Kobaltblauwe zebra (Maylandia callainos)

De kobaltblauwe zebra is een van de mooiste blauwe mbuna’s: een intens kobalt- tot koningsblauw lichaam met donkere banden. Hij is compacter dan zijn neef de gewone zebrambuna, maar minstens zo pittig.

Kobaltblauwe zebra (Maylandia callainos)
Foto: Alexandra Tyers, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

Over deze vis

De soortnaam callainos komt van het Griekse ‘kallainos’, de naam van een blauwgroene edelsteen die we nu turkoois noemen. Dat past goed bij de opvallende kleur van het mannetje. De soort werd in 1992 beschreven door Jay Stauffer en Ethan Hert, aanvankelijk in het geslacht Metriaclima. Later werd dat geslacht ondergebracht bij Maylandia, een naam die is afgeleid van Hans J. Mayland, een Duitse aquariumauteur die veel over Malawi-cichliden schreef. Oudere bronnen noemen de vis daarom nog Pseudotropheus callainos of eenvoudig ‘cobalt’ of ‘kobalt zebra’.

Het geslacht Maylandia omvat de zogenoemde zebra-mbuna’s, en de verwarring binnen die groep is groot. Zelfs deskundigen vinden het lastig om de soorten op uiterlijk uit elkaar te houden, omdat ze zo op elkaar lijken en zoveel kleurvormen hebben. De kobaltblauwe zebra heeft een bijna egaal blauw lijf, waar de gewone zebrambuna (Maylandia zebra) veel meer en duidelijker zwarte banden draagt. Toch ziet ook het mannetje van de callainos vaak nog een lichte bandering, die zichtbaar wordt bij stress of bij een jonge vis.

Zoals vaak bij mbuna’s is het verschil tussen de seksen groot. Het mannetje is intens blauw, het vrouwtje doffer en vaak bruinig met een duidelijkere bandering. De kleur van het mannetje verandert bovendien met de stemming: een dominant dier kleurt dieper en scherper dan een onderdrukt dier.

In het wild is de vis een algenschraper die rond de rotsen zwemt en het aufwuchs van de stenen afgraast. Mannetjes hebben een eigen territorium in de rotsen, en in de paartijd verdedigen ze dat fel.

Wat de beschermingsstatus betreft: voor zover bekend wordt de soort als niet bedreigd beschouwd. De dieren in de handel zijn vrijwel altijd gekweekt. Doordat kobaltblauwe zebra’s makkelijk hybridiseren met verwante Maylandia-soorten, zijn veel handelsdieren een mengeling, en dat is ook een reden om een betrouwbare herkomst te kiezen.

In het kort

Wetenschappelijke naamMaylandia callainos
FamilieCichlidae
HerkomstMalawi en Tanzania (Malawimeer)
VindplaatsAfrika – Malawi, Tanzania – Malawimeer (noordelijke kust en eilanden)
Maximale grootte10 – 13 cm
Minimale aquariumgrootte100 cm / 150 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH7,6 – 8,8
Hardheid (GH)8 – 25 °dGH
Groepsgrootte1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes
GedragTerritoriaal en agressief, vooral onderling
MoeilijkheidMakkelijk tot gemiddeld
Levensduur8 – 10 jaar
KarakterAgressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteHarem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes

Welke vissen passen bij de Kobaltblauwe zebra?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Maylandia is een eerbetoon aan de cichlidenliefhebber en aquariumauteur Hans-Joachim Mayland (ca. 1928–2004). Veel auteurs gebruiken in plaats daarvan de naam Metriaclima. Het geslacht werd in 1984 beschreven door Meyer en Förster.

callainos betekent ’turkoois’, naar de blauwe grondkleur met groene glans van territoriale mannetjes.

