De cupidocichlide is een kleine, vredelievende aardeter uit het Amazonebekken, herkenbaar aan de zwarte vlek midden op de flank en een tweede vlek eronder, alsof iemand hem twee keer heeft aangetikt. Hij leeft van het zeven van zand en is een stuk rustiger dan de meeste cichliden. Een mooie vis voor wie een zachte, zanderige biotoopbak wil.

Over deze vis
De cupidocichlide werd in 1840 door Jakob Heckel beschreven, oorspronkelijk als Geophagus cupido. Later kreeg de soort een eigen geslacht, Biotodoma, dat je vertaalt als ‘huis van het leven’. De naam verwijst naar het idee dat deze vissen hun eieren of jongen in de bek zouden dragen, iets wat bij de huidige soorten niet blijkt te gebeuren. De soortnaam cupido komt uit het Latijn en betekent verlangen of begeerte, een toespeling op het aantrekkelijke uiterlijk. Naaste verwant in het geslacht is Biotodoma wavrini, en beide horen bij de aardeters, de groep cichliden die bij het eten zand door de kieuwen zeven.
Wie hem voor het eerst ziet, valt vooral de tekening op: een gedrongen, hoog lichaam met een grote, ronde donkere vlek halverwege de flank, en groenblauwe lijnen op de kop en de wangen, die aan de wangstreep van de bijnaam ‘greenstreaked eartheater’ herinneren. De rug- en staartvin lopen bij mannetjes uit in dunne draden. Mannetjes worden groter en hoger van lijf dan vrouwtjes, maar de tekening op de kop is bij het bepalen van het geslacht niet altijd betrouwbaar. Een vis is pas na ongeveer anderhalf tot twee jaar volwassen.
Het verspreidingsgebied is groot en bestrijkt een groot deel van het Amazonebekken, van het Ucayali-stelsel in Peru tot het Tocantins-bekken in het oosten, met Bolivia (Río Mamoré) als zuidgrens en de Essequibo in Guyana als noordgrens. Het is een habitatgeneralist die zwaar stromend water mijdt en liever op zachte, zandige bodems zoekt naar kleine ongewervelden. Het dieet is gemengd; FishBase geeft een omnivoor voedingspatroon aan. Opvallend is dat de soort erg vreedzaam is en zich in het wild losjes in groepen ophoudt.
Omdat het bereik zo groot is, vermoeden onderzoekers al sinds de jaren tachtig dat achter de naam meerdere sterk op elkaar lijkende soorten schuilgaan; dat wordt nog niet definitief uitgezocht. Op de rode lijst van de IUCN staat de soort als niet bedreigd (Least Concern). De vissen in de handel zijn overwegend wildvang, en veel exemplaren komen uit de omgeving van Santarém in Brazilië. Gekweekte vissen zijn zeldzamer, al is de soort in het aquarium goed te kweken: hij legt zijn eitjes op steen en beide ouders zorgen voor het broed.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Biotodoma cupido |
|---|---|
| Familie | Cichlidae (cichliden) |
| Herkomst | Amazonebekken (Peru, Brazilië, Bolivia en Guyana) |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Peru, Brazilië, Bolivia, Guyana – Amazonebekken (o.a. Rio Negro en Río Ucayali) |
| Maximale grootte | Ca. 10 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 300 liter |
| Temperatuur | 24 – 29 °C |
| pH | 5,0 – 7,0 |
| Hardheid (GH) | 1 – 6 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 5 – 8 |
| Gedrag | Vreedzaam en sociaal; alleen in de broedtijd territoriaal |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 10 jaar |
| Karakter | Vreedzaam, territoriaal |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 5 of meer |
Welke vissen passen bij de Cupidocichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Biotodoma komt van het Griekse biotos (‘leven’) en het Latijnse domus (‘huis’). De beschrijvers dachten dat deze vissen hun jongen in de kieuwen droegen, maar dat gedrag is bij dit geslacht nooit waargenomen. Het geslacht werd in 1903 beschreven door Eigenmann en Kennedy.
cupido is door de beschrijver niet uitgelegd. Mogelijk verwijst het naar Cupido, de Romeinse god van de liefde, of naar ‘verlangen’, vanwege de aantrekkelijke kleuren.
