitriet
- Ook giftig. Bacteriën maken het van ammoniak.
- Nitraat
- Veel minder gevaarlijk. Planten eten het op en je haalt het weg door water te verversen.
- Waterwissel
- Een deel van het oude water eruit halen en vervangen door schoon water.
- pH
- Een getal dat zegt hoe zuur het water is. Rond de 7 is neutraal, net als gewoon kraanwater.
- Hard en zacht water
- Hard water heeft veel kalk, zacht water weinig. Sommige vissen houden van hard water, andere van zacht.
- Scholenvis
- Een vis die in een groep leeft en zich alleen niet veilig voelt.
- Algen
- Hele simpele plantjes die groen, bruin of draderig op glas, stenen en planten groeien.
- Biotoop
- De plek in de natuur waar een vis vandaan komt, zoals een rivier in Azië.
- Quarantaine
- Een nieuwe vis eerst een tijdje apart houden, om zeker te weten dat hij niet ziek is.
Ben je benieuwd wat de Latijnse namen van vissen betekenen? Kijk dan eens bij Etymologie.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik wachten voordat er vissen in mogen?
Meestal 4 tot 6 weken. Het aquarium is klaar als ammoniak en nitriet een paar keer achter elkaar op nul staan.
Mag ik gewoon water uit de kraan gebruiken?
Ja, in Nederland is kraanwater meestal prima. Zorg wel dat het ongeveer even warm is als het water in het aquarium. Gebruik nooit water uit een waterontharder.
Hoeveel tijd kost een aquarium per week?
Ongeveer een half uur tot een uur per week, plus elke dag even kijken en voeren.
Is een groot aquarium moeilijker dan een klein aquarium?
Nee, juist niet. In een groot aquarium gaat het minder snel mis, omdat vuil en temperatuurverschillen in meer water verdund worden.
Moet de lamp de hele dag aan?
Nee. 6 tot 8 uur per dag is genoeg. Meer licht zorgt vooral voor meer algen. Vissen hebben ook een nacht nodig om te rusten.
Kan een vis zich vervelen?
Vissen hebben vooral ruimte, schuilplekken, planten en soortgenoten nodig. Met een goed ingericht aquarium en de juiste groep voelen ze zich thuis.