De soort werd in 1992 beschreven door Stauffer en Hert.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De kobaltblauwe zebra leeft in het noorden van het Malawimeer, langs rotsige kusten met veel spleten en grotten. Zijn verspreiding loopt aan de oostkant van de omgeving van Ikombe tot de Ruhuhu-rivier, en aan de westkant van Kande-eiland tot Ngara. Op een aantal andere plekken, zoals rond de eilanden bij Thumbi, is hij door mensen uitgezet en leeft hij nu in het wild.

Zoals de meeste mbuna’s graast hij op de algenlaag die op de rotsen groeit. Het water is helder, hard, alkalisch en zeer stabiel, met veel zuurstof door de golfslag langs de oever. Veel Nederlandse aquarianten kennen hem nog onder zijn oude naam ‘Pseudotropheus zebra cobalt’ of afgekort als ‘cobalt’.

Waterwaarden in het aquarium

Deze vis is minder gevoelig dan zijn kleuren doen vermoeden. Hard, alkalisch water is een must, en dat is in veel regio’s al standaard. Vooral de stabiliteit is belangrijk.

  • Sterke filtering en veel zuurstof
  • Wekelijks 30 tot 50% water verversen
  • Nitraat laag houden
  • Koraalzand of -gruis in zachte regio’s

Aquarium en inrichting

Een bak van 100 cm kan voor deze soort net, maar 120 cm is een stuk aangenamer. Bouw rotswanden met veel grotten en doorgangen, zodat elke vis een eigen plek kan claimen. De stenen leg je op de bodem en niet op het zand, want mbuna’s graven.

Een donkere achtergrond of donkere rotsen laten de blauwe kleuren beter uitkomen. Met een heldere verlichting krijg je bovendien een algenlaag op de stenen, die de vissen graag afgrazen.

Biotoop nabootsen: rotsstapels, zandbodem, helder licht, sterke stroming en geen of nauwelijks planten.

Gedrag en gezelschap

De kobaltblauwe zebra is agressief tegenover soortgenoten en tegenover vissen die op hem lijken. De mannetjes zijn territoriaal, dus houd niet meer dan één mannetje per bak tenzij die heel groot is. Een goed gevulde bak helpt: de agressie verdeelt zich dan over meer vissen.

Combineer hem met andere stevige mbuna’s in een andere kleur, zoals de auratus en de gele Labidochromis. Wees voorzichtig met andere blauwe zebra’s, zoals de rode zebra: dat leidt tot hybriden en gevechten. Rustige Malawicichliden en kleine vissen zijn geen goede buren.

Voeding

In de natuur: algen en de kleine organismen daartussen, aangevuld met plankton.

In het aquarium: een goede mbuna-korrel als basis, plus spirulinavlokken, nori en geblancheerde spinazie. Diepvries artemia of mysis kun je af en toe geven. Vermijd rundvleesharten en veel dierlijk eiwit. Mbuna’s blijven van plantaardig voer doorgaans gezonder en rustiger dan van eiwitrijk voer.

Voortplanting

De kobaltblauwe zebra is een moedermondbroeder. Het mannetje paait met meerdere vrouwtjes, die de eitjes na de bevruchting in de bek nemen en ongeveer drie tot vier weken dragen. De jongen worden groot genoeg uitgespuugd om direct artemianaupliën te eten.

Mannetjes hebben duidelijk intensere kleuren dan de vrouwtjes, die doffer zijn. Voor kweek houd je een harem van één mannetje en drie of meer vrouwtjes. Als je meerdere blauwe soorten houdt, is de kans groot op hybriden, dus kweek alleen met een aparte, zuivere groep.

Tips uit de praktijk

De kobaltblauwe zebra is een van de aantrekkelijkste vissen voor een eerste Malawibak: de kleur is meteen zichtbaar, ook bij jonge vissen. Toch is het geen makkelijke vis. Zodra een mannetje volwassen wordt, zet hij zijn territorium op scherp, en dan merk je pas hoe belangrijk een goed ingerichte bak is.