De soort werd in 1840 beschreven door Heckel.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De cupidocichlide heeft een enorm verspreidingsgebied in de Amazone, van de Peruaanse Ucayali tot in Brazilië, met als zuidgrens de Río Mamoré in Bolivia en als noordgrens het Essequibo-stroomgebied in Guyana. Hij is zeer aanpasbaar en wordt in zowel helder als bruin water aangetroffen.
Zijn leefgebied bestaat uit zand- en modderbodems in rustige of langzaam stromende zones. Hij is een echte habitatgeneralist en verdraagt seizoensgebonden wisselingen van waterstand en troebelheid. Dat is een van de redenen dat de soort zo wijdverbreid is.
Planten en hout onder water: In de zwartwaterrivieren rond Iquitos, zoals de Río Nanay, ontbreken ondergedoken waterplanten meestal. Aan het oppervlak drijven vooral Pistia stratiotes en Lemna minor. De bodem bestaat uit fijn, wit zand met daarop een deken van bladeren van oeverbomen, met ondergedoken takken, wortels en tijdens hoogwater neergevallen boomstammen. In beboste zijstroompjes van de Ucayali ligt op zacht, bleek zand een laag afgevallen blad en oud drijfhout, dat in het rustige water langzaam vergaat. Langs de oevers kan tijdens hoogwater een bosrand met overhangende takken en hangende wortels onder water komen te staan.
Waterwaarden in het aquarium
De cupidocichlide is rustig en vergevingsgezind wat water betreft, maar houdt van zacht en schoon water.
- Zacht tot matig zacht, licht zuur water is ideaal.
- Ververs regelmatig kleine porties, want aardeters houden niet van vervuilde omstandigheden.
- Zorg voor een fijne zandbodem; grof grind is schadelijk voor hun zeefgedrag.
- Houd de stroming laag en de temperatuur stabiel.
Aquarium en inrichting
Ondanks zijn kleine formaat is dit geen vis voor een klein bakje: hij leeft in een groep en heeft dus een lange bak van minimaal 150 cm nodig. Het zand is het belangrijkste onderdeel: fijn en zacht, in een dikke laag.
Voeg wortels, een paar stenen en gedempte verlichting toe. Planten zoals Anubias en Java-varen op hout zijn geschikt, terwijl beworteling in het zand moeilijk is door het zeefgedrag. Een paar platte stenen dienen als paaiplek.
Biotoop nabootsen: zand, verspreide wortels, wat bladeren en een rustige stroming, zoals in de oeverzones van de Amazone. Laat de bak niet te fel verlicht zijn.
Gedrag en gezelschap
Deze vis is verrassend vredelievend en eet geen vissen groter dan een paar millimeter. In een groep van vijf tot acht dieren ontstaat een rustige rangorde. Alleen tijdens het paaien claimen paren een plek en jagen ze soortgenoten weg.
Goede tankgenoten zijn rustige tetra’s en bodemvissen, en kleinere cichliden zoals de ramirezi of de schaakbordcichlide. Ook een maanvis past in een grote bak, mits er geen kleine visjes bij zitten.
Voeding
In de natuur: kleine bodemorganismen, insectenlarven en detritus die hij uit het zand zeeft.
In het aquarium: fijne zinkende korrels, bevroren muggenlarven, Artemia en tubifex, aangevuld met plantaardig voer zoals spirulina. Geef drie tot vier kleine porties per dag in plaats van een grote maaltijd. Tip: strooi het voer op het zand, zodat de vissen hun natuurlijke gedrag houden.
Voortplanting
De cupidocichlide is een substraatbroeder met zorg van beide ouders. Hij legt zijn eieren op een half ingegraven steen. Het vrouwtje neemt meestal het initiatief. De eieren komen na drie tot vier dagen uit en de jongen zwemmen na ongeveer vijf dagen vrij.
Geslachtsrijp zijn de vissen na anderhalf tot twee jaar. Het onderscheid tussen man en vrouw is klein; mannetjes zijn iets groter. Met een groep en een goede voeding is kweek goed mogelijk.
Tips uit de praktijk
De cupidocichlide is een leuke vis, maar een die je een beetje moet leren kennen. Op het eerste gezicht is hij niet zo opvallend als een discus of een ram, maar dat komt door de rust die hij uitstraalt. Als je een groep ziet zoeken in het zand, dan begrijp je waarom mensen aardeters zo waarderen.
