Dwergvallisneria (Vallisneria nana)

Vallisneria nana is een smalbladige, compacte vallisneria uit het noorden van Australië en omgeving. Ze is populair omdat ze weinig vraagt, snel uitlopers maakt en een luchtig, natuurlijk gordijn van lint-achtige bladeren vormt.

Dwergvallisneria (Vallisneria nana)
Foto: Yercaud-elango, via Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

Over deze plant

Vallisneria nana werd in 1810 door de Schotse botanicus Robert Brown beschreven, tijdens zijn werk aan de flora van Nieuw-Holland, zoals Australië toen heette. De plant hoort bij de kikkerbeetfamilie (Hydrocharitaceae), waartoe ook de waterpest (Egeria en Elodea), Hydrilla en Blyxa behoren. In de handel wordt ze ook wel als Vallisneria gracilis nana verkocht, wat in de praktijk om dezelfde plant gaat.

Het uiterlijk lijkt op een kleinere versie van de bekende Vallisneria spiralis. Vanuit een compacte rozet groeien lichtgroene, lintvormige bladeren die vaak wat gekruld of golvend zijn. In het wild blijft de plant met ongeveer vijftien centimeter laag; in een aquarium met veel licht en voedsel wordt ze flink hoger als je haar niet inkort. Door de dunne bladeren is ze ideaal als contrast met breedbladige planten.

Vallisneria nana vormt veel uitlopers, waarmee ze zich als een ketting door het aquarium verspreidt. Er komen verschillende vormen in de handel, waaronder een getijgerde variant met roodbruine strepen, de ’tiger’. Die variatie komt ook in de natuur voor; hoe sterk de strepen zijn hangt van het licht en de herkomst af.

De verspreiding is breed. Volgens de botanische gegevens van Kew komt de soort voor van Nieuw-Guinea tot Noord-Australië, daarnaast in Nieuw-Caledonië, de Filipijnen en Cambodja. Ze groeit in ondiepe, helderwater beken en poelen. Voor onze hobby was ze een welkome aanvulling op de gewone vallisneria, omdat ze minder snel een kamerhoog bos vormt.

In het kort

Wetenschappelijke naamVallisneria nana
FamilieHydrocharitaceae (kikkerbeetfamilie)
HerkomstNoord-Australië, Nieuw-Guinea en Nieuw-Caledonië
VindplaatsOceanië – Noord-Australië, Nieuw-Guinea, Nieuw-Caledonië – Ondiepe beken en poelen
Hoogte15 – 40 cm
GroeisnelheidGemiddeld
LichtGemiddeld
CO2Niet nodig
Temperatuur18 – 28 °C
pH6,0 – 8,0
Hardheid (GH)4 – 18 °dGH
Plaats in het aquariumMiddengrond
VermeerderingUitlopers
MoeilijkheidMakkelijk

Natuurlijke leefomgeving

In het wild groeit Vallisneria nana in ondiep, vaak helder water van beken, lagunes en tijdelijke poelen in het tropische noorden van Australië en omliggende eilanden. Daar is het in het droge seizoen soms nauwelijks dieper dan een handbreedte en groeit de plant zeer laag.

In de regentijd stijgt het water, waardoor de bladeren langer worden. Het is een plant die met die schommelingen om kan gaan, wat verklaart waarom ze zo aanpasbaar is. In de natuur staat ze vaak op zand- of kleiachtige bodems, waar de wortels zich goed vasthouden.

Verzorging in het aquarium

Van alle vallisneria’s is deze soort bij uitstek geschikt voor beginners, mits de bodem en het licht niet te karig zijn. Een beetje meer licht dan voor de gewone vallisneria helpt, dan blijven de bladeren compact en vormt de plant vlot nieuwe uitlopers.

  • Licht: gemiddeld tot veel; bij weinig licht worden de bladeren langer en slapper.
  • Voeding en bemesting: wortelvoeding in de vorm van een voedingsbodem of tabletten; vloeibare meststof is ook welkom, CO2 is niet nodig maar werkt wel versnellend.
  • Bodem: fijn grind of zand; de wortels willen vrij kunnen groeien.
  • Snoeien: knip te lange bladeren af en verwijder gele of beschadigde stukken aan de basis.

Planten en vermeerderen

Plant de rozetjes zo diep dat de wortels bedekt zijn, maar het hart, waar de bladeren uit ontspringen, boven de grond blijft. Dit is het belangrijkste punt: is de kroon begraven, dan rot de plant. Zet de plantjes met een paar centimeter ertussen, dan hebben ze ruimte voor uitlopers.

Vermeerderen gaat vanzelf. Vanuit de moederplant kruipen uitlopers over de bodem, waaraan nieuwe plantjes ontstaan. Wil je ze verplaatsen, dan knip je de uitloper door zodra het jonge plantje zelf wortels heeft.

Geschikt voor

Vallisneria nana past goed in biotoopaquaria met vissen uit Australië en Nieuw-Guinea, zoals de rode regenboogvis, het vorkstaart-blauwoog of de pauwoogslaapgrondel. Ze verdraagt ook gezellige gezelschapsaquaria met kleine, rustige vissen goed.

Tips uit de praktijk

Bij Vallisneria nana valt de eerste periode meestal mee, maar ook hier komt terugval voor. De oudere bladeren worden na het planten vaak glazig of vallen weg, zeker als de plant uit een kas komt. Andere houders merken vaak dat het in die fase helpt om de plant te laten staan en niet te veel aan te raken: na een paar weken komen er nieuwe, smallere bladeren.

De groei is daarna regelmatig en soms hartverwarmend. Binnen een paar maanden kan één plantje een rij van tien of meer plantjes vormen. Wie niet oplet, krijgt een bos die de achterwand overneemt. Haal daarom elke paar weken een deel van de uitlopers weg, anders verstikt de plant haar buren. Bij te veel licht en voeding kan het tempo echt oplopen.

Algen op de bladeren komen vaker voor dan je zou verwachten, vooral aan de bladpunten, waar het blad het oudst is. Penseelalg en draadalg zetten zich graag vast op de lange linten. Knip aangetaste punten af in plaats van te wachten tot ze vanzelf verdwijnen. Slakken eten gezond blad meestal niet, maar poetsen de oudere stukken wel schoon.

Met vissen zijn er weinig problemen. Regenboogvissen en blauwogen zwemmen er graag tussendoor en leggen er soms hun eitjes in. Cichliden die graven kunnen de rozetten wel losrukken; plant je in dat geval wat dieper of gebruik stenen als steun. Eerlijk advies: zet de plant niet te dicht op elkaar en snoei regelmatig, want de uitlopers kunnen je aquarium snel overnemen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Makkelijk te houden, ook zonder CO2.
  • Compacter dan de gewone vallisneria, dus beter geschikt voor middelgrote aquaria.
  • Vermeerdert vanzelf via uitlopers.
  • Past in een biotoop uit Australië of Nieuw-Guinea.
  • Geeft een rustig, natuurlijk beeld in de achtergrond.

Nadelen

  • Kan snel woekeren en kleinere planten overschaduwen.
  • Gevoelig voor algen op de bladpunten.
  • Wortelt minder goed in grove bodem of bij graafgrage vissen.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.