Andere houders raden vaak aan om de bak te overbezetten, en dat werkt ook: met te weinig vissen richt het mannetje al zijn agressie op één slachtoffer, in een goed gevulde bak verdeelt die zich over meer vissen. Combineer alleen met verstandig gekozen buren en let op de kleuren.

Wie zoekt naar een rustig aquarium met veel planten, moet deze vis laten liggen. Wie houdt van actieve, kleurrijke vissen in een stenen bak, komt hier goed uit.

De eerste weken na aankoop zijn vooral een kwestie van rangorde. Nieuwe jonge mbuna’s zijn meestal nog rustig, maar zodra ze een paar centimeter groeien, begint het geduw. Voeg nieuwe vissen bij voorkeur toe nadat je de stenen hebt verschoven, zodat de oude bewoners hun territorium opnieuw moeten bepalen. Dat verkleint de kans dat een nieuwkomer meteen wordt weggejaagd.

Wat andere houders vaak merken: de kleur komt bij deze soort snel, vaak al bij jonge mannetjes. Vrouwtjes zijn daarentegen nauwelijks te onderscheiden van jonge dieren, en veel houders raken de tel kwijt hoeveel mannetjes ze hebben. Meerdere mannetjes in één bak levert bijna altijd problemen op. Als je het risico wilt nemen, doe dat dan in een grote bak met veel zichtblokkades, en houd een noodplan achter de hand.

Eten is zelden een probleem. Ze pakken alles, dus houd het plantaardig en beperk het aantal voerbeurten. Wie te veel eiwit geeft, ziet na een tijd vissen die dik worden of apathisch zitten, wat bij mbuna’s vaak te maken heeft met darmproblemen. Bij die eerste klachten heeft het zin om een paar dagen op spinazie en spirulina over te stappen.

Over kweken zijn de ervaringen goed: bij een ruime bak en een harem krijg je bijna altijd jongen. Het probleem is dat je dan al snel te veel jonge vissen hebt en dat de kleur van jongen niet altijd betrouwbaar is. Eindadvies: een prachtige vis voor iemand die van een pittige stenen bak houdt en gewoon kiest voor één soort per kleurgroep. Voor een rustig aquarium, of als je niet wilt dat je vissen elkaar achterna zitten, is dit niet de vis.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Prachtige, intens blauwe kleur
  • Blijft kleiner dan veel andere mbuna’s
  • Makkelijk te voeren en te kweken

Nadelen

  • Agressief onderling
  • Kruist zich gemakkelijk met verwante soorten
  • Niet geschikt voor planten of een gezelschapsaquarium

Lees ook: hoe richt je een biotopenaquarium in en welke vissen passen bij elkaar.

Veelgestelde vragen over de kobaltblauwe zebra

Hoe groot wordt de kobaltblauwe zebra?

Hij wordt 10 tot 13 cm. Voor een groepje heb je een aquarium nodig van minimaal 100 cm en 150 liter.

Met hoeveel kobaltblauwe zebra’s houd je ze samen?

Houd 1 mannetje met 3 of meer vrouwtjes. Hij is territoriaal en agressief, vooral onderling, dus meer vrouwtjes verdelen de aandacht van het mannetje.

Is de kobaltblauwe zebra geschikt voor beginners?

Hij is makkelijk tot gemiddeld in onderhoud. Het lastigste is zijn pittige karakter, dus zorg voor veel rotsen en schuilplaatsen.

Met welke vissen kun je de kobaltblauwe zebra combineren?

Kies stevige mbuna’s met een andere kleur, zoals de gele Labidochromis en de Fuelleborns schraapbek. Combineer hem niet met andere zebra’s, want die kunnen kruisen.

Welke planten passen bij de kobaltblauwe zebra?

Alleen planten die op hout of steen groeien, zoals het speerblad en de Afrikaanse watervaren, overleven zijn graafwerk.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.