Wat veel houders melden is dat de soort verrassend goed samenleeft met kleinere vissen, iets wat je bij grotere aardeters minder ziet. Toch is de aanschaf niet altijd makkelijk: het aanbod is klein en de prijs matig. Let bij de aankoop op een goede conditie en ronde buik.
Advies: kies hem als je een zachte, zanderige bak wilt met vreedzame vissen. Zoek je meer kleur, kijk dan naar een andere soort. Voor een kleine bak is hij niet geschikt.
De eerste weken na aankoop zijn bij deze soort de moeilijkste. Wildvang is vaak mager en schuw, en de eerste dagen zie je hem vooral langs de achterwand staan met dichtgeklapte vinnen. Een goed teken is als hij begint te ‘zeven’ in het zand. Geef in die periode fijn, zinkend voer en eventueel wat bevroren mysis en muggenlarven; droge korrels die te snel zinken worden vaak genegeerd. Houd bij nieuwe aardeters het licht laag en het aantal medebewoners klein tot ze eten.
Andere houders merken vaak dat de vis zijn kleur pas laat toont. De groene lijnen op de kop en de vlek op de flank worden mooier naarmate hij zich veilig voelt, en in een groep van vijf of meer valt duidelijk op hoe ze elkaar imponeren met gespreide vinnen. Dat is ook precies waarom een groepje beter werkt dan één of twee dieren: bij een te kleine groep wordt een enkele vis onderdrukt en blijft hij schuw.
De typische fout is een zandbodem die te grof is of te scherp, waardoor de vis bij het zeven kieuwschade kan oplopen, en te weinig verversing. Aardeters zijn gevoelig voor slecht water; ze kunnen last krijgen van gaatjesziekte en aangetaste kop- en lijnlijnen. Fijn, zacht zand en regelmatig water verversen voorkomen het meeste. Ook een te felle stroming werkt niet, want hij komt van rustig water.
Als combinatie werkt hij goed met vreedzame tetra’s en kleine bodemvissen, en hij is verrassend vredig. Vermijd hem naast fel territoriale cichliden. Zodra een paar zich vormt, kunnen ze een steen schoonpoetsen en daarop paaien; dat is vaak een eerste teken dat alles goed zit. Eindadvies: houd hem in een ruime, rustige bak met zacht zand en accepteer dat hij geen showvis is maar een vis voor het geduld.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Vredelievend en sociaal in een groep
- Interessant zeefgedrag
- Vreet geen kleine tankgenoten
- Redelijk aanpasbaar
Nadelen
- Vraagt een lange bak en een groep
- Niet erg kleurrijk
- Niet altijd makkelijk verkrijgbaar
Lees ook: een biotoopaquarium inrichten en welke vissen passen bij elkaar.
Veelgestelde vragen over de cupidocichlide
Hoe groot wordt de cupidocichlide?
De cupidocichlide (Biotodoma cupido) wordt ongeveer 10 cm lang. Hij is herkenbaar aan twee zwarte vlekken op de flank.
Hoe oud wordt de cupidocichlide?
Met goede verzorging wordt hij 8 tot 10 jaar oud.
Met hoeveel cupidocichliden houd je ze samen?
Houd er minimaal 5 tot 8 bij elkaar. Hij is vreedzaam en sociaal en alleen in de broedtijd territoriaal.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de cupidocichlide?
Een aquarium van minstens 150 cm lengte en 300 liter is nodig. Zorg voor een zachte zandbodem, want hij zeeft het zand op zoek naar voedsel.
Is de cupidocichlide geschikt voor beginners?
Hij geldt als gemiddeld in moeilijkheid. Hij is rustig, maar heeft zacht, zuur water en een groep soortgenoten nodig.
Met welke vissen kun je de cupidocichlide combineren?
Rustige Zuid-Amerikaanse vissen passen goed, zoals het Koplampje en de Zwarte neon. Ze zwemmen boven de bodem en houden hem geen strobreed in de weg.
Welke planten passen bij de cupidocichlide?
De Amazonezwaardplant en de Braziliaanse waternavel doen het goed in zacht, zuur water en laten ruimte vrij op het zand.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
