Het dwergspeerblad is een compacte, taaie plant met stevige, donkergroene bladeren die je op hout of steen vastzet. Hij is razend populair omdat bijna niets hem lijkt te deren, zelfs niet in een aquarium met graafgrage cichliden of planteneters.

Over deze plant
De wetenschappelijke naam Anubias barteri gaat terug op de Duitse botanicus Heinrich Wilhelm Schott, die de soort in 1860 beschreef. De dwergvorm kreeg een eigen naam van Adolf Engler en wordt in de hobby vaak gewoon Anubias nana genoemd. Tegenwoordig geldt hij als variëteit van Anubias barteri. Het geslacht hoort bij de aronskelkfamilie (Araceae), waartoe ook de bekende kamerplant Monstera en de Cryptocoryne-soorten behoren.
Het dwergspeerblad vormt een kruipende wortelstok, het rizoom, waaruit korte bladstelen met ovale, leerachtige bladeren groeien. De bladeren zijn glanzend donkergroen en voelen bijna plastic aan. Door dat taaie blad laten veel planteneters hem links liggen. Er bestaan verschillende kweekvormen, zoals een kleinere variant die in de handel Petite wordt genoemd en vormen met rondere of gekrulde bladeren. Ze verschillen vooral in formaat en bladvorm.
In het wild groeit de soort in West-Afrika, in het zuidoosten van Nigeria en in Kameroen, en ook op het eiland Bioko. De plant groeit er langs beken en rivieren, vaak op rotsen en boomwortels die deels boven water uitsteken. Daardoor staat hij een deel van het jaar emers, met de bladeren in de lucht, en tijdens hoog water submers. Dat verklaart waarom hij zo goed tegen wisselende omstandigheden kan.
In de aquariumhobby is de Anubias al tientallen jaren een vaste waarde. Hij hoort bij de planten die je in bijna elk beginnersaquarium aantreft, en ook ervaren aquarianen gebruiken hem veelvuldig in aquascapes, omdat hij trouw blijft aan zijn vorm en nauwelijks gesnoeid hoeft te worden. Een weetje: de plant kan ook onder water bloeien, met een kleine witte bloeikolf in een omhulsel, al gebeurt dat vooral wanneer de plant goed in zijn vel zit.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Anubias barteri var. nana |
|---|---|
| Familie | Araceae (aronskelkfamilie) |
| Herkomst | West-Afrika (Kameroen) |
| Vindplaats | Afrika – Nigeria, Kameroen en Bioko – Beken en rivieren, op rotsen en wortels |
| Hoogte | 5 – 15 cm |
| Groeisnelheid | Langzaam |
| Licht | Weinig |
| CO2 | Niet nodig |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 15 °dGH |
| Plaats in het aquarium | Op hout of steen |
| Vermeerdering | Delen van het rizoom |
| Moeilijkheid | Zeer makkelijk |
Natuurlijke leefomgeving
Het dwergspeerblad komt uit de beken en rivieren van het West-Afrikaanse regenwoud. Daar zit hij vastgehecht aan rotsen en aan wortels langs de oever, vaak in de schaduw van de bomen erboven. In het regenseizoen staan die plekken onder water, in het droge seizoen steken de planten gedeeltelijk of geheel boven het wateroppervlak uit.
Die levenswijze zie je terug in het aquarium. De plant heeft weinig licht nodig, wortelt niet in de bodem maar hecht zich aan oppervlakken, en verdraagt het als de waterkwaliteit niet perfect is. Wil je een biotoopaquarium met een West-Afrikaans thema inrichten, dan hoort deze plant er gewoon bij.
Verzorging in het aquarium
Verzorging is eigenlijk vooral laten zitten. De plant groeit langzaam en vraagt weinig, maar een paar punten zijn handig om te weten:
- Licht: zacht tot gemiddeld licht is ruim voldoende. Bij fel licht lopen de bladeren sneller vol met algen.
- Voeding en bemesting: de plant neemt voedingsstoffen op via blad en rizoom. Een beetje vloeibare meststof of de afvalstoffen van vissen volstaan meestal.
- Bodem: de plant hoeft niet in de bodem. Het rizoom hoort vrij te blijven.
- Snoeien: verwijder alleen oude, beschadigde of algbegroeide bladeren, direct bij de wortelstok.
Planten en vermeerderen
Het belangrijkste om te onthouden: begraaf het rizoom nooit. Wordt de wortelstok bedekt met bodem, dan gaat hij rotten en sterft de plant af. Bind de plant met draad, of met een beetje secondelijm op gel-basis, vast aan hout of een steen, of klem hem in een spleet. De wortels groeien na een paar weken zelf vast en je kunt de draad weer weghalen.
Vermeerderen gaat door het rizoom met een scherp mes of schaar in stukken te delen. Elk stuk moet minstens enkele bladeren hebben. Soms vormt de plant ook zijscheuten die je los kunt halen.
Geschikt voor
Dankzij de taaie bladeren past het dwergspeerblad bij bijna alle bewoners, ook bij planteneters en vissen die graag in de inrichting woelen. Een West-Afrikaans biotoopaquarium met bijvoorbeeld de gestreepte kribensis of de bultkopcichlide is een logische keuze. Ook in een Tanganyika-opstelling kun je hem gebruiken, bijvoorbeeld naast de kendalli-cichlide, zolang de plant niet door graafwerk wordt losgewoeld.
Tips uit de praktijk
Dit is de plant die je het minst snel kwijtraakt. Toch zie je in de eerste weken vaak dat een paar bladeren geel worden of wegrotten. Dat is normaal: de plant moet wennen aan nieuw water en nieuw licht, en kweekbedrijven laten hem vaak emers groeien. Het nieuwe blad dat daarna komt is meestal wel in orde.
De groei is traag. Reken op ongeveer één nieuw blad per paar weken, en geef de plant dus tijd. Veel houders raken ongeduldig en zetten hem op een andere plek, maar dan begint het wennen weer van voren af aan. Laat hem gewoon zitten.
Wat er het vaakst misgaat, is algengroei op de bladeren. Omdat een blad maanden meegaat, kan er een laagje draadalg of penseelalg op blijven zitten als het licht te fel is of de bemesting uit balans. Andere houders merken dat een plek met minder licht of een paar garnalen en slakken het probleem al grotendeels oplost. Vastgeroeste algen op oude bladeren knip je gewoon weg.
Met vissen werkt hij prima. Slakken laten de plant meestal met rust, al kunnen ze op oude bladeren knagen. Cichliden die graven kunnen een plant op de bodem wel losgraven, dus bevestig hem altijd aan hout of een steen die ze niet kunnen verplaatsen. Schuwe vissen vinden tussen de bladeren en het hout een fijne schuilplek.
Advies: koop hem als je een plant zoekt die weinig vraagt en veel verdraagt, maar verwacht geen snelle, weelderige groei. Het is een plant voor wie van geduld houdt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Zeer taai en geschikt voor beginners
- Weinig licht en geen CO2 nodig
- Wordt door veel planteneters en graafvissen met rust gelaten
- Past in kleine en grote aquaria
- Hoeft nauwelijks gesnoeid te worden
Nadelen
- Groeit erg langzaam
- Bladeren raken gemakkelijk begroeid met algen
- Gaat dood als het rizoom wordt begraven
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
